اتهام فرانسه به ایران پیرامون حملات سایبری به یخچالهای صنعتی و بانکهای خون
مقامهای فرانسوی یک واحد سایبری وابسته به ایران را رسماً متهم کردند که با نفوذ از راه دور به سامانههای برودتی صنعتی، موجب آتشسوزی، نابودی میلیونها یورو مواد غذایی و تهدید ذخایر بانکهای خون در اروپا شده است.
به قلم کیان راد
این خبر را به اشتراک بگذارید
مقامهای فرانسوی رسماً ایران را متهم کردند که پشت پرده موجی مخرب از حملات سایبری بوده که سامانههای سرمایشی تجاری را در سراسر اروپا از کار انداخته است. در این نفوذهای از راه دور، فریزرهای متصل به اینترنت در فروشگاههای زنجیرهای و بانکهای خون هدف قرار گرفتند؛ اقدامی که به آتشسوزی فیزیکی و فاسد شدن میلیونها یورو مواد فاسدشدنی انجامید.[1][5]
انتساب رسمی این حملات که روز دوشنبه علنی شد، جهشی جدی در نحوه نامگذاری و مواجهه دولتهای اروپایی با خرابکاریهای سایبری در زیرساختها محسوب میشود. ژان-نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، سپاه پاسداران را طراح اصلی این خرابکاری خواند و بلافاصله سفیر ایران در پاریس را احضار کرد.[1][6]
بارو در جریان یک نشست خبری مفصل در پاریس به خبرنگاران گفت: «این حملهای با ابعادی بیسابقه و تهاجمی بیسابقه بود. این نخستین بار است که حمله سایبری گستردهای با اهداف خرابکارانه فیزیکی در خاک فرانسه انجام میشود و منافع کشور را مستقیماً هدف میگیرد».[1]
موج نخست این عملیات در روزهای ۱۱ و ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ آغاز شد و سامانههای تنظیم دمای حدود ۷۰۰ مرکز تجاری و فروشگاهی را در سرتاسر فرانسه دستکاری کرد. نفوذگران کنترلرهای تحت وب این تجهیزات سرمایشی صنعتی را دور زدند و تمام پروتکلهای خودکار ایمنی و محدودیتهای دمایی پیشفرض را لغو کردند.[2][4]
بر اساس گزارش مشترک نهادهای اطلاعاتی و امنیت سایبری فرانسه، نفوذگران پس از رخنه به شبکه، حالت دیفراست (یخزدایی) را از راه دور روشن کرده و دمای داخلی را شبانه تا ۵۰ درجه سانتیگراد بالا بردند. این حرارت ناگهانی و شدید باعث شد دستکم ۱۵ واحد سرمایشی آتش بگیرند.[2][3]
بهرهبرداری از میانافزارهای منسوخ
برخلاف ادعاهای تبلیغاتی رایج پیرامون ابزارهای پیچیده جنگ سایبری، توان فنی پشت این حمله بیشتر بر بیتوجهی به نگهداری سامانهها متکی بود تا هکهای سطح بالا. کارشناسان امنیت سایبری یادآور شدند که سامانههای هدفگرفته عموماً فرسوده بودند و میانافزارهای قدیمی داشتند؛ مسئلهای که کنترلرهای متصل به اینترنت را عملاً در برابر سادهترین ابزارهای اسکن خودکار بیدفاع گذاشته بود.[5]
مهاجمان به جای توسعه آسیبپذیریهای پیچیده روز-صفر، صرفاً سختافزارهای آسیبپذیر تجاری را که برای پایش از راه دور به شبکه عمومی وصل شده بودند جستجو کردند. همین رویکرد به تیم کوچکی از هکرها اجازه داد بدون شکستن سدهای دفاعی شبکههای حساس نظامی یا دولتی، خسارت فیزیکی چشمگیری به بار بیاورند.[3][5]
ژروم بیلوا، کارشناس امنیت سایبری، در ارزیابی این حملات هشدار داد: «آنها فعلاً تجهیزاتی را هدف گرفتهاند که نفوذ به آنها آسان است، اما باید آماده حملات مشابه به شبکههای توزیع آب یا برق هم باشیم». او تأکید کرد که حفرههای امنیتی در لایه تجهیزات تجاری، ایمنی و آرامش عمومی جامعه را به خطر میاندازد.[2][6]
پیامدهای مالی این حمله برای خردهفروشیهای فرانسه آنی، ملموس و پرهزینه بود. تنها فروشگاههای زنجیرهای انترموشه گزارش دادند که طی یک شبانهروز دهها میلیون یورو خسارت دیدهاند، در حالی که کارکنان ناچار بودند بستههای بستنی آبشده و گوشت فاسد را به سطلهای زباله غولپیکر منتقل کنند.[2]
سایر مجموعههای بزرگ سوپرمارکتی مانند لکلرک، کارفور، مونوپری و کوپراتیو یو نیز از اختلالات گسترده در شعبات خود خبر دادند. کارفور اعلام کرد ۸۰ فروشگاهش دچار مشکل شده و در شبکه کوپراتیو یو نیز بیش از ۱۰۰ شعبه هدف این جهش دمایی ناگهانی قرار گرفتند.[2][5]
گسترش نفوذ فراتر از مرزهای فرانسه
دامنه این خرابکاری به سرعت از فروشگاههای مواد غذایی و مرزهای فرانسه فراتر رفت. در اوایل نوامبر، موج دومی از حملات به بیش از ۱۰۰ مرکز تجاری در اروپا ضربه زد و تأسیسات برودتی را در بلژیک، استونی، ایرلند، لوکزامبورگ و سوئد دستخوش نوسان شدید دما کرد.[5]
نگرانکنندهترین بخش این عملیات هدف قرار دادن یخچالهای سازمان انتقال خون فرانسه بود. این نهاد تأیید کرد که نفوذگران تلاش کردند دمای محفظههای نگهداری فرآوردههای خونی را به سطوح بحرانی برسانند که میتوانست ذخایر خون ملی را کاملاً غیرقابل استفاده کند.[5]
با هوشیاری تکنسینها، حمله پیش از فاسد شدن نمونهها مهار شد. کادر درمانی با انتقال سریع کیسههای خون به مخازن خنککننده پشتیبان و امن، مانع از خسارت جبرانناپذیر به روند درمان بیماران شدند.[5]
لور بکو، دادستان پاریس، اعلام کرد که پرونده قضایی ویژهای با عنوان جرایم سایبری سازمانیافته باز شده است. بکو تصریح کرد که این تهاجم با وصف مشددهٔ اقدام در جهت «منافع یک قدرت خارجی — در این مورد، ایران» پیگیری میشود که شدت برخورد کیفری با آن را بالاتر میبرد.[4][6]
سازمان ملی امنیت سایبری فرانسه (ANSSI) این کمپین را به واحد سایبری شناختهشدهای به نام «شهید کاوه» نسبت داده است. طبق ارزیابی این سازمان، این گروه مستقیماً ذیل ساختار سپاه پاسداران فعالیت میکند و از پوششهای مختلف برای پنهان کردن هویت واقعی خود بهره میبرد.[1][6]
ردیابی دیجیتال و انتساب منشأ حمله
بازرسان فنی ردپاهایی از زبان فارسی را در زیرساختهای حمله کشف کردهاند. همچنین تطابق الگوهای نفوذ با سوابق پیشین گروه شهید کاوه و رهگیری آدرسهای آیپی به تجهیزاتی در داخل خاک ایران، از مستندات ارائهشده در این پرونده است.[1][3]
در گزارش اطلاعاتی فرانسه آمده است که این هکرها از نامهای پوششی متعددی مانند «سایبر اونجرز» و «جبهه اسناد سایبری» در شبکههای اجتماعی استفاده میکردند تا با ادعای اقدامات مستقل و خودجوش، وابستگی دولتی عملیات را بپوشانند.[1][4]
دادستانی پاریس برای سه مظنون شناساییشده حکم جلب بینالمللی صادر کرده است. این گزارش حمیدرضا لشگریان را به عنوان سرپرست گروه شهید کاوه معرفی کرده و دو معاون اصلی او، مهدی لشگریان و رضا سالاروند را مسئول هماهنگیهای فنی این رخنه دانسته است.[1][2]
وزارت امور خارجه فرانسه اعلام کرد که اعمال تحریمهای دیپلماتیک و اقتصادی هماهنگ علیه متهمان و سپاه پاسداران را در سطح اتحادیه اروپا دنبال خواهد کرد. نمایندگی ایران در سازمان ملل هنوز به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ نداده، اما تهران همواره دخالت در چنین حملاتی را تکذیب کرده است.[3][5]
این دستبرد سایبری به سوپرمارکتها در امتداد روندی گستردهتر از آزمودن نفوذپذیری زیرساختها در سراسر جهان صورت گرفته است. در اوت ۲۰۲۶، سامانههای خنککننده در چند پایگاه نظامی ایالات متحده نیز دستخوش اختلالات مشابهی شدند و مقامهای آمریکایی به بررسی ارتباطات عملیاتی آن با واحدهای سایبری ایرانی پرداختند.[3][5]
هزینههای پایش بدون امنیت از راه دور
این رخدادها نقطهضعف پرهزینه زنجیره تأمین را برملا میکند: اتصال فلهای سامانهها به اینترنت به بهانه کاهش هزینههای پایش و نیروی انسانی. اتصال سختافزار به وب گزارشگیری لحظهای را آسان میکند، اما همزمان درگاهی مستقیم و محافظتنشده برای نفوذ مخرب فراهم میسازد.[5]
فروشگاهها معمولاً دمای سردخانهها را در ساعات اوج خرید تغییر میدهند تا هدررفت سرما را جبران کنند. اما فرستادن این دستورات کنترلی از بستر اینترنت عمومی و محافظتنشده به مهاجمان فرصت داد سامانهای را که برای بهرهوری انرژی نصب شده بود به ابزاری برای تخریب فیزیکی بدل کنند.[5]
آژانس امنیت سایبری فرانسه خاطرنشان کرد که پیش از این، حملات دیگری مانند هک نشریه شارلی ابدو در سال ۲۰۲۳ و سامانههای پشتیبانی المپیک پاریس در سال ۲۰۲۴ را به گروه دیگری وابسته به سپاه، موسوم به «شهید شوشتری»، نسبت داده بود.[6]
تحلیلگران امنیتی هشدار میدهند که موفقیت عینی این تهاجم به تجهیزات سرمایشی، احتمالاً خرابکاریهای مشابه در دیگر فناوریهای عملیاتی جهان را تشدید خواهد کرد. مادامی که کنترلرهای متصل به وب ایمن نشوند، بخشهای غیرنظامی همچنان طعمه حملات نامتقارنی با هزینه کم و آسیب بالا خواهند بود.[3]
تحلیلگران امنیتی هشدار میدهند که موفقیت عینی این تهاجم به تجهیزات سرمایشی، احتمالاً خرابکاریهای مشابه در دیگر فناوریهای عملیاتی جهان را تشدید خواهد کرد.
اولویت فوری خردهفروشان اروپایی در حال حاضر پایش فوری سامانههای عملیاتی و جدا کردن سختافزارهای آسیبپذیر از اینترنت عمومی است. با وجود واکنشهای دیپلماتیک، واقعیت فنی نشان میدهد هزاران سامانه تجاری کماکان با همان میانافزارهای قدیمی و ناامنی کار میکنند که بستر این تهاجم را شکل داده بود.[5]
نکات کلیدی
- مقامهای فرانسوی سپاه پاسداران را رسماً به طراحی حملات سایبری متهم کردند که منجر به از کار افتادن ۷۰۰ سامانه سرمایشی صنعتی شد.
- هکرها دمای فریزرها را از راه دور تا ۵۰ درجه سانتیگراد افزایش دادند که باعث بروز حریق فیزیکی و فاسد شدن میلیونها یورو مواد غذایی شد.
- موج دوم حملات بیش از ۱۰۰ مرکز اروپایی از جمله بانکهای خون فرانسه را هدف گرفت، هرچند ذخایر دارویی و خونی با اقدام سریع نجات یافتند.
- فرانسه به دنبال صدور قرار بازداشت بینالمللی برای سه متهم مشخص است و وضع تحریمهای سطح اتحادیه اروپا علیه عوامل این حمله را پیگیری میکند.
آنچه نمیدانیم
- هنوز به طور دقیق مشخص نیست چه تعداد از سامانههای تجاری هکشده پچ شده یا به طور کامل تعویض شدهاند تا از نفوذ دوباره جلوگیری شود.
- براورد نهایی خسارت مالی تمام خردهفروشان اروپایی هنوز منتشر نشده، هرچند تخمینهای نخستین از زیان دهها میلیون یورویی حکایت دارد.
- مقامات اعلام نکردهاند که آیا دستکاری یخچالهای پایگاههای نظامی آمریکا در اوت ۲۰۲۶ نیز قطعاً توسط همین گروه سایبری صورت گرفته یا خیر.
روند رویداد
اوت ۲۰۲۶
اختلال از راه دور در یخچالهای چند پایگاه نظامی آمریکا، گمانهزنیهای اولیه درباره نفوذ دولتی را برانگیخت.
۱۱ و ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶
هکرها کنترلرهای دمای ۷۰۰ فروشگاه فرانسوی را دستکاری کرده و باعث آتشسوزی و فساد گسترده غذا شدند.
اوایل نوامبر ۲۰۲۶
موج دوم حملات به بیش از ۱۰۰ مرکز اروپایی رسید؛ تلاش برای تخریب ذخایر بانکهای خون فرانسه ناکام ماند.
۹ نوامبر ۲۰۲۶
فرانسه رسماً سپاه پاسداران را متهم کرد، سفیر ایران را فراخواند و احکام جلب بینالمللی درخواست داد.
- دولت فرانسه
- این حملات را یک اقدام خرابکارانه فیزیکی با هدایت مستقیم دولتی میداند که مستلزم پاسخ حقوقی و دیپلماتیک شدید است.
- کارشناسان امنیت سایبری
- بر سهلانگاری کسبوکارها در رها کردن کنترلرهای منسوخ در بستر اینترنت عمومی تمرکز میکنند.
- دولت ایران
- دخالت در هرگونه حمله سایبری را رد کرده و اتهامات غرب را فضاسازی سیاسی برای تشدید تحریمها ارزیابی میکند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- مدیران فروشگاهها و متصدیان شعبات که بار مالی محصولات دور ریخته شده و سختافزارهای سوخته را مستقیماً به دوش کشیدهاند.
- سازندگان کنترلرهای سرمایشی آسیبدیده که تاکنون توضیح عمومی پیرامون رخنه در میانافزارهای خود ارائه ندادهاند.
منابع
[1]CNNدولت فرانسهFrance blames Iran for 'unprecedented' supermarket fridge cyberattack
مطالعه در CNN →
[2]Al Jazeeraدولت فرانسهFrance accuses Iran of cyberattack on supermarket fridges
مطالعه در Al Jazeera →
[3]The Recordکارشناسان امنیت سایبریFrance blames Iran for fridge cyberattacks, says some caused fires
مطالعه در The Record →
[4]CBS Newsدولت ایرانIran behind France grocery store refrigerator and freezer hacks, prosecutor says
مطالعه در CBS News →
[5]TechCrunchکارشناسان امنیت سایبریFrance blames Iran for mass-hacks targeting freezers in grocery stores and blood banks
مطالعه در TechCrunch →
[6]Financial Timesدولت فرانسهFrance accuses Iran of cyber attacks on supermarket refrigerators
مطالعه در Financial Times →
بیشتر در فناوری
مشاهده همه →آسیبپذیری جاوا
کشف آسیبپذیری بحرانی «Java4Shell» در جاوا با قابلیت اجرای کد از راه دور
8 منبع
فیلترینگ
مسدود شدن تلگرام در عراق و اردن؛ محدودیتهای جدید به بهانه امنیت ملی
4 منبع
آسیبپذیریهای روز صفر
افشای اکسپلویت روز صفر «SignDrop» در ویندوز؛ تسلط کامل بر سیستم بدون وجود وصله امنیتی
8 منبع
احراز هویت
راهنمای احراز هویت با کلید عبور: رمزنگاری کلید عمومی چگونه جایگزین گذرواژه میشود
14 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار فناوری با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





