مکانیسم شکست پنجره هواپیمای رایان‌ایر: چگونه یک حادثه نزدیک به مرگ، بازبینی ایمنی ناوگان ۷۳۷ را کلید زد

در ۱۰ جولای ۲۰۲۶، پرواز FR1879 رایان‌ایر که توسط شرکت مالتا ایر انجام می‌شد، از تسالونیکی یونان به مقصد مِمینگن آلمان به پرواز درآمد. شش دقیقه پس از پرواز، در حالی که بوئینگ ۷۳۷-۸۰۰ در حال اوج‌گیری و عبور از ارتفاع ۱۵,۰۰۰ پایی بود، صدای مهیبی در کابین پیچید.[8]

این صدا که مسافران آن را شبیه به ترکیدن لاستیک توصیف کردند، پیش‌درآمدی بر یک رشته وقایع وحشتناک بود. موتور سمت راست هواپیما، از نوع CFM56-7B، دچار نقص فنی ظاهراً مهارنشده شده بود. قطعات پرانرژی موتور به بدنه برخورد کردند، یک پنجره اکریلیک مسافر را شکستند و بلافاصله باعث کاهش فشار کابین شدند.[4][5][9]

فیزیک کاهش فشار انفجاری بی‌رحمانه است. کابین هواپیماهای تجاری تحت فشار قرار می‌گیرد تا مسافران در ارتفاعات بالا، جایی که هوای بیرون رقیق است، راحت باشند. هنگامی که پنجره شکست، هوای پرفشار داخل کابین به شدت به بیرون هجوم برد تا با محیط کم‌فشارتر در ارتفاع ۱۵,۰۰۰ پایی برابر شود.[1]

این اثر مکش ناگهانی، عواقب فوری برای یک مرد ۶۱ ساله صربستانی که کنار پنجره شکسته نشسته بود، داشت. اختلاف فشار او را تا حدی به بیرون از هواپیما کشید، به طوری که شاهدان گزارش دادند سر و شانه‌های او از بدنه هواپیما بیرون زده بود.[3][7]

فاجعه با ترکیبی از پروتکل‌های ایمنی و مداخله انسانی دفع شد. مسافر کمربند ایمنی خود را بسته بود، که نیم‌تنه پایین او را به صندلی مهار کرده بود. همزمان، همسرش و مسافران اطراف پاهای او را گرفتند و برخلاف نیروی هوای در حال خروج، او را به داخل کابین کشیدند.[4][7]

این مرد از این مهلکه جان سالم به در برد، اما دچار سوختگی‌های ناشی از اصطکاک با باد سرد ارتفاع بالا، شوک و جراحات جزئی گردن شد. با کاهش فشار کابین، ماسک‌های اکسیژن به طور خودکار از پنل‌های سقف آویزان شدند و با رقیق شدن هوا، یک شریان حیاتی برای مسافران فراهم کردند.[1][3][4]

در کابین خلبان، خلبانان بلافاصله آموزش‌های اضطراری خود را اجرا کردند. اولین اولویت در هر رویداد کاهش فشار، پایین آوردن هواپیما به ارتفاعی است که هوای بیرون قابل تنفس باشد. خدمه پرواز یک فرود سریع را آغاز کردند و هواپیمای ۷۳۷-۸۰۰ را ظرف چند دقیقه به ارتفاع ۶,۰۰۰ پایی رساندند.[8]

هنگامی که هواپیما به ارتفاع ایمن رسید، تهدید فوری هیپوکسی (کمبود اکسیژن) خنثی شد. با این حال، هواپیما نمی‌توانست بلافاصله فرود بیاید. از آنجایی که پرواز برای یک سفر دو ساعته به آلمان تازه آغاز شده بود، هواپیما مملو از سوخت بود. فرود آوردن یک هواپیمای سنگین می‌تواند به شدت به ارابه فرود و باند آسیب برساند.[3][6]

خلبانان وارد الگوی انتظار شدند و حدود ۴۵ دقیقه در ارتفاع ۶,۰۰۰ پایی چرخیدند تا سوخت اضافی را بسوزانند. این تأخیر حساب‌شده به آنها اجازه داد تا به وزن ایمن برای فرود دست یابند. هواپیما کمی بعد از ساعت ۷:۰۰ صبح به وقت محلی، با خیال راحت در تسالونیکی فرود آمد، جایی که خدمات پزشکی اورژانس در انتظار بودند.[3][8]

این حادثه اکنون یک بازبینی ایمنی جامع را توسط مقامات بین‌المللی هوانوردی، از جمله هیئت ملی ایمنی حمل و نقل (NTSB) و ناظران اروپایی، کلید زده است. تمرکز اصلی تحقیقات بر شکست ظاهری یک تیغه فن تیتانیومی در موتور سمت راست است.[5][9]

موتورهای توربوفن مانند CFM56 در یک پوشش محافظ (Cowling) قرار گرفته‌اند که برای مهار آسیب‌های داخلی طراحی شده است. اگر تیغه‌ای بشکند، قرار است این پوشش ترکش‌ها را بگیرد و از برخورد آنها به بال یا بدنه هواپیما جلوگیری کند. نقص «مهارنشده» زمانی رخ می‌دهد که قطعات از این سپر محافظ عبور کنند.[8][9]

بازرسان با دقت اجزای موتور را بررسی خواهند کرد تا مشخص شود چرا پوشش نتوانسته قطعات را مهار کند. آنها به دنبال نشانه‌هایی از خستگی میکروسکوپی فلز در تیغه‌های فن خواهند بود، که یک عامل رایج در چنین نقص‌هایی است. یافته‌ها احتمالاً تعیین خواهد کرد که آیا خطوط هوایی باید دفعات بازرسی‌های اولتراسونیک موتور را افزایش دهند یا خیر.[5][9]

تحلیلگران هوافضا خاطرنشان می‌کنند که اگرچه نقص‌های مهارنشده موتور وحشتناک هستند، اما فوق‌العاده نادرند. خانواده بوئینگ ۷۳۷ نسل جدید (Next Generation)، که مدل ۸۰۰- نیز بخشی از آن است، سابقه عملیاتی طولانی و بسیار قابل اعتمادی دارد. این واقعیت که بدنه هواپیما علی‌رغم شکستن پنجره، یکپارچگی ساختاری خود را حفظ کرد، گواهی بر مهندسی نوین هوافضا است.[2][5][9]

رؤسای سابق تحقیقات حوادث اشاره می‌کنند که ارتفاع وقوع نقص نقش مهمی در نتیجه داشت. در ارتفاع ۱۵,۰۰۰ پایی، اختلاف فشار قابل توجه است اما قابل مدیریت. در مقابل، یک نقص مهارنشده مشابه موتور در پرواز خطوط هوایی ساوت‌وست در سال ۲۰۱۸ در ارتفاع ۳۲,۰۰۰ پایی رخ داد که منجر به مکش بسیار قوی‌تری شد و متأسفانه جان یک مسافر را گرفت.[2][5][8]

حادثه رایان‌ایر بر اهمیت حیاتی بسته نگه داشتن کمربند ایمنی در طول پرواز، حتی زمانی که علامت کمربند خاموش است، تأکید می‌کند. رعایت این قانون ایمنی اولیه توسط مسافر صربستانی، عامل اصلی نجات جان او هنگام شکستن پنجره بود.[4][7]

با پیشرفت تحقیقات، صنعت هوانوردی نتایج را از نزدیک زیر نظر خواهد داشت. دستورالعمل‌های ایمنی که در پی این رویداد صادر می‌شوند، نه تنها برای ناوگان رایان‌ایر، بلکه برای هزاران هواپیمای مجهز به موتور CFM56 که در سراسر جهان فعالیت می‌کنند، اعمال خواهد شد.[9]

در نهایت، بازگشت ایمن پرواز FR1879، انعطاف‌پذیری شبکه ایمنی هوانوردی را برجسته می‌کند. از طراحی ساختاری که از نقص گسترده‌تر بدنه جلوگیری کرد تا اجرای دقیق رویه‌های اضطراری توسط خلبانان، این سیستم کار کرد تا یک فاجعه بالقوه را به یک فرصت یادگیری قابل تحمل، هرچند وحشتناک، تبدیل کند.[3]