مطالعه جدید: تمرینات قدرتی ممکن است برای افراد مبتلا به بیماری جدی قلبی ایمن‌تر باشد

در تاریخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶، محققان در مرکز پیشگیری از بیماری‌های قلبی جانز هاپکینز نتایجی را منتشر کردند که نشان می‌دهد تمرینات قدرتی برای افراد مبتلا به کاردیومیوپاتی آریتموژنیک (ACM) - یک بیماری ژنتیکی جدی قلبی - کاملاً ایمن است [1]. این مطالعه که به صورت گذشته‌نگر روی ۳۵۵ بیمار انجام شد، نشان داد که برخلاف ورزش‌های استقامتی که خطر آریتمی بطنی را تا ۵۸ درصد افزایش می‌دهند، تمرینات قدرتی هیچ خطر اضافه‌ای برای این بیماران به همراه ندارد [1]. سال‌هاست که به افراد مبتلا به این عارضه توصیه می‌شود از فعالیت‌های هوازی با شدت بالا خودداری کنند، اما داده‌های مربوط به تمرینات قدرتی تا پیش از این بسیار محدود بود. اکنون، این تحلیل جدید برای اولین بار اثرات قلبی فعالیت‌های مبتنی بر قدرت را از ورزش‌های استقامتی در این جمعیت تفکیک کرده است.[1]

این یافته‌ها با نتایج تحقیقات اخیر دیگری که در اوایل سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، همخوانی کامل دارد. بررسی‌های جدید نشان داده‌اند که سبک‌های مختلف تمرینات قدرتی، چه با وزنه‌های سبک و تکرارهای بالا و چه با وزنه‌های سنگین‌تر و تکرارهای کمتر، تأثیرات مشابه و کاملاً ایمنی بر ضربان قلب و فشار خون بیماران مبتلا به نارسایی قلبی دارند [2]. این خبر بسیار امیدوارکننده‌ای برای بیمارانی است که پیش از این به دلیل ترس از فشار مضاعف بر قلب، از انجام هرگونه تمرین مقاومتی خودداری می‌کردند [2]. محققان دریافتند که هر دو رویکرد تمرینی بدون ایجاد عوارض جانبی خطرناک، به بهبود وضعیت جسمانی کمک می‌کنند، اگرچه این تحقیقات هنوز در مراحل اولیه هستند و دستورالعمل‌های درمانی رسمی را تغییر نداده‌اند.[2]

علاوه بر اثبات ایمنی، تمرینات قدرتی مزایای درمانی و توانبخشی قابل‌توجهی نیز ارائه می‌دهند. بر اساس مقاله جامعی که در مجله بررسی نارسایی قلبی (CFR) منتشر شده است، ترکیب تمرینات مقاومتی با ورزش‌های هوازی می‌تواند ظرفیت قلبی-تنفسی (CRF) و قدرت عضلانی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی با کسر جهشی کاهش‌یافته (HFrEF) را به میزان قابل‌توجهی بیشتر از تمرینات هوازی به تنهایی افزایش دهد [3]. این ترکیب تمرینی نه تنها به بهبود عملکرد روزانه و کاهش خستگی مزمن کمک می‌کند، بلکه کیفیت زندگی بیماران را نیز ارتقا می‌بخشد [3]. در واقع، جایگزین کردن بخشی از تمرینات هوازی با تمرینات قدرتی اکنون به عنوان یک استراتژی مؤثر برای تقویت ظرفیت قلبی در این بیماران شناخته می‌شود.[3]

دکتر لیلی باروخ، مدیر برنامه کاردیولوژی ورزشی در مرکز پیشگیری از بیماری‌های قلبی جانز هاپکینز، تأکید می‌کند که این مطالعات راه را برای دور شدن از توصیه‌های محدودکننده و کلی باز می‌کنند [1]. او توضیح می‌دهد که به جای منع کامل ورزش، پزشکان اکنون می‌توانند برنامه‌های ورزشی شخصی‌سازی‌شده‌ای را طراحی کنند که بر پایه تمرینات مقاومتی استوار است و خطرات کمتری به همراه دارد [1]. این رویکرد جدید به بیماران اجازه می‌دهد تا ضمن حفظ سلامت قلب و جلوگیری از بروز آریتمی‌های خطرناک، از تحلیل رفتن عضلات که یکی از عوارض شایع نارسایی قلبی است، جلوگیری کرده و استقلال حرکتی خود را در طولانی‌مدت حفظ کنند.[1]

دکتر سینتیا جیمز، مدیر تحقیقات برنامه ARVC در جانز هاپکینز، در بیانیه‌ای رسمی اهمیت این یافته‌ها را چنین توصیف کرد: «ما می‌دانیم که فعالیت بدنی برای بسیاری از افرادی که با کاردیومیوپاتی آریتموژنیک زندگی می‌کنند یا در معرض خطر آن هستند، چقدر مهم است. این یکی از دلایل متعددی است که نشان می‌دهد چرا تحقیق در این زمینه برای اطلاع‌رسانی تصمیمات پزشکی مشترک و حمایت از سلامت جسمانی و رفاه کلی بیماران حیاتی است» [1]. این دیدگاه نشان‌دهنده تغییر مسیر از رویکردهای محدودکننده به سمت توانمندسازی بیماران است.[1]

یکی از چالش‌های اصلی در مدیریت نارسایی قلبی، پدیده‌ای به نام «کاشکسی» یا تحلیل رفتن شدید عضلات است. هنگامی که قلب نمی‌تواند خون کافی را به اندام‌ها پمپاژ کند، بدن شروع به تجزیه بافت‌های عضلانی برای تأمین انرژی می‌کند. تمرینات قدرتی به طور مستقیم با این فرآیند مخرب مقابله می‌کنند [3]. با تحریک رشد عضلانی از طریق تمرینات مقاومتی، بیماران می‌توانند توده عضلانی از دست رفته را بازیابی کنند، که این امر به نوبه خود متابولیسم پایه را بهبود بخشیده و بار کاری قلب را در هنگام انجام فعالیت‌های روزمره کاهش می‌دهد [3].[3]

در مطالعه جانز هاپکینز، محققان داده‌های فعالیت بدنی بیماران را از سن ۱۰ سالگی از طریق مصاحبه‌های تلفنی جمع‌آوری کردند [1]. آن‌ها شرکت‌کنندگان را به گروه‌های مختلفی از جمله ورزشکاران استقامتی (حداقل ۴ ساعت در هفته فعالیت هوازی شدید) و ورزشکاران قدرتی (حداقل ۲ ساعت در هفته تمرینات مقاومتی) تقسیم کردند [1]. نتایج نشان داد که حتی ورزشکارانی که تمرینات ترکیبی (استقامتی و قدرتی) انجام می‌دادند، نتوانستند خطر ناشی از ورزش‌های استقامتی را کاهش دهند، در حالی که گروهی که تنها تمرینات قدرتی انجام می‌دادند، هیچ افزایش خطری نسبت به افراد بی‌تحرک نداشتند [1].[1]

این تغییر نگرش در جامعه پزشکی می‌تواند تأثیر عمیقی بر برنامه‌های بازتوانی قلبی در سراسر جهان داشته باشد. تا پیش از این، تمرکز اصلی این برنامه‌ها تقریباً به طور انحصاری بر روی پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری و سایر فعالیت‌های هوازی با شدت متوسط بود [3]. اما اکنون، با انباشت شواهد علمی مبنی بر ایمنی و اثربخشی تمرینات با وزنه، کش‌های مقاومتی و تمرینات با وزن بدن، انتظار می‌رود که پروتکل‌های بازتوانی قلبی به زودی به‌روزرسانی شوند تا تمرینات قدرتی را به عنوان یک جزء اصلی و جدایی‌ناپذیر در خود جای دهند [2][3].[2][3]

البته، شروع تمرینات قدرتی برای یک بیمار قلبی با فردی که قلب سالمی دارد کاملاً متفاوت است. متخصصان توصیه می‌کنند که بیماران قلبی تمرینات خود را با وزنه‌های بسیار سبک یا حتی کش‌های مقاومتی آغاز کنند و تمرکز خود را بر روی انجام صحیح حرکات و تنفس منظم قرار دهند [2]. حبس کردن نفس در حین بلند کردن وزنه (مانور والسالوا) می‌تواند باعث افزایش ناگهانی و خطرناک فشار خون شود، بنابراین آموزش تکنیک‌های تنفسی مناسب یکی از مهم‌ترین بخش‌های برنامه‌های بازتوانی قلبی است.[2]

در نهایت، این تحقیقات جدید به بیماران قلبی پیام امیدبخشی می‌دهد: ابتلا به یک بیماری جدی قلبی به معنای پایان زندگی فعال و پویا نیست. با انتخاب هوشمندانه نوع ورزش و جایگزین کردن فعالیت‌های استقامتی پرخطر با تمرینات قدرتی ایمن‌تر، این افراد می‌توانند کنترل سلامت جسمانی خود را دوباره به دست بگیرند [1]. این رویکرد نه‌تنها به بهبود عملکرد قلب کمک می‌کند، بلکه با افزایش قدرت عضلانی، اعتماد به نفس و کیفیت زندگی بیماران را نیز به شکل چشمگیری ارتقا می‌بخشد.[1]