رفتن به محتوای اصلی

روند کامل رویداد

آتش‌بس غزه و دوران گذار پساجنگ

واحدهای زرهی اسرائیل با پیشروی فراتر از خط حائل تعیین‌شده وارد مرکز نوار غزه شدند و با قطع شریان مواصلاتی اصلی شمال به جنوب، موج تازه‌ای از تخلیه اجباری غیرنظامیان را رقم زدند؛ تحرکی که گسترده‌ترین…

تحریریه کوهستان· به‌روزرسانی

«آتش‌بس غزه و دوران گذار پساجنگ» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازه‌اش باخبر شوید. دریافت اپ

ستون‌های زرهی ارتش اسرائیل با پیشروی از خط زرد به مرکز غزه، سنگین‌ترین مانور نظامی یازده ماه گذشته را رقم زدند.از گزارش: نیروهای اسرائیلی با عبور از «خط زرد» آتش‌بس وارد مرکز غزه شدند

این خبر را به اشتراک بگذارید

تازه‌ترین گزارش

نیروهای اسرائیلی با عبور از «خط زرد» آتش‌بس وارد مرکز غزه شدند

واحدهای زرهی اسرائیل با پیشروی فراتر از خط حائل تعیین‌شده وارد مرکز نوار غزه شدند و با قطع شریان مواصلاتی اصلی شمال به جنوب، موج تازه‌ای از تخلیه اجباری غیرنظامیان را رقم زدند؛ تحرکی که گسترده‌ترین مانور نظامی از زمان برقراری آتش‌بس یازده‌ماهه به شمار می‌رود.

  • واحدهای زرهی ارتش اسرائیل با پیشروی فراتر از «خط زرد» وارد مرکز غزه شدند که بزرگ‌ترین مانور نظامی در یازده ماه گذشته است.
  • این پیشروی جاده استراتژیک صلاح‌الدین را مسدود کرده و عبور تمامی محموله‌های تجاری و بشردوستانه میان شمال و جنوب را معلق ساخت.
  • با پیشروی ادوات نظامی سنگین و صدور هشدارهای تخلیه، هزاران غیرنظامی ناچار به ترک اردوگاه‌های مرکزی غزه شدند.
  • حماس این عملیات را نقض آشکار توافق آتش‌بس خواند و هم‌زمان میانجی‌گران بین‌المللی تلاش برای جلوگیری از تشدید بحران را آغاز کردند.

در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، ستون‌های زرهی ارتش اسرائیل با عبور از محدوده تعیین‌شده موسوم به «خط زرد» در مرکز نوار غزه، عملیات زمینی تازه‌ای را در مناطقی آغاز کردند که طبق چارچوب توافق آتش‌بس ورود به آن‌ها ممنوع بود. این پیشروی بامدادی، سنگین‌ترین و مجهزترین مانور نظامی ثبت‌شده در این باریکه طی یازده ماه گذشته از زمان آغاز آتش‌بس است.[1][3]

عملیات ساعاتی پیش از طلوع آفتاب با ورود تانک‌ها، بولدوزرهای زرهی و یگان‌های پیاده‌نظام به عمق نوار غزه و گذر از محدوده حائل مصوب آغاز شد. این نیروها توانستند کنترل جاده صلاح‌الدین، اصلی‌ترین شاهراه ترانزیتی شمال به جنوب غزه را به دست گیرند و ارتباط فیزیکی میان این دو بخش را قطع کنند.[6][7]

مسدود شدن ناگهانی این بزرگراه، انتقال کالاهای تجاری، تجهیزات پزشکی و ترددهای بشردوستانه میان مناطق شمالی و جنوبی را متوقف کرد. مقام‌های محلی شهرداری‌ها گزارش دادند که استقرار یگان‌های زرهی عملاً استان مرکزی غزه را به دو پهنه کاملاً جداافتاده و غیرقابل دسترس تبدیل کرده است.[7]

ارتش اسرائیل این اقدام را عملیاتی محدود و با اهدافی مشخص با انگیزه مهار تهدیدهای امنیتی نوظهور در مجاورت خط حائل توصیف کرد. هم‌زمان، اخطارهای تخلیه فوری برای ساکنان در مسیر پیشروی صادر شد و از غیرنظامیان خواسته شد فوراً مناطق مسکونی خود را ترک کنند.[1]

آوارگی ساکنان اردوگاه‌های مرکزی

آغاز این پیشروی زمینی بلافاصله موجی از آوارگی شتاب‌زده را در چند اردوگاه پرجمعیت آوارگان در مرکز غزه کلید زد. هزاران تن از ساکنان محلی با بستن اندک وسایل باقی‌مانده و با پای پیاده، هم‌زمان با نزدیک شدن خودروهای زرهی سنگین به حریم مناطق مسکونی، ناچار به فرار شدند.[2]

شاهدان عینی در صحنه، سراسیمگی خانواده‌هایی را گزارش کردند که در میان غرش خودروهای زرهی و تجهیزات سنگین در جستجوی راهی برای دور شدن از خطوط پیشروی ارتش بودند. این جابه‌جایی تازه، بحران اسکان و بهداشت را برای جمعیتی که از سال ۲۰۲۳ تاکنون چندین بار آواره شده‌اند، وخیم‌تر ساخته است.[2][4]

در فاز نخست و پرتنش پیشروی، مناطقی مسکونی هدف آتش توپخانه و حملات یگان‌های پیاده قرار گرفتند. مراکز درمانی فعال در بخش مرکزی از پذیرش مجروحان خبر دادند، هرچند با قطع ارتباطات مخابراتی و دشواری تردد آمبولانس‌ها، دریافت آمار دقیق تلفات ناممکن بوده است.[4]

«خط زرد» بر اساس توافقات مرحله‌ای که به توقف درگیری‌های سنگین در غزه انجامید، به‌عنوان یک خط مرزی دقیق و تحت نظارت بین‌المللی ترسیم شد. عبور از این مرز، تغییری بنیادین در وضعیت امنیتی و عملیاتی حاکم بر نوار غزه طی یک سال گذشته به شمار می‌آید.[1][6]

پیشروی زرهی ارتش با مسدود کردن جاده صلاح‌الدین، استان مرکزی غزه را عملاً به دو بخش تقسیم کرد.

توافق آتش‌بس زیر فشار پیشروی زرهی

مقام‌های حماس با محکوم کردن سریع این پیشروی زرهی، اعتراض رسمی خود را از طریق میانجی‌گران منطقه‌ای در حوزه خلیج فارس تسلیم کردند. این جنبش اقدام ارتش اسرائیل را «نقض آشکار» شروط آتش‌بسی نامید که هر دو طرف به رعایت آن متعهد شده بودند.[5]

رهبری گروه‌های فلسطینی هشدار داد که تداوم عملیات زمینی به فروریختن ساختار امنیتی شکننده‌ای منجر خواهد شد که تا امروز آرامشی نسبی در منطقه حفظ کرده بود. آنان خواهان خروج فوری و بدون قیدوشرط تمام نیروهای اسرائیلی به پشت مرز حائل توافق‌شده شدند.[5]

انتشار گزارش‌ها از مرکز غزه موجی از تنش‌های دیپلماتیک را در پایتخت‌های منطقه و جهان به راه انداخت. میانجی‌گران اروپایی و منطقه‌ای تماس‌های اضطراری خود را با اتاق‌های فرماندهی دو طرف کلید زدند تا مانع از گسترش غیرقابل مهار درگیری‌ها شوند.[6]

توافق آتش‌بس علی‌رغم کاستی‌ها و اصطکاک‌های گاه‌وبیگاه، از اواخر سال ۲۰۲۵ تا پیش از این عملیات از آغاز مانورهای گسترده زمینی جلوگیری کرده بود. ورود کاروان‌های مکانیزه، کارآمدی سازوکارهای نظارتی و توافق جداسازی طرفین را با چالشی بی‌سابقه روبرو ساخته است.[3][6]

کنترل راهبردی بر شریان ارتباطی شمال و جنوب

ارتش اسرائیل با بستن فیزیکی جاده صلاح‌الدین، کنترل تاکتیکی این گذرگاه حیاتی را بازپس گرفته است؛ موقعیتی مسلط که امکان رصد، غربالگری و محدودسازی تردد افراد و خودروها میان شهر غزه در شمال و خان‌یونس در جنوب را فراهم می‌آورد.[7]

تحلیلگران نظامی معتقدند هدف این اقدام، برچیدن زیرساخت‌هایی است که نهادهای اطلاعاتی اسرائیل مدعی شکل‌گیری آن‌ها در مجاورت خط حائل شده بودند. استفاده از زره‌پوش‌های سنگین و تجهیزات خاک‌برداری نشان‌دهنده برنامه ارتش برای حفظ طولانی‌مدت این مواضع تازه است.[1][6]

این عملیات همچنین تلاش‌های بین‌المللی برای استقرار ساختار مدیریت غیرنظامی پایدار در غزه را به بن‌بست کشانده است. نهادهای متولی بازسازی ناچار شدند پروژه‌های عمرانی در مرکز غزه را به‌دلیل حضور متراکم نیروهای نظامی به حالت تعلیق درآورند.[3][4]

ساکنان محاصره‌شده در محدوده درگیری گزارش دادند که نیروهای اسرائیلی در امتداد جاده مسدودشده پایگاه‌ها و ایست‌بازرسی‌های موقت برپا کرده‌اند و با ممانعت از عبور غیرنظامیان، محله‌های پیرامونی را در وضعیت قرنطینه نظامی قرار داده‌اند.[4][7]

با نزدیک شدن تانک‌ها و خودروهای زرهی به محدوده اردوگاه‌های مرکزی، هزاران غیرنظامی ناچار به تخلیه خانه‌های خود شدند.

تکاپوی دیپلماتیک و واکنش‌های بین‌المللی

دیپلمات‌های اروپایی با ابراز نگرانی علنی از وخامت اوضاع امنیتی، نسبت به شعله‌ور شدن دوباره چرخه خشونت هشدار دادند و تأکید کردند که این تهاجم، ماه‌ها مذاکرات شکننده پشت‌پرده برای تثبیت صلح و بازسازی را بی‌اثر می‌کند.[3][6]

سازمان ملل متحد و نهادهای امدادرسان بین‌المللی در حال ارزیابی آسیب‌های وارده به زنجیره شکننده تأمین مایحتاج هستند؛ بسته ماندن جاده صلاح‌الدین شبکه توزیع آرد و غذا را برای صدها هزار انسان نیازمند فلج خواهد کرد.[7]

کشورهای ضامن توافق آتش‌بس اولیه، رایزنی‌های فوری را برای بررسی این نقض مرزی آغاز کرده و فشار بر تل‌آویو را برای تشریح دامنه عملیات، اهداف نهایی و مدت‌زمان ماندگاری در فراسوی خط زرد افزایش داده‌اند.[5][6]

نهادهای نظامی اسرائیل هنوز اطلاعات مربوط به منشأ تهدید ادعایی را منتشر نکرده‌اند، بااین‌حال سخنگویان رسمی تأکید دارند که این مأموریت نقطه‌ای بوده و هدفی برای استقرار دائمی یا اشغال دوباره اراضی غزه در دستور کار نیست.[1]

سناریوهای پیش‌رو و پیامدهای عملیاتی

روند روزهای آینده نشان خواهد داد که این عملیات در حد یک تاکتیک مقطعی محدود باقی می‌ماند یا به کارزاری فرسایشی بدل می‌شود؛ امری که تا حد زیادی به تصمیم گروه‌های مسلح فلسطینی در انتخاب بین درگیری مستقیم یا حفظ موضع تدافعی بستگی دارد.[2][5]

غیرنظامیان در مرکز غزه بیشترین آسیب را از جابه‌جایی این خطوط حائل متحمل شده‌اند. خانواده‌های فراری از اردوگاه‌ها در شرایطی فاقد امکانات در اردوگاه‌های جنوبی اسکان یافته‌اند و چشم‌انداز روشنی برای بازگشت به خانه‌های خود ندارند.[2]

نقض آگاهانه خط زرد رویه تازه‌ای را در مرحله گذار آتش‌بس رقم می‌زند؛ این تحول نشان داد که خطوط حائل فاقد استحکام لازم بوده و نظم شکننده توافق در برابر تصمیمات یک‌جانبه نظامی بسیار آسیب‌پذیر است.[1][6]

تیم‌های میانجی بین‌المللی در پی تدوین راهکاری اضطراری جهت کاهش تنش هستند تا زمینه عبور امن غیرنظامیان فراهم شود؛ اولویت نخست، بازگشایی شریان صلاح‌الدین پیش از تبدیل کمبود اقلام به فاجعه‌ای انسانی است.[6][7]

مسدود شدن این شاهراه اصلی، تردد روزانه حدود ۴۰۰ دستگاه کامیون حامل کالا و کمک‌های بشردوستانه را متوقف کرد.

ارزیابی ابعاد و پیامدهای میدانی عملیات

بر اساس شواهد میدانی و تصاویر ماهواره‌ای، دست‌کم دو گردان زرهی ارتش اسرائیل در عملیات ۱۸ نوامبر مشارکت داشته‌اند. این یگان‌ها با پیشروی حدود سه کیلومتر به عمق غزه فراتر از خط زرد، پیش از طلوع آفتاب کمربند امنیتی مستحکمی تشکیل دادند.[1][6]

این خط حائل مشخص در شیوه‌نامه‌های امنیتی دسامبر ۲۰۲۵ تثبیت شده بود که بر خروج مرحله‌ای ادوات سنگین تأکید داشت. تا پیش از این رخداد، دو طرف حریم سه‌کیلومتری میان پایگاه‌های نظامی و کانون‌های جمعیتی را رعایت کرده بودند.[1][3]

انسداد ناگهانی شریان صلاح‌الدین تردد روزانه حدود ۴۰۰ دستگاه کامیون امدادی و تجاری را مختل کرده است. مدیران لجستیک هشدار داده‌اند که تداوم انسداد، ذخایر سوخت و اقلام ضروری درمان در جنوب غزه را طی ۷۲ ساعت پایان خواهد داد.[7]

تمرکز اصلی ناظران بین‌المللی اکنون بر زمان‌بندی عقب‌نشینی یگان‌های زرهی پس از پایان اهداف اعلام‌شده است. ماندگاری نیروها در این مواضع، کل توافق آتش‌بس یازده‌ماهه را به بازنگری و مذاکراتی فرساینده خواهد کشاند.[3][6]

منابع

  1. [1]The Times of Israel — IDF launches rare operation beyond 'Yellow Line' in central Gaza مطالعه در The Times of Israel →
  2. [2]Al Jazeera — Palestinians flee refugee camp as Israel begins operation in central Gaza مطالعه در Al Jazeera →
  3. [3]Deutsche Welle — Israel launches new ground operation in Gaza مطالعه در Deutsche Welle →
  4. [4]Middle East Eye — Israel launches assault targeting residential areas in Gaza despite ceasefire مطالعه در Middle East Eye →
  5. [5]Anadolu Agency — Hamas condemns Israeli army offensive in central Gaza as 'flagrant violation' of ceasefire مطالعه در Anadolu Agency →
  6. [6]Euronews — Israeli tanks advance into central Gaza as ceasefire tensions flare مطالعه در Euronews →
  7. [7]WAFA — Israeli forces cut off Salah al- مطالعه در WAFA →

آنچه باید زیر نظر داشت

  • نتیجه تلاش‌های آغاز شده توسط میانجی‌گران بین‌المللی برای جلوگیری از تشدید بحران پس از ورود نیروهای اسرائیلی به مرکز غزه.

اعداد کلیدی

حملات هوایی اسرائیل در اوت ۲۰۲۶
95
کامیون‌های کمک‌رسانی سازمان ملل تخلیه شده (۲۹ اوت تا ۴ سپتامبر)
103
کشته‌شدگان از زمان آتش‌بس اکتبر ۲۰۲۵
1,338
وزن کمک‌های تحویل داده شده در یک هفته
1,716 tonnes

از گزارش: یازده ماه پس از آتش‌بس، غزه هنوز میان انتقال تدریجی و کنترل نظامی گیر کرده است

آبان ۱۴۰۵

  1. نیروهای اسرائیلی با عبور از «خط زرد» آتش‌بس وارد مرکز غزه شدند

شهریور ۱۴۰۵

  1. یازده ماه پس از آتش‌بس، غزه هنوز میان انتقال تدریجی و کنترل نظامی گیر کرده است

روند رویداد تا امروز

در اکتبر ۲۰۲۵، یک توافق آتش‌بس به درگیری‌های عمده در غزه پایان داد. با این حال، منطقه میان دو چارچوب امنیتی رقیب گرفتار شد. از یک سو، طرح انتقال مرحله‌ای با میانجی‌گری بین‌المللی و تحت حمایت سازمان ملل متحد با عنوان «هیئت صلح» مطرح شد که خروج مرحله‌ای اسرائیل و انتقال قدرت به یک گروه غیرنظامی را الزامی می‌کرد.

از سوی دیگر، ارتش اسرائیل بر حفظ کنترل عملیاتی نامحدود در غزه پافشاری کرد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، جدول زمانی دیپلماتیک را به صراحت رد کرد و اعلام نمود که نیروهای اسرائیلی از این منطقه عقب‌نشینی نخواهند کرد.

دو مدل رقیب برای امنیت غزه پس از آتش‌بس.از گزارش: یازده ماه پس از آتش‌بس، غزه هنوز میان انتقال تدریجی و کنترل نظامی گیر کرده است ·

این بن‌بست مداوم پیامدهای انسانی و امنیتی قابل‌توجهی به همراه داشت. محدودیت‌های شدید بر کمک‌های بشردوستانه اعمال شد و از زمان آغاز آتش‌بس تا ۶ سپتامبر ۲۰۲۶ ساعت ۱۱:۵۲، ۱۳۳۸ نفر جان خود را از دست دادند.

تنش‌های میدانی با وجود آتش‌بس ادامه یافت. به عنوان نمونه، در اول سپتامبر، نیروهای اسرائیلی برای دستگیری یکی از رؤسای امنیتی حماس اقدام به یورش نظامی کردند که نشان‌دهنده تداوم عملیات‌های نظامی با وجود توافقات پیشین بود.

هزینه انسانی و تنگنای کمک‌رسانی در سایه بن‌بست امنیتی کنونی.از گزارش: یازده ماه پس از آتش‌بس، غزه هنوز میان انتقال تدریجی و کنترل نظامی گیر کرده است ·