راهنمای انتخاب و خرید کفش کوهنوردی؛ تفاوت مدل‌های ترکینگ و هایکینگ چیست؟

هنگام انتخاب بین کفش‌های دویدن و پیاده‌روی، تفاوت اصلی در میزان ضربه‌گیری است؛ اما در دوراهی انتخاب بین کفش‌های هایکینگ و ترکینگ، تنها وجه تمایز تعیین‌کننده، میزان سختی و تحمل بار کفی کفش است. این تفاوت ساختاری، مرز بین یک صعود لذت‌بخش و یک تجربه دردناک را مشخص می‌کند.[3]

بسیاری از طبیعت‌گردان تازه‌کار، برای مسیرهای ساده و هموار، پوتین‌های سنگین کوهستان می‌خرند یا برعکس، با کفش‌های سبک به مسیرهای چندروزه و سنگلاخی می‌روند. این عدم تناسب میان ابزار و مسیر، یکی از شایع‌ترین دلایل خستگی زودرس و آسیب‌های فیزیکی در کوهستان است.[1]

استفاده از کفش نامناسب می‌تواند به تاول‌های شدید، پیچ‌خوردگی مچ پا یا دردهای مزمن در کف پا منجر شود. برای جلوگیری از این مشکلات و داشتن انتخابی هوشمندانه، باید مهندسی پنهان در ساختار این دو دسته از کفش‌های کوهنوردی را به دقت بررسی کنیم.[1][3]

کفش هایکینگ؛ سبک، سریع و انعطاف‌پذیر

کفش‌های هایکینگ به‌طور ویژه برای برنامه‌های طبیعت‌گردی یک‌روزه و حرکت در مسیرهای پاکوب و مشخص طراحی شده‌اند. هدف اصلی در مهندسی این کفش‌ها، ارائه حداکثر راحتی و چابکی است تا کوهنورد بتواند با سرعت بیشتری در مسیرهای هموار حرکت کند.[2]

وزن یک جفت کفش هایکینگ معمولاً بین ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ گرم متغیر است. این کاهش وزن چشمگیر، به لطف استفاده از متریال‌های سبک در رویه و حذف لایه‌های محافظتی سنگین به دست می‌آید که نتیجه آن، خستگی کمتر عضلات پا در پیمایش‌های طولانی‌مدت است.

این مدل‌ها غالباً دارای ساق‌های کوتاه (Low-cut) یا متوسط (Mid-cut) هستند که آزادی عمل بسیار خوبی به مچ پا می‌دهند. رویه آن‌ها معمولاً از ترکیب پارچه‌های مصنوعی و توری ساخته می‌شود که قابلیت تنفس‌پذیری فوق‌العاده‌ای را در روزهای گرم تابستان فراهم می‌کند.[1]

تنفس‌پذیری بالا در کفش‌های هایکینگ باعث می‌شود که تعریق پا به سرعت تبخیر شده و داخل کفش خشک بماند. با این حال، همین ویژگی باعث می‌شود که این کفش‌ها در برابر نفوذ آب و سرمای شدید، مقاومت کمتری نسبت به مدل‌های سنگین‌تر داشته باشند.

کفش ترکینگ؛ زرهی برای مسیرهای چندروزه

در نقطه مقابل، کفش‌های ترکینگ برای اکسپدیشن‌های چندروزه، مسیرهای بکر، ناهموار و شرایط آب‌وهوایی متغیر ساخته شده‌اند. این کفش‌ها ساختاری زره‌مانند دارند که وظیفه اصلی آن‌ها، محافظت همه‌جانبه از پا در برابر صخره‌های تیز و فشارهای فیزیکی مضاعف است.[2]

وزن یک جفت کفش ترکینگ معمولاً بین ۱۰۰۰ تا ۱۶۰۰ گرم است. این افزایش وزن به دلیل استفاده از متریال‌های متراکم‌تر، زیره‌های ضخیم‌تر و رویه‌های چرمی است که دوام کفش را در برابر سایش و پارگی در محیط‌های خشن کوهستانی تضمین می‌کند.[2]

کفش‌های ترکینگ دارای ساق‌های بلند (High-cut) هستند که مچ پا را کاملاً در بر گرفته و قفل می‌کنند. این حمایت فیزیکی، زمانی که کوهنورد یک کوله‌پشتی سنگین‌تر از ۱۵ کیلوگرم را حمل می‌کند، برای جلوگیری از پیچ‌خوردگی مچ پا در مسیرهای شیب‌دار حیاتی است.

رویه این کفش‌ها غالباً از چرم طبیعی مانند فول‌گرین یا نبوک ساخته می‌شود که علاوه بر مقاومت بالا، سدی محکم در برابر گل‌ولای و سنگ‌ریزه ایجاد می‌کند. این ساختار مستحکم، اگرچه نیاز به زمان بیشتری برای جا باز کردن دارد، اما عمر مفید بسیار طولانی‌تری ارائه می‌دهد.[2]

«ساختار مستحکم‌تر کفش‌های ترکینگ برای ایجاد پایداری پیچشی و دقت در گام‌برداری مهندسی شده است که این ویژگی‌ها در مسیرهای سنگلاخی و بدون پاکوب اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کنند. این کفش‌ها اجازه نمی‌دهند مچ پا در زوایای خطرناک خم شود.»

این توضیح کلیدی را مهندسان شرکت آلمانی لووا (Lowa) در دفترچه راهنمای محصولات خود ارائه داده‌اند و بر اهمیت انتخاب ساختار مناسب برای زمین‌های ناهموار تاکید دارند تا از آسیب‌های جدی جلوگیری شود.

نبرد کفی‌ها؛ فوم ای‌وی‌ای در برابر پلی‌اورتان

مهم‌ترین تفاوت مهندسی میان این دو نوع کفش، در لایه میانی زیره پنهان شده است. کفش‌های هایکینگ عمدتاً از فوم ای‌وی‌ای (EVA) بهره می‌برند که بسیار سبک، نرم و دارای خاصیت ضربه‌گیری عالی برای مسیرهای سفت و کوبیده‌شده است.

با وجود راحتی اولیه فوق‌العاده، فوم ای‌وی‌ای دارای حافظه فیزیکی است؛ به این معنا که پس از صدها کیلومتر پیمایش، فشرده شده و خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهد. این امر باعث می‌شود کفش‌های هایکینگ پس از مدتی استفاده مستمر، حمایت کمتری از کف پا داشته باشند.

در سوی دیگر، کفش‌های ترکینگ به کفی‌های میانی از جنس پلی‌اورتان (PU) مجهز هستند. پلی‌اورتان ماده‌ای بسیار متراکم‌تر و سنگین‌تر است که تحت فشارهای مداوم و بارهای سنگین، فشرده نمی‌شود و شکل اولیه خود را به خوبی حفظ می‌کند.

«پلی‌اورتان حافظه فیزیکی ندارد؛ این یعنی کفی کفش از روز اول تا پایان عمر مفید خود، به همان شکل اولیه بازمی‌گردد و راحتی یکسانی را در میلیونمین قدم ارائه می‌دهد، بدون آنکه زیر بار سنگین له شود.»

متخصصان شرکت مایندل (Meindl) با بیان این مطلب، دلیل اصلی استفاده از این متریال سنگین‌تر را در کفش‌های حرفه‌ای ترکینگ توضیح می‌دهند. این سختی کفی، از احساس شدن سنگ‌های تیز در کف پا جلوگیری کرده و پایداری بی‌نظیری به ارمغان می‌آورد.

عایق‌بندی و چسبندگی در شرایط سخت

مقاومت در برابر آب، خط کشی دیگری میان این دو دسته است. اگرچه برخی کفش‌های هایکینگ دارای غشای ضدآب هستند، اما بسیاری از آن‌ها برای حفظ سبکی و تهویه، از این لایه صرف‌نظر می‌کنند تا در صورت خیس شدن، به سرعت خشک شوند.

کفش‌های ترکینگ تقریباً همیشه به غشاهای ضدآب و تنفس‌پذیر مانند گورتکس مجهز هستند. این لایه محافظ، اطمینان می‌دهد که هنگام عبور از جریان‌های آب کم‌عمق، گِل‌ولای عمیق یا مسیرهای برفی، پاهای کوهنورد کاملاً خشک و گرم باقی بمانند.

طراحی آج‌های زیره نیز تفاوت‌های چشمگیری با یکدیگر دارد. کفش‌های هایکینگ دارای آج‌های کم‌عمق‌تری هستند که برای ایجاد اصطکاک روی خاک‌های کوبیده شده و مسیرهای جنگلی صاف، عملکرد بسیار مناسبی از خود نشان می‌دهند اما در گل عمیق کارایی ندارند.[1]

در مقابل، زیره کفش‌های ترکینگ دارای آج‌های عمیق، خشن و با فاصله‌های بیشتر است. این طراحی تهاجمی، برای چنگ زدن به خاک‌های سست، شن‌اسکی‌ها و سطوح گِلی شیب‌دار مهندسی شده تا مانع از لیز خوردن کوهنورد شود.[2]

راهنمای نهایی انتخاب بر اساس نیاز

انتخاب نهایی شما باید مستقیماً توسط نوع مسیر و وزن کوله‌پشتی‌تان دیکته شود. اگر قصد دارید در مسیرهای مشخص و پاکوب، با یک کوله‌پشتی سبک کمتر از ۱۰ کیلوگرم برای چند ساعت پیاده‌روی کنید، کفش هایکینگ بهترین انتخاب شماست.[1]

وزن کمتر کفش‌های هایکینگ روی پا، به معنای صرف انرژی بسیار کمتر در طول روز است. یک قانون نانوشته در کوهنوردی می‌گوید که هر صد گرم بار اضافه روی پا، معادل تحمل حدود پانصد گرم بار اضافه در کوله‌پشتی است.[3]

اما اگر برای یک برنامه چندروزه برنامه‌ریزی می‌کنید و قرار است چادر، کیسه‌خواب و تجهیزات سنگین بیش از ۱۵ کیلوگرم را در مسیرهای بکر و صخره‌ای حمل کنید، پوشیدن کفش ترکینگ یک الزام غیرقابل چشم‌پوشی است.[2]

در چنین شرایطی، کفی سخت پلی‌اورتان از قوس کف پای شما محافظت کرده و ساق بلند کفش، مانع از پیچ‌خوردن مچ پا زیر فشار بار سنگین می‌شود. سرمایه‌گذاری روی کفش مناسب، سرمایه‌گذاری مستقیم روی سلامت و ایمنی شما در کوهستان است.[3]