رکورد تاریخی رطوبت جو: ثبت بیشترین میزان بخار آب در اتمسفر زمین در ماه آگوست

میزان بخار آبی که جو زمین می‌تواند در خود نگه دارد، مستقیماً توسط دمای آن تعیین می‌شود؛ یک قانون ترمودینامیک که می‌گوید به ازای هر یک درجه سانتی‌گراد گرمایش، ظرفیت رطوبت هوا حدود ۷ درصد افزایش می‌یابد. در ماه آگوست ۲۰۲۶، این مکانیسم فیزیکی به یک پیامد بی‌سابقه منجر شد: اتمسفر زمین بیش از هر زمان دیگری در تاریخ ثبت‌شده، رطوبت را در خود جای داد و چرخه آب‌وهوایی سیاره را به سطح جدیدی از شدت رساند.[1][3]

بر اساس داده‌های سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیک اروپا (C3S)، میزان بخار آب قابل بارش در سطح جهان در ماه آگوست به ۲۷.۳۵ کیلوگرم بر متر مربع رسید. این رقم رکورد قبلی را که در جولای ۲۰۲۴ ثبت شده بود، با افزایش ۰.۰۴ کیلوگرم بر متر مربع شکست. به گفته محققان، این افزایش به ظاهر کوچک معادل اضافه شدن ۲۰ تریلیون لیتر آب اضافی به جو زمین است.[1][2][3]

دکتر جولین نیکولاس، دانشمند ارشد در سرویس کوپرنیک، توضیح می‌دهد که این رکورد کاملاً با دمای بی‌سابقه جهانی در ماه آگوست همخوانی دارد. ترکیب گرمایش ناشی از فعالیت‌های انسانی و تقویت پدیده ال‌نینو، دمای سطح اقیانوس‌ها را به شدت افزایش داد. این اقیانوس‌های گرمسیری به عنوان موتور اصلی تبخیر عمل کرده و حجم عظیمی از رطوبت را به سمت اتمسفر پمپاژ کردند.[1][3]

این رطوبت اضافی تنها یک شاخص منفعل نیست، بلکه به طور فعال دینامیک آب‌وهوا را تغییر می‌دهد. هنگامی که بخار آب متراکم شده و به قطرات ابر تبدیل می‌شود، گرمای نهان خود را آزاد می‌کند. این انرژی آزادشده، نیروی محرکه مضاعفی را برای سیستم‌های طوفانی فراهم می‌کند و به آن‌ها اجازه می‌دهد تا با سرعت و شدت بیشتری توسعه یابند.[1]

در نتیجه، این سطح بی‌سابقه از آب در جو به عنوان «سوخت موشک» برای رویدادهای آب‌وهوایی فرین عمل می‌کند. دانشمندان هشدار می‌دهند که این شرایط احتمال وقوع بارش‌های سیل‌آسا، سیلاب‌های ناگهانی و طوفان‌های حاره‌ای مخرب را به شدت افزایش می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه گرمایش اتمسفر مستقیماً به الگوهای آب‌وهوایی ویرانگرتر در سطح زمین ترجمه می‌شود.[1][2]

دکتر اندرو دسلر، اقلیم‌شناس در دانشگاه تگزاس ای‌اندام، با اشاره به داده‌هایی که از سال ۱۹۷۹ جمع‌آوری شده‌اند، تأکید می‌کند که با توجه به ارتباط قوی بین دما و رطوبت، غیرقابل تصور است که در چند هزار سال گذشته، یا حتی ۱۰۰ هزار سال اخیر، ماهی با این میزان بخار آب در جو وجود داشته باشد. این داده‌ها نشان می‌دهند که سیاره ما وارد فاز جدیدی از بی‌ثباتی اقلیمی شده است.[1]

علاوه بر این، بن نول، هواشناس، خاطرنشان می‌کند که اگرچه میزان بخار آب در جو رابطه یک‌به‌یک با میزان بارش ندارد، اما رطوبت بیشتر احتمال وقوع بارش‌های فرین را افزایش می‌دهد. در طول ماه آگوست، ۱۷ درصد از سیاره زمین بارشی را تجربه کرد که در ۱۰ درصد بالای مجموع بارش‌های تاریخی آگوست قرار داشت؛ این بزرگترین مساحت ثبت‌شده از سال ۱۹۴۰ تاکنون است.[2]

این چرخه به خودی خود یک مکانیسم تقویت‌کننده است. بخار آب به عنوان یک گاز گلخانه‌ای عمل می‌کند و با به دام انداختن گرمای بیشتر، باعث می‌شود جو زمین حتی بیشتر گرم شود. این گرمایش مضاعف، ظرفیت اتمسفر را برای جذب رطوبت باز هم افزایش می‌دهد و این چرخه معیوب تا زمانی که انتشار گازهای گلخانه‌ای مانند دی‌اکسید کربن متوقف نشود، ادامه خواهد یافت.[1]