تبادل حملات مستقیم بین آمریکا و ایران در خلیج فارس، امیدها برای آتش‌بس را از بین برد

آتش‌بس شکننده بین ایالات متحده و ایران پس از تبادل مستقیم حملات نظامی در آخر هفته، در آستانه فروپاشی قرار گرفته و متحدان خلیج فارس، کویت و بحرین را نیز وارد درگیری کرده است. این تشدید ناگهانی، هفته‌ها مذاکرات دیپلماتیک حساس را در هم می‌شکند و تهدید می‌کند که محاصره اقتصادی ویرانگر حیاتی‌ترین آبراه‌های منطقه را طولانی‌تر کند.[1][4]

این تنش‌ها زمانی آغاز شد که فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) چهار «پهپاد تهاجمی یک‌طرفه» ایرانی را که به سمت تنگه هرمز می‌رفتند، رهگیری کرد. مقامات نظامی اظهار داشتند که این پهپادها تهدیدی فوری و غیرقابل قبول برای ترافیک دریایی منطقه ایجاد کرده‌اند و این امر منجر به یک واکنش تاکتیکی سریع شد.[1][2]

در تلافی پرتاب پهپادها، نیروهای آمریکایی حملات هدفمندی را علیه سایت‌های راداری نظارت ساحلی ایران در گُروک و جزیره قشم انجام دادند. سنتکام این حملات را اقدامی ضروری و متناسب برای تضعیف توانایی ایران در ردیابی و حمله به کشتی‌های بین‌المللی در تنگه توصیف کرد.[2][3]

ایران ساعاتی بعد با شلیک هفت موشک بالستیک به تأسیسات نظامی آمریکا که در کشورهای همسایه خلیج فارس مستقر هستند، پاسخ داد. اهداف شامل پایگاه هوایی علی السالم در کویت و مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در کشور جزیره‌ای بحرین بود.[3]

بر اساس ارزیابی‌های نظامی آمریکا، سامانه‌های پدافند هوایی متحدان با موفقیت شش موشک بالستیک را رهگیری کردند، در حالی که موشک هفتم نتوانست به هدف مورد نظر خود برسد. سنتکام تأیید کرد که هیچ تلفاتی در میان پرسنل آمریکایی یا متحدان وجود نداشته است و ادعاهای رسانه‌های دولتی ایران مبنی بر وارد آمدن خسارات سنگین به مقر ناوگان پنجم را قاطعانه تکذیب کرد.[2]

این حملات باعث به صدا درآمدن آژیرهای حمله هوایی در سراسر بحرین و کویت شد و هر دو کشور را وادار به صدور محکومیت‌های شدید کرد. وزارت خارجه کویت، شلیک موشک‌ها را «نقض آشکار» حاکمیت خود خواند، در حالی که قطر نسبت به نقض خطرناک قوانین بین‌المللی هشدار داد که منطقه را در معرض خطر فرو رفتن در یک جنگ گسترده‌تر قرار می‌دهد.[3]

این تبادل نظامی عملاً امیدهای فوری برای بازگشایی تنگه هرمز را از بین می‌برد؛ تنگه‌ای که یک گلوگاه حیاتی دریایی است و حدود ۲۰ درصد از کل نفت تجارت شده در جهان از آن عبور می‌کند. این تنگه از زمان تشدید درگیری‌ها در اوایل سال جاری تحت محاصره مؤثر بوده و میلیون‌ها بشکه نفت خام را در خلیج فارس به دام انداخته است.[4]

بازارهای جهانی انرژی به سرعت به کمرنگ شدن چشم‌انداز توافق صلح واکنش نشان دادند و قیمت آتی نفت برنت نزدیک به ۹۸ دلار در هر بشکه در نوسان بود. مدیران اجرایی انرژی، از جمله مایک ویرث، مدیرعامل شورون، هشدار داده‌اند که ذخایر استراتژیک جهانی به سرعت در حال کاهش است و بحران را از یک ریسک ژئوپلیتیکی به کمبود واقعی عرضه فیزیکی تغییر می‌دهد.

تحلیلگران مالی پیش‌بینی می‌کنند که اگر تنگه تا سپتامبر بسته بماند، قیمت‌ها می‌توانند به سمت ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابند. با این حال، آژانس‌هایی مانند فیچ ریتینگز، سناریوی اصلی خود را بازگشایی تنگه تا اواخر ژوئیه می‌دانند، که به سرعت بازار را به مازاد عرضه بازگردانده و با سرازیر شدن موجودی‌های به دام افتاده، قیمت‌ها را کاهش خواهد داد.[5]

پیامدهای ثانویه شوک انرژی پایدار، در حال حاضر جنوب جهانی (کشورهای در حال توسعه) را ویران کرده است. برنامه جهانی غذا هشدار داد که اگر قیمت نفت نزدیک به ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی بماند، تخمین زده می‌شود ۴۵ میلیون نفر دیگر در سراسر جهان به دلیل افزایش شدید هزینه‌های حمل و نقل و کشاورزی، با گرسنگی شدید مواجه شوند.[4]

در داخل، این درگیری ۱۰۰ روزه همچنان یک مسئولیت سیاسی برای دولت آمریکا محسوب می‌شود، زیرا نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که جنگ در میان مردم آمریکا به شدت نامحبوب است. در حالی که کانال‌های دیپلماتیک در تلاش برای نجات آتش‌بس هستند، وزیر کشور پاکستان برای تلاش مجدد جهت میانجی‌گری برای یک آتش‌بس پایدار و جلوگیری از پیامدهای اقتصادی بیشتر، به تهران سفر کرده است.[3][6]