آژانس فناوری اطلاعات اتحادیه اروپا علیه سه پیمانکار بزرگ فناوری یعنی آیبیام، آتوس و لئوناردو بهدلیل خلف وعدههای پیاپی در اجرای پروژه گیتهای دیجیتال مرزی و اختلافات مالی اقامه دعوی کرد.
تحریریه کوهستان· بهروزرسانی
«اجرای سامانه ورود و خروج اتحادیه اروپا» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازهاش باخبر شوید. دریافت اپ
شکایت اتحادیه اروپا از غولهای فناوری بر سر تاخیر چندساله در راهاندازی گیتهای بیومتریک شنگن
آژانس فناوری اطلاعات اتحادیه اروپا علیه سه پیمانکار بزرگ فناوری یعنی آیبیام، آتوس و لئوناردو بهدلیل خلف وعدههای پیاپی در اجرای پروژه گیتهای دیجیتال مرزی و اختلافات مالی اقامه دعوی کرد.
آژانس فناوری اطلاعات اتحادیه اروپا از شرکتهای آیبیام، آتوس و لئوناردو بهدلیل تأخیرهای طولانی در پیادهسازی سامانه بیومتریک مرزی شکایت کرد.
این شکایت که اواخر سال ۲۰۲۵ در استونی ثبت شده، پیرامون جریمههای مالی و زمانبندیهای اجرا نشده شکل گرفته است.
پیمانکاران معتقدند همهگیری کرونا و تغییر مداوم نیازمندیهای فنی، تحقق ضربالاجلهای اولیه را ناممکن ساخته بود.
اکنون کنسرسیوم مدیریتی تازهای نگهداری سامانه را حین گسترش گامبهگام آن در فرودگاههای اروپایی بر عهده گرفته است.
سازمان مدیریت سامانههای فناوری اطلاعات اتحادیه اروپا (eu-LISA) رسماً شکایتی حقوقی علیه غولهای مطرح فناوری، یعنی آیبیام (IBM)، آتوس (Atos) و لئوناردو (Leonardo) تنظیم کرده است. این شکایت کنسرسیومی را هدف قرار داده که در ابتدا مأمور ساخت سامانه ورود و خروج بیومتریک اتحادیه اروپا (EES) شده بود؛ سامانهای که راهاندازی آن سالها با تأخیرهای پیاپی دستبهگریبان بود.[1][2]
این پرونده در دسامبر ۲۰۲۵ در دادگاهی در استونی به جریان افتاد، اما پس از درز اسناد داخلی در روز دوشنبه به رسانهها راه یافت. این اقدام نشاندهنده اوجگیری شدید اختلافی دیرینه بر سر ضربالاجلهای از دست رفته، جریمههای مالی و استقرار پردستانداز گیتهای هوشمند مرزی است.[1][6]
رسانه The Next Web به نقل از گزارش اولیه فایننشال تایمز نوشت: «اتحادیه اروپا از آیبیام، گروه فرانسوی آتوس و شرکت صنایع دفاعی ایتالیایی لئوناردو بهخاطر سالها تأخیر در توسعه سامانه کنترل مرزی بیومتریک شکایت کرده است.»[2]
برای مسافرانی که پس از پروازی طولانی وارد فرودگاههای حوزه شنگن میشوند، سامانه EES قرار بود پایانی بر معطلی مهرهای دستی گذرنامه و جایگزینی بدون دردسر با اسکن فوری چهره و اثر انگشت باشد. اما روند ساخت این زیرساخت در عمل به باتلاقی پرهزینه از پیچیدگیهای اداری تبدیل شد که تاریخ افتتاح را بارها به تعویق انداخت.[3][4]
قرارداد اولیه که در سال ۲۰۱۹ با این کنسرسیوم سهگانه منعقد شد، ۱۴۲ میلیون یورو ارزش داشت. با تغییر الزامات فنی و رد شدن پیدرپی زمانبندیها، بودجه پروژه به ۲۱۲ میلیون یورو رسید و تنشهای شدیدی میان پیمانکاران و ناظران اروپایی ایجاد کرد.[2][3]
ارزش اولیه قرارداد همگام با دگرگونی الزامات فنی و به تعویق افتادن زمان تحویل، افزایش چشمگیری پیدا کرد.
اختلافات مالی و ضربالاجلهای از دست رفته
مکاتبات درونی نشان میدهد که eu-LISA با برهم خوردن جدولهای تحویل پروژه، تلاش کرده بود جریمههای مالی سنگینی را بر این شرکتها اعمال کند. در مقابل، پیمانکاران با این جریمهها بهشدت مخالفت کرده و مدعی شدند بحرانهای جهانی شرایط کاری آنها را دگرگون کرده و رعایت جدول زمانی اولیه را ناممکن ساخته بود.[1][5]
کنسرسیوم بهطور مشخص همهگیری کووید-۱۹ را عامل اصلی این توقفها دانست و تأکید کرد که گسست در زنجیرههای تأمین جهانی، تهیه تجهیزات و سختافزارهای لازم را غیرممکن ساخت. آنها همچنین به بازنگری در جدول زمانبندی تحویل که eu-LISA در اوایل سال ۲۰۲۲ در صدد اعمال آن بود، معترض شدند.[1][4]
این شرکتها استدلال کردند که خواستههای اتحادیه اروپا، پیچیدگی و دشواری همگامسازی ۲۹ پایگاه داده مرزی مستقل ملی را دستکم گرفته بود. در زمان آغاز استقرار گامبهگام سامانه، پیوند همکاری میان بروکسل و طراحان اصلی فناوری این طرح بهکلی از هم گسسته بود.[1][6]
این تعویقها کشورهای عضو شنگن را وادار کرد برنامههای شیفت و استقرار مأموران کنترل مرزی خود را بارها بازتنظیم کنند و همین امر موجب سردرگمی لجستیکی در سراسر اروپا شد. دستآخر ۹ کشور عضو اتحادیه اروپا ناچار شدند بهدلیل همین نواقص نرمافزاری محلی، بهرهبرداری کامل از سیستم را به تأخیر بیندازند.[3][4]
پیامدهای ملموس در گیتهای فرودگاهی
هنگامی که گیتهای بیومتریک در نهایت فعال شدند، تجربه آغازین برای مسافران هوایی و بینالمللی چندان خوشایند نبود. مسافران در فرودگاههای بزرگ اروپایی با دستگاههای اسکنر از کار افتاده و باگهای نرمافزاری روبرو شدند که به صفهای چندساعته و در مواردی از دست رفتن پروازهای اتصالی منجر شد.[4][6]
روزنامه ایندیپندنت در گزارشی پیرامون این چالشهای مرزی نوشت: «از زمان راهاندازی این سیستم، شکلگیری صفهای طولانی باعث اختلال جدی در روند تردد برخی از مسافران شده است.» این گزاره بهخوبی هزینه ملموس ایرادهای فنی را بر برنامهریزی سفر نشان میدهد.[4]
AI
تصویر: پایگاه داده مرکزی سامانه باید بدون وقفه با هزاران کیوسک فعال در فرودگاههای ۲۹ کشور تبادل اطلاعات کند.
مأموران مرزبانی گزارش دادند که سامانه نرمافزاری در ساعات اوج فرود پروازها متوقف میشد و آنها را ناچار میکرد دوباره به روش سنتی و وارسی دستی گذرنامهها روی بیاورند. با این همه، آژانس eu-LISA اصرار دارد که پیگیریهای قضایی کنونی منحصراً به فاز توسعه اولیه پروژه مربوط است و اختلالی در عملکرد فرودگاهها ایجاد نخواهد کرد.[3][4]
این نهاد تأکید کرده که شکایت حقوقی تأثیری بر جریان عملیات روزمره کنترل مسافران نخواهد داشت. در حال حاضر، کنسرسیوم تازهای به رهبری شرکت Sword Services پشتیبانی و ادامه توسعه زیرساخت مرکزی EES را بر عهده گرفته است.[2][3]
این جابهجایی مدیریتی در تلاش است تا روند ورود اطلاعات هویتی و بیومتریک میلیونها مسافر غیراروپایی را تثبیت کند. سیستم EES بزرگترین دگرگونی در نظارت بر مرزهای اروپا طی دهههای اخیر بهشمار میرود و قرار است رویههای پراکنده ملی را یکپارچه سازد.[3][5]
چشمانداز آینده سفرهای شنگن
این سامانه با ثبت دیجیتال زمان دقیق ورود و خروج، بهطور خودکار افرادی را که بیش از سقف مجاز ۹۰ روزه اقامت داشتهاند شناسایی میکند. علاوه بر این، پیوند زدن گذرنامه کاغذی به ویژگیهای بیومتریک مانع از جعل هویت در مبادی ورودی خواهد شد.[1][4]
با وجود این، برای کارکرد بینقص این شبکه، پایگاه داده مرکزی باید بدون کوچکترین اختلال با هزاران کیوسک فعال در فرودگاهها، بنادر دریایی و گذرگاههای زمینی ارتباط داشته باشد. نتیجه دادگاه استونی میتواند یک رویه قضایی مهم برای نحوه واگذاری قراردادهای سنگین فناوری در اتحادیه اروپا رقم بزند.[3][6]
اگر eu-LISA بتواند جریمههای مالی مورد مناقشه را پس بگیرد، رویکرد سختگیرانهتری در قبال سایر پیمانکاران فناوری پروژههای عمومی شکل خواهد گرفت. همنشینی نام سه ابرشرکت آیبیام، آتوس و لئوناردو در این پرونده، توجه محافل صنعتی و گردشگری اروپا را دوچندان کرده است.[2][5]
این سامانه برای مبارزه با جعل هویت، مدرک فیزیکی مسافر را به مشخصههای بیومتریک فردی پیوند میدهد.
تخصص ترکیبی این شرکتها قرار بود تضمینکننده پیادهسازی بیدردسر این زیرساخت حساس بیومتریک باشد. در مقابل، این پروژه به نمادی از چالشهای خریدهای دولتی حوزه IT در ساماندهی پروندههای میلیونی هویتی بدل شد.[1][3]
انتقال مأموریت به مدیریت جدید
واگذاری پروژه به شرکت سورد سرویسز (Sword Services) نقطه عطفی در نقشه راه امنیتی کمیسیون اروپا برای مسافران به شمار میآید. تیم جدید نه تنها باید پایداری EES را حفظ کند، بلکه باید بستر را برای آغاز به کار سیستم جدید مجوز سفر اروپا (ETIAS) نیز آماده سازد.[3][4]
طرح آتی ETIAS از مسافرانی که بدون ویزا به اروپا سفر میکنند درخواست میکند پیش از پرواز مجوز الکترونیکی دریافت کنند که بار پردازشی تازهای به سامانهها میافزاید. بنابراین، ثبات کامل هسته مرکزی سامانه EES یک پیششرط قطعی قبل از اتصال لایه اعطای مجوز جدید است.[1][6]
در شرایطی که تیمهای حقوقی خود را برای کشمکشی طولانی در دادگاههای استونی آماده میکنند، ارقام مالی در خطر بسیار قابلتوجه است. قرارداد ۲۱۲ میلیون یورویی بخش چشمگیری از بودجه عمومی اروپا را شامل میشود و نمایندگان پارلمان خواستار شفافیت درباره دیرکرد تحویل آن هستند.[2][5]
کارآمدی گیتهای بیومتریک مرزی تنها زمانی معنا دارد که مسافر خسته پس از ساعاتی پرواز بتواند بدون توقف و معطلی از اسکنرها عبور کند. تا زمانی که بدهیهای فنی به جا مانده از مرحله توسعه در دادگاه حلوفصل نشود، رویای سفری کاملاً روان در پهنه شنگن در نیمهراه تحقق باقی خواهد ماند.[4][6]
منابع
[1]The Guardian — EU sues IBM and two European firms over troubled entry/exit border systemمطالعه در The Guardian →
[2]The Next Web — EU sues IBM, Atos and Leonardo over border system delays, FT reportsمطالعه در The Next Web →
سامانه ورود/خروج (EES) با هدف جایگزینی ثبت دستی مهر در گذرنامه با بازرسی دیجیتال برای مسافران غیراروپاییِ ورودی به ۲۹ کشور حوزه شنگن طراحی شد. این سامانه خودکار قرار بود با جمعآوری دادههای بیومتریک مانند اثر انگشت و عکس چهره، افرادی را که بیش از مدت ویزا اقامت میکنند شناسایی کرده، با جعل هویت مقابله کند و امنیت مرزها را ارتقا دهد. برای ساخت زیرساخت اصلی این سامانه، کنسرسیومی متشکل از شرکتهای آیبیام، آتوس و لئوناردو در سال ۲۰۱۹ قراردادی با آژانس فناوری اطلاعات اتحادیه اروپا (eu-LISA) منعقد کرد.
این سامانه در ابتدا قرار بود در سال ۲۰۲۲ آغاز به کار کند، اما با سالها وقفه روبهرو شد. در طول این مدت، مکاتبات داخلی نشاندهنده بروز اختلافاتی بر سر ضربالاجلهای از دست رفته و جرایم مالی بود.
زمانی که سامانه نهایتاً راهاندازی گردید، با باگهای نرمافزاری و مشکلات سختافزاری از جمله خرابی اسکنرهای اثر انگشت دستبهگریبان شد. این مشکلات عملیاتی به ایجاد صفهای چند ساعته و از دست رفتن پروازها در فرودگاههای سراسر اروپا انجامید.
در واکنش به این بحران، تا ۱۰ اوت ۲۰۲۶، فرودگاههای بزرگ اروپایی به طور موقت سیستم جدید بیومتریک ورود/خروج را در ساعات اوج سفر خاموش کردند. هنگامی که صفها به آستانههای بحرانی میرسیدند، مسافران برای جلوگیری از تاخیرهای گسترده مرزی به میزهای سنتی هدایت میشدند تا گذرنامههایشان به صورت دستی مهر شود. در پی این اقدامات، صنعت هوانوردی لابیگری خود را آغاز کرد تا این انعطافپذیری دور زدن اضطراری را به یک ابزار عملیاتی دائمی تبدیل کند.