آغاز تحقیقات هماهنگ ضد انحصار توسط وزارت دادگستری و کمیسیون تجارت فدرال علیه انویدیا، مایکروسافت و اوپن‌ای‌آی

وزارت دادگستری ایالات متحده (DOJ) و کمیسیون تجارت فدرال (FTC) رسماً تحقیقات هماهنگ ضد انحصار را علیه انویدیا، مایکروسافت و اوپن‌ای‌آی آغاز کرده‌اند. این بررسی مشترک نشان‌دهنده تشدید تاریخی نظارت فدرال بر بخش هوش مصنوعی مولد است و حاکی از آن است که تنظیم‌کنندگان قصد دارند زیرساخت‌های اساسی رونق هوش مصنوعی را زیر ذره‌بین قرار دهند.[1]

برای جلوگیری از تداخل حوزه‌های قضایی، این دو نهاد توافقی را برای تقسیم وظایف تحقیقاتی منعقد کرده‌اند. وزارت دادگستری رهبری تحقیقات در مورد رفتار بازار انویدیا در زمینه نیمه‌رساناهای هوش مصنوعی را بر عهده خواهد داشت، در حالی که کمیسیون تجارت فدرال شبکه پیچیده سرمایه‌گذاری‌ها و شراکت‌های ابری بین مایکروسافت و اوپن‌ای‌آی را بررسی خواهد کرد.[2]

تنظیم‌کنندگان به وضعیتی واکنش نشان می‌دهند که در آن تعداد انگشت‌شماری از شرکت‌ها زیرساخت‌های حیاتی مورد نیاز برای آموزش مدل‌های پیشگام هوش مصنوعی را کنترل می‌کنند. انویدیا در حال حاضر تخمیناً ۸۰ تا ۹۰ درصد از بازار تراشه‌های هوش مصنوعی مراکز داده را در اختیار دارد؛ تسلطی که این شرکت را به یکی از باارزش‌ترین شرکت‌های جهان و گلوگاه بی‌چون و چرای توسعه هوش مصنوعی تبدیل کرده است.[3][5]

تحقیقات وزارت دادگستری در مورد انویدیا به شدت بر شیوه‌های تخصیص این شرکت متمرکز است. بازرسان در حال بررسی این ادعاها هستند که این سازنده تراشه ممکن است مشتریانی را که قصد خرید سخت‌افزار از رقبایی مانند اِی‌اِم‌دی (AMD) یا اینتل (Intel) را داشته‌اند، جریمه کرده باشد، یا فروش پردازنده‌های گرافیکی بسیار پرتقاضای خود را به خرید سایر نرم‌افزارها و محصولات شبکه‌ای انویدیا مشروط کرده باشد.[3]

انویدیا در طول تاریخ این اتهامات را رد کرده و مدعی است که موقعیت بازار آن نتیجه یک دهه تحقیق و توسعه تخصصی است و نه رفتار ضد رقابتی. این شرکت تأکید می‌کند که تخصیص تراشه‌ها را بر اساس واقعیت‌های زنجیره تأمین، آمادگی مشتری و الزامات فنی استقرار عظیم مراکز داده، به طور منصفانه انجام می‌دهد.[3]

در همین حال، تمرکز کمیسیون تجارت فدرال بر مایکروسافت و اوپن‌ای‌آی حول ماهیت ساختاری شراکت آن‌ها است. مایکروسافت تخمیناً ۱۳ میلیارد دلار در اوپن‌ای‌آی سرمایه‌گذاری کرده و حقوق انحصاری ادغام مدل‌های اوپن‌ای‌آی در مجموعه نرم‌افزارهای سازمانی خود را به دست آورده و به عنوان ارائه‌دهنده انحصاری رایانش ابری این استارتاپ عمل می‌کند.[4][6]

پرسش حقوقی اصلی برای کمیسیون تجارت فدرال این است که آیا این توافق به منزله یک «ادغام بالفعل» (de facto merger) است یا خیر. مایکروسافت با ساختاردهی این معامله به عنوان یک سرمایه‌گذاری عظیم و توافق تقسیم سود، به جای یک تملک کامل، از نظارت سنتی ضد انحصار پیش از ادغام اجتناب کرد. اکنون کمیسیون تجارت فدرال در حال بررسی این موضوع است که آیا این ساختار به طور خاص برای دور زدن بررسی‌های نظارتی طراحی شده است، در حالی که همان کنترل انحصاری را بر یک رقیب کلیدی به دست می‌آورد.[2][4]

کمیسیون تجارت فدرال پیش از این احضاریه‌هایی را برای درخواست ارتباطات داخلی در مورد نحوه مذاکره مایکروسافت و اوپن‌ای‌آی بر سر قیمت‌گذاری، اشتراک‌گذاری استعدادهای مهندسی و هماهنگی انتشار محصولات صادر کرده است. این نهاد به ویژه علاقه‌مند است که بداند آیا اوپن‌ای‌آی با استقلال واقعی عمل می‌کند یا عملاً به عنوان یک بازوی تحقیقاتی تحت کنترل مایکروسافت فعالیت دارد.[4]

واکنش بازار به این تحقیقات فوری بود و سهام مایکروسافت و انویدیا پس از اعلام این خبر، شاهد فروش قابل توجهی بودند. سرمایه‌گذاران ریسک نبردهای حقوقی طولانی‌مدت را در نظر می‌گیرند که می‌تواند سرعت تجاری‌سازی هوش مصنوعی را کُند کند، شرکت‌ها را مجبور به باز کردن نقشه‌های راه محصولی عمیقاً یکپارچه کند، یا منجر به جریمه‌های سنگین برای عدم انطباق شود.[5]

شواهد مربوط به آسیب واقعی به مصرف‌کننده همچنان یک نقطه اختلاف مهم است. قانون ضد انحصار به طور سنتی مستلزم اثبات این است که انحصار منجر به افزایش قیمت‌ها یا کاهش تولید برای مصرف‌کنندگان می‌شود. در بازار به سرعت در حال گسترش هوش مصنوعی، قیمت‌های استنتاج (Inference) – هزینه اجرای یک مدل هوش مصنوعی – در واقع به سرعت در حال کاهش بوده و جایگزین‌های متن‌باز همچنان به طور گسترده در دسترس هستند.[1]

با این حال، تنظیم‌کنندگان فدرال تحت دولت فعلی، تفسیر گسترده‌تری از قانون ضد انحصار را پذیرفته‌اند. آن‌ها استدلال می‌کنند که تمرکز شدید بازار، نوآوری بلندمدت را خفه می‌کند و گلوگاه‌های خطرناکی ایجاد می‌نماید، حتی اگر قیمت‌های فوری مصرف‌کننده تحت تأثیر قرار نگیرند. آن‌ها به خطر کنترل شدن لایه بنیادی پارادایم محاسباتی بعدی توسط یک شرکت واحد اشاره می‌کنند.[2]

تنظیم‌کنندگان بین‌المللی از نزدیک تحقیقات ایالات متحده را زیر نظر دارند. اتحادیه اروپا و سازمان رقابت و بازار بریتانیا قبلاً تحقیقات مقدماتی را در مورد رابطه مایکروسافت و اوپن‌ای‌آی آغاز کرده‌اند. یک اقدام هماهنگ ایالات متحده می‌تواند الگویی برای اجرای جهانی قوانین علیه انحصارات هوش مصنوعی فراهم کند و منجر به ایجاد یک چشم‌انداز نظارتی تکه‌تکه برای غول‌های فناوری شود.[6]

انتظار می‌رود جدول زمانی این تحقیقات طولانی باشد. بررسی‌های ضد انحصار در این مقیاس معمولاً بیش از یک سال طول می‌کشد تا قبل از طرح هرگونه اتهام رسمی به نتیجه برسند، به این معنی که تأثیر نهایی بر ساختار صنعت هوش مصنوعی ممکن است تا اواخر سال ۲۰۲۷ یا پس از آن مشخص نشود.[1]