بررسی هزینه‌های آموزش در سال تحصیلی جدید؛ از شهریه ۲۲۰ میلیونی مدارس تا افزایش اجاره خوابگاه‌ها

در روزهای پایانی شهریورماه ۱۴۰۵ و در حالی که بوی ماه مهر در خیابان‌ها می‌پیچد، والدین دانش‌آموزان و دانشجویان در تکاپوی تامین هزینه‌هایی هستند که روی تابلوهای اعلانات مدارس و سامانه‌های دانشگاهی نقش بسته است. بررسی‌های میدانی و بخشنامه‌های جدید نشان می‌دهند که هزینه‌های آموزش در سال تحصیلی جدید با جهشی بی‌سابقه همراه بوده و سبد هزینه‌های خانوار را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.[5]

ارقام اعلام شده برای شهریه مدارس غیردولتی، رکوردهای جدیدی را در نظام آموزشی کشور ثبت کرده است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، سقف شهریه در مدارس دوره ابتدایی به همراه برنامه‌های فوق‌برنامه به ۱۷۲ میلیون تومان رسیده است که برای بسیاری از خانواده‌ها رقمی دور از انتظار محسوب می‌شود.[1]

این ارقام در مقاطع بالاتر تحصیلی شیب تندتری به خود می‌گیرند. شهریه مقطع متوسطه اول تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان و برای متوسطه دوم به همراه خدمات فوق‌برنامه تا ۲۲۰ میلیون تومان تعیین شده است. این مبالغ در حالی از سوی خانواده‌ها پرداخت می‌شود که هزینه‌های جانبی مانند سرویس رفت‌وآمد و لوازم‌التحریر نیز افزایش چشمگیری داشته‌اند.[1]

در بخش آموزش عالی نیز دانشجویان با جداول جدیدی از هزینه‌ها روبه‌رو شده‌اند. صندوق رفاه دانشجویان وزارت علوم، نرخ اجاره‌بهای خوابگاه‌ها را برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ اعلام کرده است. بر اساس این ابلاغیه، اجاره‌بهای خوابگاه‌های روزانه مجردی بسته به سطح خوابگاه و تعداد نفرات حاضر در اتاق، بین ۹۵۰ هزار تومان تا ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان متغیر خواهد بود.[2]

این افزایش هزینه‌ها تنها به شهریه و محل اقامت محدود نمی‌شود، بلکه هزینه‌های روزمره زندگی دانشجویی را نیز در بر می‌گیرد. تصاویری که اخیراً از سامانه‌های تغذیه برخی دانشگاه‌های دولتی تهران مانند دانشگاه علامه طباطبائی منتشر شده، نشان می‌دهد که قیمت یک پرس چلوکباب کوبیده به ۴۲۰ هزار تومان رسیده است که تامین وعده‌های غذایی را برای دانشجویان دشوار می‌سازد.[3]

مجموعه این فشارهای اقتصادی، پیامدهای ملموسی در فضای آکادمیک به همراه داشته است. گزارش‌ها حاکی از آن است که همزمان با آغاز سال تحصیلی، هزینه‌های سنگین شهریه، خوابگاه، کتاب و رفت‌وآمد باعث شده تا موجی از حذف واحدهای درسی در میان برخی از ده‌ها هزار دانشجوی مشغول به تحصیل شکل بگیرد.[4]

در موارد حادتر، این فشارهای مالی به انصراف کامل از تحصیل منجر شده است. دانشجویانی که برای تامین هزینه‌های اقامت و تحصیل خود به شهرهای بزرگ مهاجرت کرده‌اند، اکنون در دوراهی ادامه تحصیل با اعمال فشارهای مضاعف اقتصادی یا ترک دانشگاه قرار گرفته‌اند.[4]

تحلیلگران اقتصادی و رسانه‌ها تاکید دارند که بحران اقتصادی و کاهش قدرت خرید خانوارها، تغذیه و آموزش کودکان و جوانان را با تهدیدی جدی روبه‌رو کرده است. به گفته کارشناسان، گرانی شدید مواد غذایی وضعیتی را رقم زده که «می‌تواند علاوه بر اختلال در رشد و تضعیف سیستم ایمنی، تمرکز و توان یادگیری آنان را نیز کاهش دهد» و مسیر دسترسی برابر به آموزش را ناهموارتر از گذشته سازد.[5][6]