بررسی گزینه فروش توسط اینستاکارت در مذاکرات اولیه ادغام با اوبر و دوردش

وقتی اوبر در سال ۲۰۲۰ شرکت پست‌میتس (Postmates) را جذب کرد، با بلعیدن رقیبی کوچک‌تر بازار پراکنده سفارش غذا را تجمیع نمود. اما مذاکرات مقدماتی ادغام اینستاکارت با اوبر و دوردش جنس متفاوتی دارد: اینجا با پیشتاز بازار بورس روبه‌روییم که به بررسی گزینه واگذاری خود به اصلی‌ترین رقبای هم‌جوارش روی آورده است.[1][2]

بر اساس گزارش‌ها، غول تحویل خواربار اینستاکارت مشغول ارزیابی گزینه‌های تصاحب است؛ خبری که در معاملات اخیر جهشی نزدیک به ۱۰ درصدی به سهام این شرکت داد. البته گفتگوها هنوز در مراحل اولیه است، هیچ تفاهمنامه رسمی امضا نشده و سندی هم به مراجع نظارتی تحویل نگردیده است.[3][4]

برای اکوسیستم استارتاپی، این اقدام زنگ هشداری جدی درباره امکان حفظ استقلال شرکت‌های لجستیک مایل پایانی است. اینستاکارت از زمان عرضه اولیه سهام خود در سال ۲۰۲۳ مدام تلاش کرده فراتر از ارسال صرف مرسوله گام بردارد و روی کسب‌وکار پرسود تبلیغات متمرکز شود.[5][6]

این مذاکرات اقتصاد بی‌رحم پلتفرم‌های مستقل خواربار در سال ۲۰۲۶ را برجسته می‌کند. تاکنون هیچ‌یک از شرکت‌های درگیر یا مدیران ارشد آن‌ها اظهارنظر علنی یا موضع‌گیری مستقیمی درباره این گمانه‌زنی‌ها نکرده‌اند و رویه رایج سکوت شرکتی را در پیش گرفته‌اند.[7][8]

واقعیت ماجرای ارزش‌گذاری

پیش‌زمینه مالی این گفتگوها حکایت از افت چشمگیر ارزش‌گذاری در حوزه فناوری مصرفی دارد. پنج سال پیش و در اوج رونق تحویل آنلاین در دوران همه‌گیری، دوردش با ارقامی بسیار گزاف‌تر به دنبال خرید اینستاکارت بود.[10]

امروز اینستاکارت با کسری از اوج ارزش‌گذاری ۳۹ میلیارد دلاری خود در بخش خصوصی معامله می‌شود. با وجود سوددهی شرکت — که میان بازیگران اقتصاد گیگ پدیده‌ای کمیاب است — بازارهای عمومی همچنان به مسیر رشد درازمدت آن به دیده تردید می‌نگرند.[9][10]

در این میان اوبر و دوردش به سرعت دامنه فعالیت خود را به سوپرمارکت‌ها و فروشگاه‌های رفاهی گسترش داده‌اند. هر دو پلتفرم، همکاری‌های شرکتی دیرینه اینستاکارت با زنجیره‌های منطقه‌ای سوپرمارکت را دارایی ارزنده‌ای می‌دانند.[2][5]

ادغام با اینستاکارت سهم بازار بی‌چون‌وچرایی در تجارت دیجیتال خواربار آمریکای شمالی به خریدار خواهد بخشید. با این حال ناظران بازار یادآوری می‌کنند که بررسی گزینه فروش معمولاً اهرمی استراتژیک برای مانور تجاری است، نه الزاما تضمینی برای خروج نهایی.[1][6]

فاصله میان گپ‌وگفت‌های اولیه تا پیمودن پیچیدگی‌های یک تصاحب تمام‌عیار بسیار زیاد است. ادعاهای تبلیغاتی پیرامون «هم‌افزایی عملیاتی» در اغلب موارد بدهی فنی هنگفت پیوند زدن دو الگوریتم مسیریابی مجزای پیک‌ها را پنهان می‌کند.[3][7]

موانع سرسخت رگولاتوری

هر تلاش رسمی برای خرید از جانب اوبر یا دوردش، بررسی‌های ضدانحصار سخت‌گیرانه‌ای را در واشینگتن کلید خواهد زد. کمیسیون تجارت فدرال (FTC) طی سه سال گذشته همواره با تمرکزگرایی و ادغام در بازارهای دیجیتال سرسختانه مخالفت کرده است.[2][8]

نهادهای نظارتی به احتمال زیاد استدلال خواهند کرد که تصاحب اینستاکارت رقیب مستقل کلیدی را از مبادلات محلی حذف می‌کند و کنترل بی‌سابقه‌ای بر سبد هزینه‌های تحویل مصرف‌کنندگان در دست یک نهاد قرار می‌دهد.[4][9]

نبرد حقوقی برای کسب تاییدیه چنین معامله‌ای ممکن است تا سال ۲۰۲۷ به درازا بکشد. کارشناسان رقابت و انحصار تاکید دارند که یکی شدن بزرگ‌ترین شبکه تحویل رستورانی با بزرگ‌ترین بازیگر تحویل خواربار بی‌درنگ با سد قانون‌گذاران روبه‌رو می‌شود.[5][10]

برای دفع این موانع، خریدار احتمالی ممکن است مجبور به واگذاری بخش‌هایی از کسب‌وکار شود؛ گزینه‌ای که شاید خروج از برخی بازارهای جغرافیایی یا تفکیک بخش نرم‌افزار سازمانی اینستاکارت از پلتفرم کاربری عمومی را در پی داشته باشد.[1][3]

بخش نرم‌افزار سازمانی که تامین‌کننده زیرساخت وایت‌لیبل فروشگاه‌های اینترنتی سوپرمارکت‌های بزرگ است، امن‌ترین مزیت رقابتی اینستاکارت محسوب می‌شود. فروشگاه‌هایی که از این زیرساخت استفاده می‌کنند، بعید است داده‌های مشتریان خود را با رضایت تسلیم اوبر یا دوردش کنند.[6][7]

موتور محرک تبلیغات

فراتر از ناوگان و حمل‌ونقل، غنیمت واقعی در تصاحب اینستاکارت شبکه تبلیغات خرده‌فروشی با حاشیه سود بالای آن است. اینستاکارت توانسته اپلیکیشن خود را به قفسه سوپرمارکت دیجیتالی تبدیل کند که در آن برندهای کالاهای تندمصرف برای دیده شدن رقابت و پول خرج می‌کنند.[4][5]

این درآمد تبلیغاتی عملاً حاشیه سود به‌شدت ناچیز تحویل فیزیکی اقلام سوپرمارکتی را جبران می‌کند. اگرچه اوبر و دوردش ابزارهای تبلیغاتی خود را راه انداخته‌اند، داده‌های دقیق جزئیاتی خرید کالا به کالا که اینستاکارت در اختیار دارد در دست هیچ‌کدام نیست.[8][9]

یکپارچه‌سازی این زیرساخت آگهی به خریدار امکان می‌دهد پلتفرم بازاریابی یکپارچه‌ای از سفارش غذای بیرون‌بر تا خریدهای هفتگی خانه به برندها عرضه کند؛ پروفایل داده‌ای که رقیبی برای غول‌های تجارت الکترونیک خواهد بود.[2][10]

با این وجود، واقعیت فنی ادغام سامانه‌های تبلیغاتی به‌ندرت با وعده‌های خوش‌رنگ اسلایدهای ارائه‌ها همخوانی دارد. آگهی‌دهندگان معمولاً پس از خریدهای بزرگ شرکت‌های ادتک سال‌ها با گزارش‌های متناقض و مدیریت کمپین چندتکه دست‌به‌گریبان می‌شوند.[1][3]

گام‌های بعدی پیش روی بازار

هم‌زمان با هضم خبر احتمال واگذاری توسط بازار، هیئت‌مدیره اینستاکارت با محاسبات دشواری روبه‌روست. جهش ۱۰ درصدی سهام آرامش موقتی است، اما سقف انتظارات سهام‌داران را هم بالاتر می‌برد.[4][8]

اگر این رایزنی‌های اولیه بدون پیشنهاد رسمی پایان یابد، مدیران شرکت باید سرسختانه از استراتژی بقای مستقل دفاع کنند. این یعنی اثبات این‌که درآمد تبلیغاتی می‌تواند از محدودیت ذاتی رشد حجم تحویل کالا پیشی بگیرد.[5][6]

برای اوبر و دوردش صرف ورود به این گفتگوها دستاورد دارد؛ چرا که رقیب را وادار به صرف انرژی روی گزینه‌های فروش می‌کند تا پیشبرد نقشه راه. حرکتی با ریسک پایین که داده‌های باارزشی از آمارهای داخلی اینستاکارت بیرون می‌کشد.[7][9]

آزمون جدی بعدی، گزارش مالی فصلی پیش‌روی اینستاکارت خواهد بود. سرمایه‌گذاران با صراحت پیگیر خواهند شد که آیا شرکت واقعاً درصدد فروش دارایی‌های خود است یا فقط به پیشنهادهای حساب‌شده رقبای پولدارتر خود گوش می‌دهد.[2][10]