بورس تهران در مسیر تعادل؛ توقف موج فروش پس از خروج سنگین پول حقیقی

معاملات بورس اوراق بهادار تهران در روز دوشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ با افت محدود ۱۱ هزار و ۵۳۵ واحدی شاخص کل به پایان رسید و این نماگر در سطح ۷ میلیون و ۲۸۰ هزار و ۲۸۹ واحد قرار گرفت. این کاهش ۰.۱۶ درصدی در حالی به ثبت رسید که بازار پس از دو روز ریزش سنگین، نشانه‌های روشنی از توقف موج فروش و بازگشت تعادل را به نمایش گذاشت. ارزش معاملات خرد در این روز به ۴۸ هزار و ۸۳۰ میلیارد تومان رسید که نشان‌دهنده تداوم گردش بالای نقدینگی در تالار شیشه‌ای است.[1]

مهم‌ترین سیگنال تغییر مسیر بازار در روز دوشنبه، چرخش رفتار معامله‌گران خرد بود. خبرگزاری مهر در توصیف این تغییر می‌نویسد: «جریان‌شناسی نقدینگی حاکی از برتری سمت خریداران حقیقی در مقابل سهامداران حقوقی بود؛ به‌طوری‌که با فروش حقوقی‌ها، بالغ بر ۷۱۴ میلیارد تومان پول حقیقی وارد گردونه معاملات سهام شد». هم‌زمان، صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت شاهد خروج یک هزار و ۶۵۷ میلیارد تومان نقدینگی بودند که نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌گذاران بار دیگر در حال انتقال منابع خود به سمت دارایی‌های پرریسک‌تر هستند.[1]

این تعادل نسبی پس از یک آخر هفته پرالتهاب به دست آمد. در روز یکشنبه ۲۹ شهریور، شاخص کل با ریزش شدید ۱۵۷ هزار و ۲۲۸ واحدی (معادل ۲.۱۱ درصد) مواجه شده بود و ۷ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی از معاملات خرد خارج شد. در آن روز، نمادهای شاخص‌سازی چون «فملی»، «شپنا» و «فولاد» بیشترین تأثیر منفی را بر بازار گذاشتند و ۷۷ درصد از نمادهای بازار در محدوده منفی معامله شدند.[2]

ریزش روز یکشنبه در واقع ادامه روندی بود که از روز شنبه ۲۸ شهریور آغاز شد؛ روزی که شاخص کل بیش از ۱۰۸ هزار واحد کاهش یافت و خالص خروج پول حقیقی به ۶ هزار و ۱۳۲ میلیارد تومان رسید. در مجموع، طی دو روز ابتدایی هفته، بیش از ۱۳ هزار میلیارد تومان سرمایه خرد از بازار خارج شد که واکنش مستقیم سهامداران به رشدهای پرشتاب هفته‌های قبل و تمایل آن‌ها به شناسایی سود بود.[2][3]

از منظر مکانیسم بازار، این اصلاح قیمتی پس از یک دوره صعودی قدرتمند، امری کاملاً طبیعی ارزیابی می‌شود. بازدهی شاخص کل در بازه‌های یک‌ماهه و دو‌ماهه منتهی به اواخر شهریور به ترتیب ۲۲.۵ و ۵۱.۵ درصد ثبت شده بود. هنگامی که بازار در مدت کوتاهی چنین بازدهی بالایی را تجربه می‌کند، بخش بزرگی از سرمایه‌گذاران تصمیم به تثبیت سود خود می‌گیرند که این امر به طور خودکار فشار عرضه را افزایش می‌دهد.[2]

برای سهامداران خرد، درک این چرخه از اهمیت بالایی برخوردار است. افت شاخص به زیر مرز روانی ۷.۵ میلیون واحد به معنای کاهش ارزش لحظه‌ای پرتفوی است، اما لزوماً نشان‌دهنده پایان روند صعودی بلندمدت بازار نیست. داده‌های معاملاتی روز دوشنبه، از جمله سنگین‌تر بودن ارزش صف‌های خرید (۵ هزار و ۳۲۱ میلیارد تومان) نسبت به صف‌های فروش (۲ هزار و ۱۳۷ میلیارد تومان)، نشان می‌دهد که تقاضا در قیمت‌های پایین‌تر همچنان وجود دارد.[1]

در سطح صنایع، تقابل خریداران و فروشندگان در روز دوشنبه تصویر متنوعی را رقم زد. در حالی که نماد «فملی» با ثبت اثر منفی ۳۱ هزار واحدی بیشترین فشار را بر شاخص کل وارد کرد، نمادهای «فارس» و «فولاد» به ترتیب با ۱۴ هزار و ۵ هزار واحد تأثیر مثبت، مانع از افت بیشتر بازار شدند. این تفاوت رفتار در صنایع مختلف نشان می‌دهد که بازار از حالت فروش هیجانی و دسته‌جمعی خارج شده و سرمایه‌گذاران در حال ارزیابی دقیق‌تر ارزش ذاتی هر سهم هستند.[1]

مسیر پیش روی بورس تهران اکنون به نحوه تقابل این دو نیروی متضاد بستگی دارد: از یک سو تمایل به شناسایی سود در میان سرمایه‌گذاران کوتاه‌مدت، و از سوی دیگر جذابیت قیمت‌های اصلاح‌شده برای ورود نقدینگی جدید. با توجه به ورود مجدد پول حقیقی در روز دوشنبه، تثبیت بازار در محدوده‌های فعلی و کاهش نوسانات شدید، محتمل‌ترین سناریو برای روزهای آینده به نظر می‌رسد.[1]