دونالد ترامپ: آمریکا تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای به ایران حمله نخواهد کرد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز پنجشنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶ به صراحت اعلام کرد که واشینگتن پیش از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در سوم نوامبر، هیچ حمله نظامی علیه ایران انجام نخواهد داد. این موضع‌گیری ناگهانی، به هفته‌ها گمانه‌زنی درباره احتمال درگیری نظامی مستقیم میان دو کشور در آستانه انتخابات پایان داد.[1][2]

ترامپ در پیامی که عصر پنجشنبه در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» منتشر کرد، دلیل این تصمیم را پیشرفت در مسیر دیپلماسی دانست. او نوشت که دولت آمریکا در حال انجام گفت‌وگوهای سازنده‌ای با جمهوری اسلامی ایران است و در هیچ مقطعی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای به این کشور حمله نخواهد کرد.[2][5]

«می‌خواهم برای همه روشن کنم که با وجود شرایط نامناسب اقتصادی و نظامی ایران، محاصره دریایی ما همچنان با قدرت کامل پابرجا خواهد ماند.»[1][4]

رئیس‌جمهور آمریکا در ادامه پیام خود با تاکید بر حفظ فشارهای همه‌جانبه، بار دیگر ادعا کرد که ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت. این اظهارات تنها چند ساعت پس از آن مطرح شد که گزارش‌های متعددی در رسانه‌های آمریکایی از آماده‌سازی طرح‌های نظامی خبر داده بودند.[1][2]

نشریه آتلانتیک روز چهارشنبه گزارش داده بود که کاخ سفید از پنتاگون خواسته است تا گزینه‌هایی را برای حمله به اهدافی در داخل ایران پیش از فرا رسیدن سوم نوامبر آماده کند. شبکه خبری ان‌بی‌سی نیز تایید کرده بود که تیم امنیت ملی درباره عملیات‌های گسترده‌ای بحث کرده‌اند.[5]

به گزارش پایگاه خبری اکسیوس، ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) دستوراتی برای تکمیل آمادگی‌ها دریافت کرده بود. این اخبار به سرعت فضای سیاسی و اقتصادی را تحت تاثیر قرار داد و زنگ خطر را برای متحدان واشینگتن در خاورمیانه به صدا درآورد.[5]

واکنش بازار نفت و امنیت تنگه هرمز

انتشار خبرهای اولیه درباره احتمال حمله نظامی، بازارهای جهانی انرژی را به شدت ملتهب کرده بود. روز پنجشنبه، قیمت نفت خام برنت با بیش از ۵ درصد افزایش به ۱۰۵.۴۸ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نیز رقم ۹۲.۸۴ دلار را لمس کرد.[3]

با این حال، پس از انتشار پیام ترامپ و رفع نگرانی‌ها از بروز یک جنگ تمام‌عیار، قیمت‌ها بخشی از این افزایش را پس دادند. بازارهای جهانی به شدت نگران اختلال در عرضه نفت از طریق خلیج فارس بودند، منطقه‌ای که شریان حیاتی انرژی جهان محسوب می‌شود.[3][5]

ترامپ در بخش دیگری از پیام خود به وضعیت عبور و مرور نفتکش‌ها اشاره کرد و مدعی شد که جریان انرژی متوقف نشده است. او نوشت که تنها در شب گذشته ۲۲ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده است، در حالی که هیچ‌یک از این محموله‌ها متعلق به ایران نبوده است.[3][4]

این آمار و ارقام که هنوز از سوی نهادهای مستقل تایید نشده است، نشان‌دهنده تلاش واشینگتن برای اطمینان‌بخشی به بازارهای جهانی است. محاصره دریایی که ایالات متحده از ماه‌ها پیش علیه صادرات نفت ایران اعمال کرده، یکی از محورهای اصلی تنش میان دو کشور بوده است.[1]

تاثیر انتخابات میان‌دوره‌ای بر استراتژی واشینگتن

تصمیم برای توقف برنامه‌های نظامی نشان‌دهنده یک تغییر استراتژیک در دولت آمریکا در فاصله کمتر از یک ماه تا انتخابات میان‌دوره‌ای است. نظرسنجی‌های اخیر رویترز و ایپسوس نشان می‌دهد که حدود ۶۰ درصد از رای‌دهندگان آمریکایی با نحوه مدیریت تنش‌ها با ایران توسط دولت فعلی مخالف هستند.[2][5]

افزایش هزینه‌های زندگی و قیمت بنزین در داخل آمریکا، به یکی از نگرانی‌های اصلی رای‌دهندگان تبدیل شده است. آغاز یک درگیری نظامی جدید می‌توانست به جهش بیشتر قیمت سوخت منجر شود و شانس جمهوری‌خواهان را برای حفظ اکثریت شکننده خود در مجلس نمایندگان و سنا به خطر بیندازد.[2]

ترامپ بارها در سخنرانی‌های انتخاباتی خود وعده داده بود که هزینه‌های زندگی را کاهش خواهد داد. تحلیلگران سیاسی معتقدند که ورود به یک جنگ جدید در خاورمیانه، آن هم درست در آستانه رفتن مردم به پای صندوق‌های رای، می‌توانست به عنوان یک خطای محاسباتی بزرگ برای حزب حاکم تلقی شود.[2]

پیش از این، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در ماه اوت به متحدان واشینگتن اطمینان داده بود که ایالات متحده فعلا برنامه‌ای برای بازگشت به عملیات‌های نظامی گسترده ندارد. با این حال، استقرار ناو هواپیمابر «یو‌اس‌اس تئودور روزولت» در منطقه، نگرانی‌ها را زنده نگه داشته بود.[5]

موضع تهران و چشم‌انداز دیپلماسی

مقامات رسمی جمهوری اسلامی ایران تاکنون واکنش مستقیمی به ادعای ترامپ مبنی بر وجود گفت‌وگوهای سازنده نشان نداده‌اند. با این حال، تهران پیش‌تر اعلام کرده بود که مسیر دیپلماسی همچنان باز است، مشروط بر آنکه واشینگتن به خواسته‌های منطقی ایران توجه کند.[3]

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در روزهای گذشته تاکید کرده بود که گزینه نظامی و تحریم، راه‌حل مناسبی برای پایان دادن به اختلافات نیست. او هشدار داده بود که در صورت بروز هرگونه خطای محاسباتی و ازسرگیری حملات، نیروهای مسلح ایران آماده‌تر از همیشه پاسخ خواهند داد.[3]

مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشینگتن که با میانجی‌گری قطر در جریان بود، در ماه‌های اخیر با فراز و نشیب‌های زیادی روبرو شده است. لغو محاصره دریایی آمریکا و آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران، از جمله شروط اصلی تهران برای بازگشایی کامل مسیرهای دیپلماتیک بوده است.[1]

رسانه‌های دولتی ایران روز پنجشنبه به نقل از رئیس سازمان انرژی اتمی این کشور گزارش دادند که تهران از غنی‌سازی اورانیوم دست نخواهد کشید. این موضع‌گیری درست چند روز پس از آن اعلام شد که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، خواستار کاهش معنادار ظرفیت غنی‌سازی ایران شده بود.[1]

پیامدهای منطقه‌ای و نگاه متحدان

تصمیم ترامپ برای به تعویق انداختن هرگونه اقدام نظامی، با واکنش‌های متفاوتی در میان متحدان منطقه‌ای آمریکا روبرو خواهد شد. اسرائیل که همواره بر لزوم برخورد قاطع با برنامه هسته‌ای ایران تاکید داشته است، احتمالا از این تاخیر خشنود نخواهد بود، هرچند به صورت علنی اعتراضی نکرده است.[5]

در مقابل، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که اقتصاد آن‌ها به شدت وابسته به امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز است، از کاهش سطح تنش‌ها استقبال می‌کنند. هرگونه درگیری نظامی در این آبراه استراتژیک می‌توانست به زیرساخت‌های انرژی این کشورها آسیب جدی وارد کند.[1]

در نهایت، در حالی که سایه جنگ تا پس از انتخابات سوم نوامبر از منطقه دور شده است، ساختار تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی همچنان پابرجا خواهد بود. باید دید آیا این گفت‌وگوهای سازنده می‌تواند پس از مشخص شدن ترکیب جدید کنگره آمریکا، به یک توافق پایدار منجر شود یا تنها یک وقفه تاکتیکی است.[1][2]