استخدام‌های جدید در تسخیر مدیران؛ چگونه هوش مصنوعی مشاغل تازه‌کارها را حذف می‌کند؟

از یک سو، خوش‌بینان به فناوری استدلال می‌کنند که هوش مصنوعی موتور محرک اشتغال‌زایی است و به شرکت‌هایی اشاره می‌کنند که پس از پذیرش این فناوری، نیروی کار خود را گسترش داده‌اند. از سوی دیگر، فارغ‌التحصیلان جوان و کارجویان تازه‌کار از بازار کار منجمدی خبر می‌دهند که در آن موقعیت‌های شغلی پایه یک‌شبه در حال ناپدید شدن هستند. واقعیت، همان‌طور که در یک مطالعه جدید و عظیم روی ۱.۲۵ میلیارد آگهی شغلی ثبت شده است، نشان می‌دهد که هر دو گروه حق دارند: شرکت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی واقعاً بیشتر استخدام می‌کنند، اما آن‌ها نقش‌های ارشد را ۶.۷ درصد افزایش داده و در عین حال موقعیت‌های تازه‌کار را ۳ درصد کاهش داده‌اند.[1][2]

این تحقیق که در روزهای پایانی سپتامبر ۲۰۲۶ توسط بهارات چاندار از دانشگاه استنفورد و بوکه کلاین تیسلینک از کینگز کالج لندن منتشر شد، ۱۵۴ میلیون سابقه اشتغال در ۴۱ کشور را بین ژانویه ۲۰۲۱ تا مارس ۲۰۲۶ مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. این داده‌ها واضح‌ترین شواهد تجربی را تا به امروز ارائه می‌دهند که نشان می‌دهد چگونه هوش مصنوعی مولد در حال بازسازی نردبان سلسله‌مراتب شرکتی است و قوانین بازی را برای ورود به بازار کار تغییر می‌دهد.[1][2]

مکانیزمی که این تغییر را هدایت می‌کند، چیزی است که محققان آن را «فناوری صرفه‌جویی در نیروی کار برای تازه‌کارها و تقویت‌کننده نیروی کار برای مدیران ارشد» می‌نامند. وظایفی که به‌طور سنتی به کارکنان تازه‌وارد محول می‌شد - مانند کدنویسی اولیه، تهیه پیش‌نویس اسناد و تحقیقات مقدماتی - اکنون به‌راحتی توسط الگوریتم‌ها انجام می‌شوند. در نتیجه، سهم کارکنان تازه‌کار در شرکت‌های پذیرنده هوش مصنوعی ۱.۹ واحد درصد کاهش یافته است.[2]

در مقابل، کارکنان ارشد که دارای تجربه صنعتی، قضاوت استراتژیک و مهارت‌های حل مسئله پیچیده هستند، ارزشمندتر از همیشه شده‌اند. هوش مصنوعی به‌عنوان یک ضریب فزاینده برای بهره‌وری آن‌ها عمل می‌کند. حتی در زمینه‌هایی که به‌شدت در معرض هوش مصنوعی قرار دارند، مانند علوم کامپیوتر و ریاضیات، اشتغال کلی در این شرکت‌ها ۰.۸ واحد درصد رشد داشته است، اما این استخدام‌ها به‌شدت به نفع متخصصان باتجربه و به ضرر فارغ‌التحصیلان جدید بوده است.[1][2]

تأثیر این روند بر جوانان بسیار چشمگیر است. چاندار و همکارانش در آزمایشگاه اقتصاد دیجیتال استنفورد دریافتند که اشتغال افراد ۲۲ تا ۲۵ ساله در مشاغلی که به‌شدت در معرض هوش مصنوعی قرار دارند، ۱۹ درصد کمتر از سطحی است که اگر همگام با مشاغل کمتر در معرض خطر رشد می‌کرد، به آن می‌رسید. این آمار نشان‌دهنده یک تغییر مسیر نسلی در نحوه توزیع فرصت‌های شغلی است.[1]

این تغییر ساختاری پیامدهای عملی و فوری برای هر کسی دارد که در حال ورود به بازار کار است. مرحله سنتی «کارآموزی» و کسب تجربه در کارهای شرکتی در حال کوچک شدن است. کاهش استخدام در سطح پایه در سطح جهانی، از جمله در برزیل، عربستان سعودی و بریتانیا مشاهده شده است، اما محققان خاطرنشان کردند که این کاهش در اقتصادهای ثروتمندتر و دیجیتالی‌تر تا حدودی عمیق‌تر است.[1][2]

برای بازار کار ایران که از پیش با چالش‌های جدی در زمینه اشتغال جوانان روبه‌رو است، این روند جهانی یک نقطه عطف حیاتی را نشان می‌دهد. کارجویان دیگر نمی‌توانند برای تضمین اولین نقش خود تنها به مهارت‌های فنی پایه تکیه کنند؛ آن‌ها باید توانایی مدیریت ابزارهای هوش مصنوعی، راستی‌آزمایی خروجی‌ها و رسیدگی به استثنائات پیچیده را نشان دهند - چیزی که رهبران صنعت آن را «لایه جدید کار نامرئی» می‌نامند.[3]

داده‌ها نشان می‌دهند که هرم شرکتی در حال تبدیل شدن به ساختاری است که در آن وزن بخش بالایی سنگین‌تر از پایه آن است. نقطه عطف قابل بررسی بعدی این خواهد بود که چگونه مؤسسات آموزشی و دانشگاه‌ها برنامه‌های درسی خود را تطبیق می‌دهند تا فارغ‌التحصیلانی تربیت کنند که بتوانند از لایه خودکارشده تازه‌کارها عبور کرده و بلافاصله قضاوت و ارزش‌افزوده‌ای در سطح مدیران ارشد ارائه دهند.[3]