اتصال کپسول باری دراگون اسپیس‌ایکس به ایستگاه فضایی؛ پایان موفقیت‌آمیز پرتاب سی‌آر‌اس-۳۵

کپسول باری دراگون متعلق به شرکت اسپیس‌ایکس پس از پرتاب موفقیت‌آمیز در روز سه‌شنبه ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، اکنون در حال نزدیک شدن به مقصد نهایی خود در مدار زمین است. این فضاپیما که مأموریت «سی‌آر‌اس-۳۵» را برای ناسا انجام می‌دهد، امروز پنجشنبه ۱۵ اکتبر در ساعت ۱۱:۰۰ صبح به وقت شرقی به ایستگاه فضایی بین‌المللی متصل خواهد شد.[2]

این مأموریت که سی و پنجمین پرواز تدارکاتی تجاری اسپیس‌ایکس برای ناسا محسوب می‌شود، محموله‌ای به وزن دقیق ۲۸۶۸ کیلوگرم را به آزمایشگاه مداری منتقل می‌کند. از این مقدار، حدود ۱۶۷۲ کیلوگرم در بخش تحت فشار کپسول قرار دارد که مستقیماً در دسترس فضانوردان خواهد بود.

محموله تحت فشار شامل ۳۸۳ کیلوگرم آذوقه و تجهیزات خدمه، ۵۹۳ کیلوگرم تجهیزات تحقیقاتی علمی، ۱۸۹ کیلوگرم ابزار راهپیمایی فضایی و ۳۶۲ کیلوگرم سخت‌افزار وسایل نقلیه است. این تنوع در محموله نشان‌دهنده گستردگی عملیات ایستگاه فضایی در حوزه‌های مختلف علمی و مهندسی است.[3]

علاوه بر محموله داخلی، ۱۱۹۵ کیلوگرم بار نیز در محفظه بدون فشار کپسول قرار گرفته است که مستقیماً در معرض خلأ فضا قرار دارد. این بخش معمولاً برای انتقال قطعات بزرگ زیرساختی که باید توسط بازوی رباتیک ایستگاه استخراج شوند، استفاده می‌شود.[3]

پرتاب بامدادی و پدیده عروس دریایی

موشک فالکون ۹ حامل این کپسول، در ساعت ۶:۳۳ صبح روز سه‌شنبه از مجتمع پرتاب فضایی ۴۰ در پایگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال در فلوریدا به فضا پرتاب شد. زمان‌بندی این پرتاب در نزدیکی طلوع آفتاب و مسیر حرکت آن به سمت مدار ایستگاه فضایی، صحنه‌ای خیره‌کننده را در آسمان رقم زد.[1][2]

میلیون‌ها نفر از ساکنان ساحل شرقی ایالات متحده توانستند پدیده نادر و زیبای «عروس دریایی فضایی» را که در اثر بازتاب نور خورشید از گازهای خروجی موتور موشک ایجاد می‌شود، با چشم غیرمسلح مشاهده کنند. این پدیده بصری تنها زمانی رخ می‌دهد که موشک در تاریکی پیش از طلوع پرتاب شود اما در ارتفاعات بالا نور خورشید به آن بتابد.

کمتر از هشت دقیقه پس از برخاستن از سکوی پرتاب، بوستر مرحله اول موشک فالکون ۹ با شماره سریال B1096، با موفقیت به زمین بازگشت. این بوستر که هشتمین پرواز فضایی خود را تجربه می‌کرد، در منطقه فرود ۴۰ در نزدیکی سکوی پرتاب فرود آمد و با ایجاد یک بوم صوتی قدرتمند، بازگشت خود را اعلام کرد.[1][2]

ارتقای حیاتی توان الکتریکی ایستگاه

یکی از مهم‌ترین بخش‌های محموله مأموریت سی‌آر‌اس-۳۵، انتقال چهارمین و آخرین جفت از «آرایه‌های خورشیدی بازشونده ایستگاه فضایی» (iROSA) است. این پنل‌های خورشیدی پیشرفته که توسط شرکت «ردوایِر اسپیس» ساخته شده‌اند، به صورت لوله‌شده در محفظه بدون فشار کپسول دراگون جاسازی شده‌اند.[1][3]

نصب این آرایه‌های خورشیدی جدید، توان الکتریکی ایستگاه فضایی بین‌المللی را برای پشتیبانی از آزمایش‌های پیچیده‌تر به میزان ۳۰ درصد افزایش خواهد داد. هر یک از این پنل‌ها قادر است بیش از ۲۰ کیلووات انرژی تولید کند و برای طول عمری بیش از ۱۰ سال طراحی شده است. فضانوردان طی راهپیمایی‌های فضایی آینده این پنل‌ها را نصب خواهند کرد.[1]

محموله‌های علمی و پژوهش‌های ریزگرانش

علاوه بر تجهیزات زیرساختی، کپسول دراگون حامل مجموعه‌ای از آزمایش‌های علمی جدید است که تنها در شرایط ریزگرانش قابل انجام هستند. یکی از این پروژه‌ها، آزمایش «ام‌وی‌پی-پلنت-۰۲» است که به بررسی نحوه توسعه و شدت بیماری‌های گیاهی در محیط فضا می‌پردازد.[3]

در این پژوهش، دانشمندان گیاهان آلوده به پاتوژن‌ها را در ایستگاه فضایی کشت می‌دهند و تغییرات مولکولی آن‌ها را با نمونه‌های مشابه در زمین مقایسه می‌کنند. نتایج این آزمایش می‌تواند به توسعه محصولات کشاورزی مقاوم در برابر بیماری‌ها، هم برای استفاده در زمین و هم برای مأموریت‌های فضایی طولانی‌مدت کمک کند.[3]

آزمایش دیگری که در این مأموریت به فضا ارسال شده، مربوط به تولید پروتئین‌های دارویی و بررسی ساختار کریستالی آن‌ها در فضا است. عدم وجود همرفت و رسوب در شرایط ریزگرانش، امکان تولید ساختارهای پروتئینی بسیار یکنواخت‌تر و خالص‌تر از زمین را فراهم می‌کند که می‌تواند به کشف داروهای جدید منجر شود.

فرآیند اتصال و آینده مأموریت

کپسول دراگون پس از جدا شدن از مرحله دوم موشک، با سرعتی بالغ بر ۲۸ هزار کیلومتر بر ساعت در مدار پایین زمین قرار گرفت. این فضاپیما پس از یک تعقیب مداری ۵۲ ساعته، مجموعه‌ای از روشن کردن‌های موتور را برای تنظیم دقیق مدار خود انجام داده است تا به ایستگاه فضایی برسد.[2][3]

این فضاپیما به صورت کاملاً خودکار به درگاه سمت‌الرأس ماژول هارمونی متصل خواهد شد. فضانوردان ناسا، آنیل منون و فضانورد آژانس فضایی کانادا، جاشوا کوتریک، از داخل ایستگاه بر فرآیند نزدیک شدن و اتصال دراگون نظارت خواهند داشت تا در صورت بروز هرگونه ناهنجاری، کنترل دستی را در دست بگیرند.

پایداری در خدمات تدارکاتی تجاری

برنامه خدمات تدارکاتی تجاری ناسا که از بیش از یک دهه پیش آغاز شد، نحوه پشتیبانی از ایستگاه فضایی را کاملاً متحول کرده است. با سپردن این وظیفه به شرکت‌های خصوصی مانند اسپیس‌ایکس، هزینه‌های عملیاتی به شدت کاهش یافته است. مأموریت سی‌آر‌اس-۳۵ نشان‌دهنده بلوغ این مدل تجاری در صنعت فضایی است.

استفاده مجدد از سخت‌افزارهای فضایی، کلید اصلی کاهش هزینه‌ها در این مأموریت‌ها است. کپسول دراگونی که در این پرواز استفاده شده، پیش از این در سه مأموریت تدارکاتی دیگر شامل سی‌آر‌اس-۲۶، ۲۹ و ۳۳ به فضا پرواز کرده بود. این چهارمین سفر مداری این کپسول خاص محسوب می‌شود که نشان‌دهنده دوام بالای آن است.[2][3]