فرود اضطراری بوئینگ ۷۸۷ ایر ایندیا در جیپور پس از مخابره کد هشدار هواپیماربایی ۷۵۰۰

در صبح روز چهارشنبه ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، پرواز شماره AI2030 شرکت هواپیمایی ایر ایندیا که از فرانکفورت عازم دهلی نو بود، به دلیل دریافت یک هشدار امنیتی بی‌صدا مسیر خود را تغییر داد و در فرودگاه بین‌المللی جیپور به زمین نشست. این هواپیمای بوئینگ ۹-۷۸۷ با ۳۰۶ مسافر و خدمه، پس از آنکه سیستم‌های راداری برج مراقبت بمبئی کد ترانسپوندر ۷۵۰۰ را دریافت کردند، وارد وضعیت اضطراری شد.[1][2]

کد ۷۵۰۰ در هوانوردی غیرنظامی به معنای مداخله غیرقانونی یا هواپیماربایی است و به محض مخابره، نقطه مربوط به هواپیما در صفحه رادار کنترلرهای ترافیک هوایی به رنگ قرمز درمی‌آید. با وجود اینکه خلبانان در تماس رادیویی با برج مراقبت اعلام کردند که شرایط پرواز کاملا عادی است، پروتکل‌های امنیتی ایجاب می‌کرد که هواپیما فورا به نزدیک‌ترین فرودگاه جایگزین هدایت شود.[2][6]

هواپیما در ساعت ۹:۳۵ صبح به وقت محلی در جیپور فرود آمد و بلافاصله به یک توقفگاه دورافتاده و ایزوله در حاشیه باند منتقل شد. تیم‌های واکنش سریع شامل نیروهای ضد تروریسم ایالت راجستان، پلیس محلی و جوخه خنثی‌سازی بمب هواپیما را محاصره کردند. تمامی مسافران و خدمه پرواز با رعایت تدابیر شدید امنیتی از کابین خارج شده و به یک منطقه نگهداری اضطراری در داخل ترمینال هدایت شدند.[1][5]

بررسی منشا هشدار

پس از تخلیه کامل سرنشینان، نیروهای امنیتی با استفاده از تجهیزات تخصصی به بازرسی دقیق کابین، بخش بار و تک‌تک چمدان‌های مسافران پرداختند، اما پس از ساعت‌ها جستجو هیچ‌گونه تهدید یا مورد مشکوکی یافت نشد. مقامات اداره کل هوانوردی غیرنظامی هند اکنون تحقیقات گسترده‌ای را آغاز کرده‌اند تا مشخص کنند آیا این هشدار ناشی از خطای انسانی در کابین خلبان بوده یا یک نقص فنی در سیستم‌های راداری رخ داده است.[1][3]

در هوانوردی بین‌المللی، سه کد ترانسپوندر برای شرایط اضطراری رزرو شده‌اند که شامل وضعیت اضطراری عمومی، قطع ارتباط رادیویی و مداخله غیرقانونی می‌شوند. خلبانان ارشد بوئینگ ۷۸۷ معتقدند که وارد کردن تصادفی کد ۷۵۰۰ در پنل کنترل کابین بسیار بعید است، زیرا هر یک از چهار رقم باید به صورت دستی تنظیم شود. با این حال، برخی گزارش‌های اولیه حاکی از احتمال خطای خلبان بود که توسط خود آن‌ها به شدت رد شده است.[2][6]

از سوی دیگر، سیستم‌های جدید کنترل ترافیک هوایی در مرکز کنترل اقیانوسی بمبئی زیر ذره‌بین قرار گرفته‌اند. به دلیل بسته بودن حریم هوایی پاکستان برای پروازهای هندی، این مرکز اکنون ترافیک سنگین‌تری را در مسیرهای جایگزین مدیریت می‌کند. برخی کارشناسان هوانوردی احتمال می‌دهند که یک ناهنجاری نرم‌افزاری در سمت برج مراقبت باعث دریافت این سیگنال اشتباه شده باشد، فرضیه‌ای که نیازمند بررسی دقیق داده‌های پروازی است.[1][4]

ترخیص و ادامه مسیر

مسافران این پرواز پس از گذراندن بیش از پنج ساعت دلهره‌آور در ترمینال فرودگاه جیپور و انجام مجدد مراحل بازرسی امنیتی، سرانجام اجازه یافتند به هواپیما بازگردند. یکی از مسافران اعلام کرد که خلبان در طول مسیر مسافران را در جریان ارتباطات خود با برج مراقبت قرار داده است. شرکت ایر ایندیا نیز در بیانیه‌ای رسمی ضمن عذرخواهی از مسافران، تاکید کرد که ایمنی اولویت اصلی این شرکت است.[1][5]

هواپیمای بوئینگ ۹-۷۸۷ که پیش‌تر با رنگ‌آمیزی شرکت ویستارا پرواز می‌کرد و اکنون تحت ناوگان ایر ایندیا فعالیت دارد، در نهایت در ساعت ۱۴:۳۷ جیپور را ترک کرد. این پرواز با همان خدمه اولیه و پس از دریافت تاییدیه نهایی از سوی نهادهای امنیتی به مسیر خود ادامه داد و در ساعت ۱۵:۱۱ به وقت محلی به سلامت در فرودگاه دهلی نو به زمین نشست.[1][4]

این حادثه سومین مورد از مخابره کد ۷۵۰۰ در هفته‌های اخیر در سطح جهانی محسوب می‌شود که نشان‌دهنده حساسیت بالای سیستم‌های هشداردهنده است. پیش از این در اواسط اکتبر، یک پرواز شرکت کورندون در آلمان به دلیل نقص در رادیوی کابین به اشتباه این سیگنال را ارسال کرده بود و در اواخر سپتامبر نیز پرواز فلای‌دبی با یک تهدید واقعی مواجه شده بود.[4][5]

قوانین هوانوردی هند تصریح می‌کنند که اگر کنترلرهای ترافیک هوایی درباره دریافت کد ۷۵۰۰ از خلبان سوال کنند و پاسخی دریافت نکنند، این سکوت به منزله تایید عمدی بودن سیگنال تلقی می‌شود. در این مورد خاص، با وجود اینکه خلبانان وضعیت را عادی اعلام کردند، مقامات هندی تصمیم گرفتند هیچ‌گونه ریسکی را نپذیرند و تا زمان اطمینان کامل از رفع خطر، هواپیما را زمین‌گیر نگه دارند.[1]