مهار اختلال جهانی مایکروسافت ۳۶۵ پس از ایجاد گلوگاههای ارتباطی در شرکتهای هوایی
اختلال فنی بیش از ۲۴ ساعته در خدمات ابری مایکروسافت ۳۶۵، سامانههای مکاتبات و پشتیبانی خطوط هوایی را در بیش از ۷۴ کشور مختل کرد، هرچند مسیرهای اصلی پروازی و هدایت ترافیک هوایی بدون آسیب عملیاتی باقی ماندند.
به قلم بهنام امینی
این خبر را به اشتراک بگذارید
بیش از ۷۴ کشور و منطقه جغرافیایی از شامگاه ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ با اختلال سراسری در خدمات ابری مایکروسافت ۳۶۵ روبهرو شدند که پیامدهای زنجیرهای آن به سامانههای هماهنگی خطوط هوایی سرایت کرد. بررسیهای فنی نشان میدهد سرویس اکسچنج آنلاین و اوتلوک بیشترین آسیب را دیدهاند و بسترهای تبادل داده میان بخشهای اداری و عملیاتی را مسدود کردهاند.[1]
بر خلاف بحران سایبری جولای ۲۰۲۴ که از نقص در بهروزرسانی نرمافزار کروداسترایک ناشی شد و سامانههای هدایت پرواز را متوقف ساخت، این رخداد سامانههای اصلی ترافیک هوایی را مستقیماً از کار نینداخت. با این حال، فلج شدن کانالهای پشتیبانی مسافران و پردازش ایمیلهای هماهنگی، زنجیرهای از تأخیرها را در فرودگاههای آسیا و اقیانوسیه به دنبال داشت.[1][3]
شرکت هندی اسپایسجت در فرودگاه بینالمللی ایندیرا گاندی دهلی نو، شدیدترین اثر عملیاتی را گزارش کرد و از لغو ۳ پرواز به مقاصد پونه، له و بمبئی خبر داد. این شرکت همچنین اعلام کرد هماهنگی ۲ پرواز دیگر به مقاصد داربانگا و بمبئی به دلیل عدم دسترسی به دادههای هماهنگی مسافران با تأخیر طولانی مواجه شد.[3][6]
شرکت هواپیمایی ایندیگو، بزرگترین ناوگان هوایی هند، با انتشار بیانیهای فوری اعلام کرد که زیرساخت دریافت پیامهای مشتریان از دسترس خارج شده است اما عملیات پروازی بدون وقفه ادامه دارد. این شرکت از مسافران خواست برای پیگیری بلیتها به سامانههای پشتیبان مبتنی بر هوش مصنوعی مراجعه کنند.[1][3]
شرکت ایندیگو در پیام رسمی خود تصریح کرد: «بهدلیل اختلال جهانی در خدمات مایکروسافت، سامانههای پشتیبانی ایمیلی ما تحت تأثیر قرار گرفتهاند و ممکن است قادر به دریافت پیامهای شما نباشیم.»[1]
سازوکارهای تابآوری شرکتهای هوایی
شرکت ایر ایندیا با اتخاذ تدابیر پدافندی سریع توانست ترافیک ایمیلهای ورودی خود را پیش از قطع کامل ارتباطات به سرورهای جایگزین غیرمایکروسافتی هدایت کند. این شرکت اعلام کرد عملیات پروازی در جدول زمانبندی اصلی حفظ شد و پاسخگویی به مشتریان در چارچوب ۲۴ ساعته تداوم یافت.[2][3]
در شرق آسیا، فرودگاه هانهدا در توکیو تأیید کرد که نقص در مایکروسافت ۳۶۵ مانع پردازش ایمیلهای رزرواسیون برخی خدمات فرودگاهی شده و پذیرش درخواستها موقتاً با تلفن انجام گرفته است. مقامات این فرودگاه با عذرخواهی از مسافران تأکید کردند که هیچ اختلالی در حرکت فیزیکی پروازها به وجود نیامده است.[6]
شرکت کاتای پاسیفیک در هنگکنگ نیز به مسافران هشدار داد که کاربران ایمیلهای تحت مدیریت مایکروسافت ممکن است اطلاعیههای پرواز را با تأخیر دریافت کنند. این شرکت از مسافران خواست به جای تکیه بر پیامهای متنی و ایمیل، کارت پرواز دیجیتال را از اپلیکیشن اختصاصی دانلود کنند.[6]
خطوط هوایی سمایر در آفریقای جنوبی نیز گزارش داد که بخشی از فرآیندهای ارتباطی اداری آن در نتیجه قطع خدمات این شرکت فناوری با کندی شدیدی روبهرو شده است. این شرکت برای جلوگیری از تأثیرگذاری بر برنامه مسافران، فرآیندهای سنتی ورود دادهها و سامانههای تلفنی را جایگزین مکاتبات دیجیتال کرد.[5]
پایگاه داده رصد اختلالهای داوندیتکتور ثبت بیش از ۱۳۰ هزار گزارش خطای کاربر در آمریکا را طی ساعات اولیه اعلام کرد و نشان داد بیش از ۷۰ درصد مشکلات پیرامون اوتلوک و تیمز متمرکز بودهاند. این حجم از اختلال باعث شد کارکنان شرکتهای ترابری در ژاپن و اروپا برای انجام امور جاری به دستگاههای فکس و خطوط تلفنی قدیمی متوسل شوند.[4]
منشأ فنی اختلال و ارزیابی امنیتی
سخنگوی مایکروسافت در پاسخ به پرسشهای رسانهها هرگونه حمله سایبری، دخالت هکرها یا نفوذ بدافزاری به سرورهای زیرساختی را رد کرد. این شرکت اعلام کرد مشکل به دلیل یک نقص پیکربندی در ارتقای قبلی ظرفیت شبکه رخ داده که پس از تغییرات جدید فعال شده است.[5]
سخنگوی مایکروسافت در بیانیهای که از سوی نیوزویک منتشر شد اظهار داشت: «این یک نقص فنی بود و ارتباطی با فعالیتهای سایبری، هوش مصنوعی یا عوامل مخرب نداشت.»[5]
تونی برک، وزیر امور داخلی و امنیت سایبری استرالیا، در یک کنفرانس مطبوعاتی در سیدنی اعلام کرد که نهادهای دولتی و امنیتی این کشور نیز همانند شرکتهای ترابری تحت تأثیر قرار گرفتهاند. او به نقل از گزارشهای فنی به خبرنگاران گفت که این اختلال ماهیت نرمافزاری داشته و مشابه خطاهای زنجیرهای در توزیع بهروزرسانی است.[4]
تونی برک در تشریح وضعیت به خبرنگاران گفت: «آنها بر این باورند که با وضعیتی روبهرو هستند که تا حدی شبیه به رخداد کروداسترایک است، جایی که یک بهروزرسانی دچار نقص شده است.»[4]
مهندسان شرکت مایکروسافت برای رفع مشکل ناچار شدند سرورهای آسیبدیده را به صورت مرحلهای راهاندازی مجدد کرده و با پروتکلهای خودکار اعتبارسنجی ترافیک، بار محاسباتی را توزیع کنند. به دلیل حجم سنگین تقاضای معوق، چندین سرور پس از راهاندازی دوباره دچار ازکارافتادگی موقت شدند که زمان رفع بحران را به بیش از ۲۴ ساعت افزایش داد.[4]
آسیبپذیری تمرکز ابری در صنعت هوانوردی
تحلیلگران ترابری و فناوری معتقدند که وابستگی شدید زیرساختهای تجاری به شمار انگشتشماری از ارائهدهندگان رایانش ابری، صنعت هوانوردی را در برابر رخدادهای غیرمنتظره آسیبپذیر کرده است. خطوط هوایی برای کاهش هزینههای فناوری، بخش عمده پایگاههای داده و ابزارهای ارتباطی خود را به پلتفرمهای مایکروسافت، گوگل و آمازون منتقل کردهاند.[1][6]
این رخداد نشان داد حتی زمانی که سامانههای هدایت پرواز ایمن و فعال باقی میمانند، از کار افتادن ابزارهای پشتیبان میتواند به ایجاد صفهای مسافری و تعلیق پروازها منجر شود. ناهماهنگی در دریافت فهرست مسافران و ناتوانی در ارسال هشدارهای فوری، کنترل زمینی فرودگاهها را با اصطکاک زنجیرهای روبهرو میسازد.[1][3]
تجربه اختلالهای مشابه در ژانویه ۲۰۲۶ و اکتبر ۲۰۲۵ روی پلتفرم آژور نیز نشان داده بود که افزونگی دادهها به تنهایی برای جلوگیری از سرریز بار شبکه کافی نیست. شرکتهای هواپیمایی که از خطوط ارتباطی چندگانه و پروتکلهای محلی استفاده نکرده بودند، بلافاصله پس از قطع ابر مایکروسافت دچار سردرگمی اداری شدند.[4]
شرکت مایکروسافت در ساعات آغازین روز شنبه ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد اقدامات لازم برای رفع نقص ریشهای به پایان رسیده و سامانههای ابری در تمام مناطق جهان بازیابی شدهاند. این شرکت با ابراز تأسف از مشکلات پدیدآمده اعلام کرد گزارش تفصیلی کالبدشکافی حادثه پس از تکمیل بازبینیهای مهندسی منتشر خواهد شد.[2][5]
شرکت مایکروسافت در ساعات آغازین روز شنبه ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد اقدامات لازم برای رفع نقص ریشهای به پایان رسیده و سامانههای ابری در تمام مناطق جهان بازیابی شدهاند.
نهادهای ناظر هوانوردی و کارشناسان ترابری هماکنون در حال بررسی دستورالعملهایی هستند تا الزام وجود سامانههای پشتیبان آفلاین در فرودگاهها را به عنوان استاندارد ایمنی عملیاتی تصویب کنند. انتشار سند کالبدشکافی مایکروسافت و نتایج نشست اضطراری انجمن بینالمللی حملونقل هوایی، محک اصلی ارزیابی معماری ابری آینده خطوط هوایی خواهد بود.[1][2]
نکات کلیدی
- اختلال سراسری در خدمات مایکروسافت ۳۶۵ فعالیت اداری و ارتباطی خطوط هوایی را در دستکم ۷۴ کشور تحت تأثیر قرار داد.
- سامانههای اصلی ناوبری و هدایت ترافیک هوایی فعال ماندند، اما قطعی ایمیل به اختلال ارتباط مسافران و لغو معدودی پرواز انجامید.
- مایکروسافت علت حادثه را نقص فنی شبکه در جریان توسعه ظرفیت دانست و هرگونه حمله سایبری یا بدافزاری را رد کرد.
- خدمات ابری پس از تلاشی ۲۴ ساعته بازیابی شدند، اما کارشناسان خواستار کاهش وابستگی انحصاری هوانوردی به یک بستر داده هستند.
آنچه نمیدانیم
- میزان دقیق زیان مالی ناشی از لغو پروازها و ساعتهای کار از دست رفته در فرودگاههای آسیایی و اروپایی چه رقمی بوده است؟
- آیا نهادهای بینالمللی هوانوردی نظیر ایکائو و یاتا پروتکلهای الزامآور جدیدی برای استقلال ارتباطی خطوط هوایی وضع خواهند کرد؟
- جزئیات دقیق فنی تغییرات شبکهای مایکروسافت که منجر به از کار افتادن سرورهای اکسچنج آنلاین شد چه بوده است؟
روند رویداد
۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ - ۱۶:۰۰ UTC
آغاز اختلال اولیه در دسترسی به سرویسهای اکسچنج آنلاین و اوتلوک مایکروسافت ۳۶۵ در قاره آمریکا.
۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ - ۱۸:۰۰ UTC
گسترش دامنه اختلال به بیش از ۷۴ کشور و اعلام هشدار خطوط هوایی هند و آسیای شرقی درباره سامانههای ایمیل.
۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ - ۰۸:۰۰ UTC
لغو و تأخیر چندین پرواز شرکت اسپایسجت در دهلینو همزمان با اجرای طرحهای جایگزین تلفنی در فرودگاهها.
۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ - ۰۴:۰۰ UTC
اعلام رسمی مایکروسافت مبنی بر رفع کامل نقص ریشهای و بازگشت پایدار خدمات در تمامی مناطق تحت تأثیر.
- دیدگاه شرکتهای هواپیمایی و فرودگاهها
- تأکید بر تداوم حرکت ایمن پروازها همزمان با مهار گلوگاههای ارتباطی مشتریان از طریق روشهای سنتی و محلی.
- دیدگاه ارائهدهنده فناوری (مایکروسافت)
- تأکید بر عدم وقوع حمله سایبری، محدود بودن نقص به فرآیند توسعه شبکه و اولویتبخشی به بازیابی تدریجی سرورها.
- دیدگاه نهادهای امنیت سایبری و ناظران ترابری
- هشدار نسبت به خطرات تمرکز شدید زیرساختهای هوانوردی روی معدودی ارائهدهنده ابری و ضرورت ایجاد افزونگی آفلاین.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- نمایندگان مسافران سرگردان و تشکلهای حقوق مصرفکنندگان ترابری هوایی
- ارائهدهندگان مستقل نرمافزارهای هوانوردی و گزینههای جایگزین ابری
منابع
[1]Arabian Businessدیدگاه شرکتهای هواپیمایی و فرودگاههاGlobal Microsoft outage hits aviation sector: Airlines report disruption
مطالعه در Arabian Business →
[2]CBS Newsدیدگاه ارائهدهنده فناوری (مایکروسافت)Microsoft says services restored after massive global outage hits Outlook, Teams
مطالعه در CBS News →
[3]AIRLIVEدیدگاه شرکتهای هواپیمایی و فرودگاههاMicrosoft Outage Sparks Communications Bottlenecks Across Global Aviation Sector
مطالعه در AIRLIVE →
[4]TIMEدیدگاه نهادهای امنیت سایبری و ناظران ترابریMicrosoft Outage Stretches Into Second Day: What to Know
مطالعه در TIME →
[5]Newsweekدیدگاه ارائهدهنده فناوری (مایکروسافت)Global Microsoft Outage Sparks Travel and Government Delays
مطالعه در Newsweek →
[6]TravelMoleدیدگاه شرکتهای هواپیمایی و فرودگاههاMicrosoft outage hits airlines worldwide
مطالعه در TravelMole →
بیشتر در حملونقل
مشاهده همه →ایمنی هوانوردی نظامی
سقوط بالگرد بلکهاوک ارتش اردن در جریان رزمایش نظامی؛ پنج نظامی مجروح شدند
5 منبع
تاکسی هوایی
صدور گواهینامه نخستین مسیر دائمی تاکسی هوایی جهان؛ اتصال مارینای دبی به فرودگاه در ۱۰ دقیقه
4 منبع
هوانوردی بدون سرنشین
پرواز موفقیتآمیز بزرگترین هواپیمای باری بدون سرنشین جهان در چین
6 منبع
نوسازی ناوگان هوایی
نهاییشدن سفارش ۳.۴ میلیارد دلاری خطوط هوایی فیلیپین برای خرید ۲۰ فروند بوئینگ ۷۸۷-۱۰
8 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار حملونقل با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





