گزارش مرکز پژوهش‌های کنگره: آسیب یا انهدام ۸۱ هواگرد آمریکایی در جنگ با ایران

صورت‌حساب سنگین عملیات نظامی اخیر در خاورمیانه، اکنون روی میز قانون‌گذاران واشنگتن قرار گرفته است. اسناد تازه منتشر شده نشان می‌دهد که نیروی هوایی ایالات متحده در ماه‌های گذشته با یکی از بی‌سابقه‌ترین سطوح فرسایش تجهیزات در تاریخ معاصر خود مواجه شده است.[3]

مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا (CRS) در تازه‌ترین ارزیابی خود تایید کرد که از زمان آغاز عملیات نظامی علیه ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، دست‌کم ۸۱ فروند هواپیمای بال‌ثابت، بالگرد و پهپاد آمریکایی منهدم شده یا آسیب دیده‌اند. این آمار بر پایه اطلاعات پنتاگون و فرماندهی مرکزی گردآوری شده است.[1]

با این حال، گزارش تاکید می‌کند که تمامی این ۸۱ هواگرد به طور کامل نابود نشده‌اند. بخشی از این ناوگان پس از تحمل خسارات، تعمیر شده و به چرخه عملیاتی بازگشته‌اند، اما حجم آسیب‌ها به حدی است که نگرانی‌های جدی درباره آمادگی رزمی ایجاد کرده است.[2][4]

اداره بودجه کنگره آمریکا هزینه جایگزینی تجهیزات از دست‌رفته تا اول اوت را رقم چشمگیری ارزیابی کرده است. این نهاد پیش‌بینی می‌کند که جبران این خسارات، بسته به تصمیمات پنتاگون برای جایگزینی، بین ۱.۹ تا ۳.۳ میلیارد دلار برای مالیات‌دهندگان آمریکایی هزینه در بر داشته باشد.[3][4]

ضربه سنگین به ناوگان پهپادی

بیشترین سهم از خسارات گزارش‌شده مربوط به پرنده‌های هدایت‌پذیر از دور یا همان پهپادها است. در این میان، انهدام یا آسیب‌دیدگی ۴۵ فروند پهپاد ام‌کیو-۹ ریپر (MQ-9 Reaper) ضربه قابل‌توجهی به توانمندی‌های شناسایی و تهاجمی ارتش آمریکا وارد کرده است.[1]

ارزش هر یک از پهپادهای ریپر بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون دلار برآورد می‌شود و از دست رفتن این تعداد، ناوگان عملیاتی ریپرهای نیروی هوایی را به شدت کاهش داده است. یک ژنرال نیروی هوایی در ماه مه به سنا اعلام کرد که شمار ریپرهای فعال به ۱۳۵ فروند رسیده است.[2]

علاوه بر ریپرها، پهپادهای دیگری نیز در این درگیری‌ها از دست رفته‌اند. گزارش کنگره به از دست رفتن سه فروند پهپاد ام‌کیو-۱ (MQ-1) و همچنین سقوط یک فروند پهپاد نظارتی ام‌کیو-۴سی تریتون (MQ-4C Triton) در جریان یک سانحه پروازی اشاره کرده است.[1][4]

خسارات جنگنده‌های سرنشین‌دار

در بخش هواپیماهای جنگی سرنشین‌دار، ۱۲ فروند جنگنده اف-۱۵ استرایک ایگل (F-15E) دچار حادثه شده‌اند. سه فروند از این جنگنده‌های ۳۰ میلیون دلاری در اوایل ماه مارس بر اثر آتش اشتباهی پدافند خودی در آسمان کویت سرنگون شدند.[2]

یک فروند اف-۱۵ دیگر نیز در جریان عملیات رزمی بر فراز ایران از دست رفت، هرچند خدمه آن نجات یافتند. هشت فروند باقیمانده در جریان حمله موشکی تلافی‌جویانه ایران به پایگاه هوایی موفق‌السلطی در اردن در ماه سپتامبر آسیب‌های جزئی دیدند و سپس به خدمت بازگشتند.[3]

یکی از گران‌ترین خسارات ثبت‌شده، آسیب دیدن یک فروند جنگنده پنهان‌کار نسل پنجم اف-۳۵ (F-35A Lightning II) است. این هواپیمای پیشرفته که بیش از ۹۲ میلیون دلار ارزش دارد، در جریان حملات نوزدهم مارس هدف آتش زمینی قرار گرفت و آسیب دید.[1][4]

آسیب به هواپیماهای پشتیبانی

ناوگان پشتیبانی و سوخت‌رسانی ارتش آمریکا نیز از این درگیری‌ها در امان نمانده است. هفت فروند هواپیمای سوخت‌رسان کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر (KC-135) در این مدت دچار حادثه شده‌اند که یکی از آن‌ها در عراق سقوط کرد و تمامی شش خدمه آن جان باختند.[2]

پنج فروند دیگر از این هواپیماهای سوخت‌رسان در جریان حمله پهپادی و موشکی به پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی، روی زمین آسیب دیدند. در همین پایگاه، یک فروند هواپیمای هشدار زودهنگام و کنترل هوایی ای-۳ سنتری (E-3 Sentry) به ارزش ۲۷۰ میلیون دلار نیز هدف قرار گرفت.[3]

در بخش عملیات ویژه و نجات، دو فروند هواپیمای ام‌سی-۱۳۰جی (MC-130J) در جریان تلاش برای نجات خدمه جنگنده اف-۱۵ سرنگون‌شده، در داخل خاک ایران زمین‌گیر و به طور عمدی منهدم شدند. همچنین چندین بالگرد از جمله مدل‌های آپاچی در این عملیات‌ها آسیب دیدند.[1]

پیامدهای راهبردی برای واشنگتن

انتشار این آمار دقیق، فشارها را بر مقامات پنتاگون برای شفاف‌سازی درباره راهبرد نظامی در خاورمیانه افزایش داده است. قانون‌گذاران آمریکایی اکنون با پرسش‌های جدی درباره توانایی زنجیره تامین دفاعی برای جایگزینی سریع این تجهیزات پیشرفته روبرو هستند.[2][4]

گزارش مرکز پژوهش‌های کنگره هشدار می‌دهد که از دست رفتن پلتفرم‌های کمیاب و قدیمی مانند هواپیمای ای-۳ سنتری می‌تواند شکاف‌های عملیاتی مهمی ایجاد کند. کنگره اکنون باید ارزیابی کند که آیا تغییراتی در تاکتیک‌ها یا نحوه استقرار پایگاه‌های آمریکایی در منطقه ضروری است یا خیر.[3]

علاوه بر هواپیماهای ذکر شده، دو فروند هواپیمای تهاجمی پشتیبانی نزدیک ای-۱۰ تاندربولت (A-10 Thunderbolt II) نیز در لیست خسارات قرار دارند. یکی از این هواپیماها بر اثر آتش دشمن سقوط کرد و دیگری در جریان حمله به پایگاه هوایی در اردن به شدت آسیب دید.[2]

با تداوم تنش‌ها در منطقه، ارتش آمریکا مجبور به بازنگری در آرایش نیروهای خود شده است. به گزارش رویترز، نیروی هوایی آمریکا در اوایل ماه اکتبر بمب‌افکن‌های بی-۱ لنسر خود را به دلیل نگرانی از حملات پهپادی احتمالی، از پایگاه‌های خط مقدم خارج کرد.[1][4]