نخستین پرواز موفقیت‌آمیز جنگنده گریپن E ساخت برزیل در تاسیسات امبرائر

نیروی هوایی برزیل و شرکت امبرائر اکنون از مرحله واردات تجهیزات نظامی عبور کرده و به توانمندی تولید جنگنده‌های نسل جدید دست یافته‌اند. اولین جنگنده گریپن E که به طور کامل در داخل برزیل مونتاژ شده است، پرواز افتتاحیه خود را با موفقیت انجام داد. این پرنده پس از تایید نهایی، به زودی وارد ناوگان عملیاتی کشور خواهد شد.[1][3]

این پرواز تاریخی در صبح روز ششم اکتبر ۲۰۲۶ از باند تاسیسات صنعتی امبرائر واقع در گاویاو پی‌شوتو در ایالت سائوپائولو آغاز شد. جنگنده تک‌موتوره با شماره دم ۴۱۰۹، به عنوان اولین نمونه تولید شده در خارج از خاک سوئد، به آسمان رفت. این رویداد نتیجه بیش از یک دهه برنامه‌ریزی مشترک است.[4][6]

یاکوب هوگبرگ، خلبان ارشد آزمایش شرکت ساب، هدایت این پرواز کلیدی را بر عهده داشت. هدف اصلی این ماموریت، بررسی عملکردهای پایه سیستم‌های پروازی و ارزیابی رفتار آئرودینامیکی هواپیما در شرایط واقعی بود. مهندسان امبرائر مسئولیت کامل برنامه‌ریزی و اجرای این پرواز را بر عهده داشتند.[2][6]

مارکوس واندت، رئیس بخش هوانوردی شرکت ساب، این پرواز را نشانه‌ای از بلوغ صنعتی برزیل دانست. او تاکید کرد: «این پرواز افتتاحیه نشان می‌دهد که تولید گریپن در برزیل به سطح جدیدی از توانمندی رسیده است. من به همکاری نزدیک خود با امبرائر افتخار می‌کنم.»[1][2]

انتقال فناوری و توسعه زیرساخت‌ها

قرارداد اولیه میان برزیل و سوئد که در سال ۲۰۱۴ امضا شد، ارزشی معادل ۴.۵ میلیارد دلار داشت و شامل خرید ۳۶ فروند جنگنده بود. از این تعداد، ۲۸ فروند نسخه تک‌سرنشین E و ۸ فروند نسخه دوسرنشین F هستند. بخش مهمی از این توافق، انتقال دانش فنی به صنایع داخلی برزیل بود.[3][4]

بر اساس این توافق راهبردی، ۱۵ فروند از این جنگنده‌ها باید مستقیما در خط تولید امبرائر در برزیل ساخته شوند. راه‌اندازی این خط مونتاژ در ماه مه ۲۰۲۳، گام بزرگی برای ایجاد تنها مرکز تولید جنگنده‌های مافوق صوت در منطقه آمریکای جنوبی به شمار می‌رفت.[1][5]

بوسکو دا کوستا جونیور، مدیرعامل بخش دفاعی و امنیتی امبرائر، این دستاورد را یک موفقیت ملی توصیف کرد. او اظهار داشت: «این پرواز تاییدیه موفقیت یک استراتژی بلندمدت است که چشم‌انداز نیروی هوایی برزیل را با تخصص تکنولوژیک ساب و توانمندی‌های مهندسی امبرائر ترکیب کرده است.»[1]

پیش از این پرواز، هواپیمای شماره ۴۱۰۹ مراحل متعددی از بازرسی‌های زمینی، روشن کردن موتور و ارزیابی‌های سیستمی را پشت سر گذاشته بود. این جنگنده در اواخر مارس ۲۰۲۶ طی مراسمی با حضور رئیس‌جمهور برزیل به طور رسمی رونمایی شده بود و اکنون وارد فاز آزمایش‌های پروازی شده است.[3][6]

آینده ناوگان هوایی و برنامه‌های عملیاتی

این پرواز در واقع اولین گام از کارزار پروازهای پذیرش تولید محسوب می‌شود. داده‌های جمع‌آوری شده از این ماموریت، برای تایید نهایی عملکرد سیستم‌ها و صدور گواهینامه‌های پروازی ضروری است. پس از تکمیل این مراحل، جنگنده آماده تحویل به نیروی هوایی برزیل خواهد بود.[2][4]

نیروی هوایی برزیل این جنگنده‌ها را با شناسه بومی F-39E نام‌گذاری کرده است. مقصد نهایی این پرنده، پایگاه هوایی آناپولیس در ایالت گویاس است تا به گروه اول دفاع هوایی، معروف به اسکادران جاگوار، بپیوندد. این اسکادران در حال حاضر ده فروند گریپن تولید شده در سوئد را در اختیار دارد.[3][5]

علاوه بر نسخه تک‌سرنشین، توسعه نسخه دوسرنشین این جنگنده نیز با مشارکت فعال مهندسان برزیلی در حال انجام است. اولین پرواز نسخه F در اواخر اوت ۲۰۲۶ در سوئد انجام شد و برزیل به عنوان مشتری اصلی این مدل، نقش کلیدی در طراحی سیستم‌های آموزشی و عملیاتی آن ایفا می‌کند.[4]

موتور این جنگنده از نوع توربوفن F414 ساخت شرکت جنرال الکتریک است که قدرت رانش لازم برای ماموریت‌های چندمنظوره را فراهم می‌کند. اخیرا شرکت جی‌کی‌ان اروسپیس نیز توافق‌نامه همکاری بلندمدتی با ساب امضا کرده تا نقش گسترده‌تری در تامین و پشتیبانی این موتورها ایفا کند.[3][6]

موفقیت این خط تولید می‌تواند زمینه‌ساز سفارش‌های بیشتر در آینده باشد. در ژوئیه ۲۰۲۶، امبرائر و ساب توافق‌نامه‌ای برای بررسی امکان تولید جنگنده‌های بیشتر در برزیل امضا کردند. مدیران امبرائر اعلام کرده‌اند که در صورت نیاز بازار، آمادگی کامل برای افزایش ظرفیت تولید را دارند.[1][3]

این دستاورد نه تنها نیازهای دفاعی برزیل را تامین می‌کند، بلکه این کشور را در موقعیتی قرار می‌دهد که بتواند به عنوان تامین‌کننده برای سایر مشتریان جهانی گریپن عمل کند. استقلال در تولید قطعات و مونتاژ نهایی، زنجیره تامین جهانی ساب را نیز تقویت کرده و انعطاف‌پذیری بیشتری به آن می‌بخشد.[2][5]

در نهایت، سرعت پیشرفت کارزار آزمایشی این جنگنده تعیین‌کننده زمان دقیق ورود آن به خدمت خواهد بود. با توجه به برنامه تحویل سایر ۱۴ فروند باقی‌مانده، نیروی هوایی برزیل باید زیرساخت‌های آموزشی و لجستیکی خود را برای پذیرش کامل این ناوگان بومی‌سازی شده در سال‌های آینده آماده کند.[4][6]