روند کامل رویداد
اجلاس اقلیمی کاپ ۳۱
مذاکرهکنندگان در آنتالیا نشست اقلیمی سازمان ملل متحد را از مهلت رسمی روز جمعه عبور دادند.
«اجلاس اقلیمی کاپ ۳۱» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازهاش باخبر شوید. دریافت اپ
این خبر را به اشتراک بگذارید
تازهترین گزارش
بنبست در نشست اقلیمی آنتالیا؛ حذف تدریجی سوختهای فسیلی توافق نهایی کاپ۳۱ را به وقت اضافه کشاند
مذاکرهکنندگان در آنتالیا نشست اقلیمی سازمان ملل متحد را از مهلت رسمی روز جمعه عبور دادند. شکافهای عمیق بر سر پیشنویس بازنگریشدهای که تعهد صریح به حذف تدریجی سوختهای فسیلی را کنار گذاشته، ریاست استرالیایی این اجلاس را وادار به رایزنیهای فشرده و تمدید نشست کرده است.
- اجلاس اقلیمی سازمان ملل در ترکیه پس از ناکامی در دستیابی به اجماع تا مهلت روز جمعه، رسماً وارد وقت اضافه شد.
- در پیشنویس بازنگریشدهای که از سوی ریاست استرالیایی نشست توزیع شد، تمام اشارات صریح به حذف تدریجی سوختهای فسیلی حذف شده است.
- این پیشنویس در ازای آن، هدفگذاری جهانی ۳۵ درصدی برای برقیسازی تا سال ۲۰۳۵ و تأمین دستکم ۱۲۰ میلیارد دلار بودجه انطباق اقلیمی را پیشنهاد میکند.
- ائتلافی متشکل از اتحادیه اروپا و پاناما تهدید کرده است که هرگونه متن نهایی فاقد تعهدات مرتبط با سوختهای فسیلی را وتو خواهد کرد.
هنگامی که مذاکرهکنندگان در کاپ۲۸ دبی بر سر گذار از سوختهای فسیلی به توافق رسیدند، این گشایش دیپلماتیک بر نوعی «ابهام سازنده» استوار بود. اما دور کنونی مذاکرات در کاپ۳۱ در آنتالیای ترکیه در یک نقطه کانونی تفاوت دارد: تلاش برای پیوند زدن این گذار به یک هدف الزامآور ۳۵ درصدی برای برقیسازی تا سال ۲۰۳۵، همان اجماع شکننده پیشین را فروپاشیده است.[2][11]
نشست اقلیمی سازمان ملل متحد روز جمعه را در شرایطی پشت سر گذاشت که مهلت رسمی آن بدون دستیابی به توافقی نهایی به پایان رسید. شکاف عمیق میان صادرکنندگان عمده انرژی و ائتلافی از کشورهای در حال توسعه، فرآیند مذاکرات را وارد وقت اضافه نامحدود کرده است.[1][6]
کانون این بنبست، سند اصلی یا بیانیه نهایی اجلاس است که اولویتهای زیرساختی و انرژی جامعه جهانی را برای دهه پیشرو تعیین میکند. ریاست استرالیایی اجلاس که هدایت مذاکرات را بر عهده دارد، در تدوین متنی که برای تمامی ۱۹۸ کشور عضو پذیرفتنی باشد با چالش ساختاری جدی مواجه شده است.[8]
تنشها شامگاه پنجشنبه با توزیع پیشنویس جدیدی از توافق میان هیئتهای نمایندگی بهشدت بالا گرفت؛ سندی که در آن اشاره صریح به حذف تدریجی سوختهای فسیلی ــ بندی که شالوده پیشنویسهای اولیه بود ــ بهطور کامل کنار گذاشته شده است.[8][9]
فعالان محیطزیست بلافاصله به این اقدام واکنش نشان دادند و آن را محکوم کردند. نمایندگان مدنی، متن تقلیلیافته را یک «عقبنشینی آشکار» از تعهدات قبلی خواندند و هشدار دادند که این رویکرد، هدف مهار افزایش دما در محدوده ۱.۵ درجه سانتیگراد مندرج در توافق ۲۰۱۵ پاریس را با تهدیدی ساختاری مواجه میکند.[9]
حذف عبارت «حذف تدریجی سوختهای فسیلی»
تصمیم برای حذف این تعهدات در پی فشارهای سنگین بلوکی از کشورهای تولیدکننده نفت و گاز اتخاذ شد؛ کشورهایی که استدلال میکردند تمرکز اجلاس باید بر کاهش انتشار آلایندهها و توسعه راهکارهای فناورانه باشد، نه تعیین تکلیف برای کنار گذاشتن مستقیم حاملهای انرژی مشخص.[5]
در پیشنویسهای اولیه که در ۱۴ نوامبر توزیع شده بود، چارچوب مشخصی برای کاهش تدریجی و ساختاریافته مصرف زغالسنگ، نفت و گاز در نظر گرفته شده بود. با این حال، این چارچوب طی چهار روز رایزنی فشرده وزیران در پشت درهای بسته گامبهگام تعدیل و تضعیف شد.[4][5]
تا روز چهارشنبه، ریاست اجلاس تلاش کرد با گره زدن زبان حذف تدریجی به اهداف کلانتر گذار انرژی به مصالحهای دست یابد. اما پس از آنکه این تعدیل نیز رضایت کشورهای صادرکننده را جلب نکرد، در متن روز پنجشنبه هرگونه اشاره مستقیم به سوختهای فسیلی به کلی کنار گذاشته شد.[7][8]
اتحادیه اروپا و ائتلاف کشورهای جزیرهای کوچک بیدرنگ مخالفت خود را با این متن تعدیلشده اعلام کردند. مذاکرهکنندگان اروپایی در موضعگیریهای عمومی تأکید کردند که هر توافق نهایی باید بهصراحت عامل اصلی گرمایش جهانی را به رسمیت بشناسد.[7]
پاناما نیز به نمایندگی از ائتلافی از کشورهای در حال توسعه آمریکای لاتین موضع سرسختانهتری اتخاذ کرده است. این هیئت رسماً هشدار داد که تصویب هر متنی را که فاقد تعهد به گذار از سوختهای فسیلی باشد، متوقف خواهد کرد.[6]
برقیسازی شبکه و اعتبارات انطباق اقلیمی
پیشنویس بازنگریشده به جای قید حذف سوختهای فسیلی، تمرکز خود را بر شاخصهای زیرساختی و مالی معطوف کرده است؛ محوریترین بخش این رویکرد جدید، تعهد الزامآور برای رساندن سهم برقیسازی در جهان به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ است.[2][3]
این هدفگذاری برقیسازی به منظور تسریع در توسعه شبکههای تجدیدپذیر و گسترش خودروهای برقی در سراسر جهان طراحی شده است. با این حال، منتقدان خاطرنشان میکنند که توسعه دسترسی به برق بدون اعمال محدودیت بر سوختهای فسیلی میتواند در کوتاهمدت مصرف زغالسنگ و گاز را در نیروگاهها افزایش دهد.[2]
به منظور جلب حمایت کشورهای در حال توسعه، این پیشنویس سازوکار مالی قابلتوجهی را نیز در بر میگیرد؛ متنی که خواستار تأمین دستکم ۱۲۰ میلیارد دلار اعتبار سالانه برای اقدامات انطباقی است تا به کشورهای آسیبپذیر در مدیریت پیامدهای اقلیمی کمک شود.[4][6]
این رقم نشاندهنده افزایشی چشمگیر نسبت به تعهدات پیشین است؛ تعهداتی که در گذشته همواره با کسری منابع روبهرو بودهاند. این ۱۲۰ میلیارد دلار قرار است برای ساخت دیوارههای ساحلی، توسعه کشاورزی مقاوم به خشکسالی و سامانههای هشدار سریع در جنوب جهانی هزینه شود.[4]
با این وجود، این پیشنهاد مالی نتوانسته است خشم ناشی از حذف بندهای مرتبط با کاهش انتشار را فروبنشاند. بسیاری از کشورهای در حال توسعه استدلال میکنند که اگر ریشه اصلی بحران مهار نشود، تزریق منابع برای انطباق اثربخشی پایداری نخواهد داشت.[6]
تهدید ائتلافها به مسدودسازی اجماع
سازوکار کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییر اقلیم بر اصل اجماع کامل استوار است. بر اساس این رویه، مخالفت رسمی حتی یک کشور میتواند مانع از تصویب بیانیه نهایی اجلاس شود.[1]
این سازوکار به کشورهایی چون پاناما و کشورهای جزیرهای اهرم فشار قابلملاحظهای میبخشد. تهدید آنها به مسدود کردن توافق، ریاست استرالیایی را وادار کرده تا در ساعات وقت اضافه، بازنویسی مفاد مناقشهبرانگیز را از سر بگیرد.[1][7]
لورنس توبیانا، دیپلمات ارشد فرانسوی در حوزه اقلیم، یادآور شد که اجماع علمی حاکم بر مذاکرات اکنون «هدف هجمهای سنگین و بهشدت سیاسی» قرار گرفته است؛ امری که به باور او روند تدوین متن را مستقیماً مختل میکند.[10]
اظهارات توبیانا بازتابدهنده نارضایتیهای گستردهتر پیرامون گزارشهای هیئت بیندولتی تغییر اقلیم (IPCC) است؛ تأخیر در جدول زمانی ارائه این گزارشها، ارزیابی دادههای مبنا برای تعیین سهمیه کاهش انتشار آلایندهها را برای مذاکرهکنندگان دشوار کرده است.[10][11]
یوهان راکستروم، رئیس مؤسسه تحقیقات اثرات اقلیمی پوتسدام، هشدار داد که این وقفهها همکاریهای بینالمللی را تهدید میکند. او تأکید کرد که یافتههای علمی ستون فقرات توافق پاریس و هرگونه پیشرفت در مهار گرمایش زمین هستند.[11]
پایان مهلت قانونی و ورود به وقت اضافه
با عبور از صبح جمعه به بعدازظهر، فضای درون مرکز همایشهای آنتالیا رو به التهاب گذاشت و هیئتهای نمایندگی خود را برای شبزندهداری در مذاکراتی فرسایشی آماده کردند.[1]
ترکیه به عنوان میزبان این رویداد، مدیریت نگارش متن را عمدتاً به ریاست استرالیایی واگذار کرده است، هرچند دیپلماتهای ترک تلاش میکنند مانع از شکست کامل اجلاسی شوند که در خاک آنها برگزار میشود.[11]
طولانی شدن مذاکرات و ورود به وقت اضافه در اجلاسهای کاپ امری بیسابقه نیست و در دهه گذشته عملاً به رویهای معمول تبدیل شده است؛ نشست کاپ۲۸ در دبی و کاپ۲۶ در گلاسگو نیز بیش از ۲۴ ساعت پس از موعد مقرر ادامه یافتند.[1]
آنچه بنبست آنتالیا را متمایز میکند، ماهیت دووجهی و صفر و یکی این اختلاف است؛ گنجاندن یا حذف مستقیم عبارت «سوختهای فسیلی» فضای بسیار اندکی برای مصالحههای زبانی مرسوم باقی میگذارد.[5]
مذاکرهکنندگان در حال حاضر در حال بررسی واژگان جایگزین نظیر «هیدروکربنهای مهارنشده» یا «منابع انرژی با آلایندگی بالا» هستند، هرچند تاکنون نه کشورهای صادرکننده و نه ائتلاف حامی تعهدات حداکثری تمایلی به پذیرش این تعابیر میانه نشان ندادهاند.[5][7]
چشمانداز نشست پایانی و متن نهایی
انتظار میرود ریاست استرالیایی نسخه بازنگریشده دیگری از بیانیه نهایی را بامداد شنبه منتشر کند؛ متنی که احتمالاً آخرین پیشنهاد ارائهشده به هیئتهای حاضر خواهد بود.[8]
در صورتی که اجماعی حاصل نشود، اجلاس ممکن است با یک متن شکلی و تشریفاتی به کار خود پایان دهد که تصمیمگیری درباره موضوعات اصلی را به کاپ۳۲ موکول میکند؛ سناریویی که شکستی راهبردی برای دیپلماسی اقلیمی تلقی خواهد شد.[1]
تبعات این تصمیم بسیار فراتر از سالنهای مذاکره آنتالیا امتداد دارد، زیرا سیگنالهای سیاستی برآمده از این نشست مستقیماً بر الگوهای تخصیص سرمایه در نهادهای مالی بزرگ و غولهای انرژی جهان اثرگذار خواهند بود.[2]
در حال حاضر، نمایندگان کشورها در اتاقهای مذاکره در تلاش برای یافتن راه خروج هستند؛ سرنوشت معماری گذار جهانی انرژی اکنون به عبارات دقیق چند بند مناقشهبرانگیز گره خورده است.[1]
منابع
- [1]CNA — UN climate talks enter crunch time with no deal in sight مطالعه در CNA →
- [2]ESG News — COP31 Draft Deal Divides Countries Over Fossil Fuel Phase Out, 35% Electricity Target مطالعه در ESG News →
- [3]The Daily Observer — COP31 draft omits fossil fuels, sets global electrification target مطالعه در The Daily Observer →
- [4]The Business Standard — COP31 draft calls for fossil fuel phaseout, at least $120b in adaptation finance مطالعه در The Business Standard →
- [5]The Express Tribune — COP31 talks face divisions over fossil fuel phase-out مطالعه در The Express Tribune →
- [6]The Climate Watch — Growing calls for fossil fuel transition roadmaps and stronger adaptation funding expose deep divisions between developed and developing nations مطالعه در The Climate Watch →
- [7]Group of Nations — The first draft of the COP31 cover decision pairs fossil fuel phase-out language with a 2035 electrification goal مطالعه در Group of Nations →
- [8]The Economic Times — Australia has unveiled a revised COP31 draft agreement that makes no mention of fossil fuels مطالعه در The Economic Times →
- [9]France24 English — Anger as COP31 draft climate deal removes all mentions of fossil fuels مطالعه در France24 English →
- [10]Inside Climate News — Former Climate Diplomats Blame Three Nations for Research Funding Stalemate مطالعه در Inside Climate News →
- [11]The Guardian — IPCC report delay will threaten global effort to tackle climate crisis, says top scientist مطالعه در The Guardian →
آنچه باید زیر نظر داشت
- تصویب نهایی توافقنامه کاپ ۳۱ در پی تهدید اتحادیه اروپا و پاناما مبنی بر وتوی هرگونه متن فاقد تعهدات مرتبط با سوختهای فسیلی در هالهای از ابهام قرار دارد.
- «ائتلاف مالی برقرسانی فوری» به ریاست مشترک بانک توسعه آفریقا و بانک جهانی از سال ۲۰۲۷ آغاز به کار خواهد کرد.
- دومین کنفرانس بینالمللی ائتلاف «فراتر از سوختهای فسیلی» برای ژوئیه ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است.
- دولت ترکیه ملزم است پس از پایان اجلاس، گزارش شفافی از عملکرد سازمانی خود در چارچوب توافقنامه میزبانی ارائه دهد.
بهروزرسانیهای پیشین
۱ بهروزرسانی
مسعود پزشکیان برای شرکت در اجلاس اقلیمی کاپ ۳۱ وارد ترکیه شد
نکته کلیدی: مسعود پزشکیان برای شرکت در اجلاس اقلیمی کاپ ۳۱ و تشریح پیامدهای زیستمحیطی اقدامات آمریکا و اسرائیل در منطقه، وارد ترکیه شد.
AIشهر ساحلی آنتالیا در نوامبر ۲۰۲۶ میزبان دهها هزار شرکتکننده در اجلاس تغییرات اقلیمی خواهد بود.از گزارش: توافقنامه میزبانی ترکیه برای اجلاس اقلیمی «کاپ ۳۱» با مقررات جدید حقوق بشری اجرایی شد مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی ایران، صبح روز چهارشنبه ۲۰ آبان (۱۱ نوامبر) برای شرکت و سخنرانی در سیویکمین اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (کاپ ۳۱) وارد ترکیه شد. وی که با بدرقه رسمی معاون اول رئیسجمهور و جمعی از اعضای کابینه تهران را ترک کرده بود، در بدو ورود مورد استقبال مقامات ترکیهای قرار گرفت.
پزشکیان پیش از عزیمت به شهر آنتالیا، این اجلاس را فرصتی مهم برای گفتوگو درباره وضعیت اقلیم و مسائل منطقهای توصیف کرد. او تاکید کرد که در این نشست مواضع مشروع ایران را بیان کرده و پیامدهای زیستمحیطی ناشی از جنگ و اقدامات مخرب آمریکا و اسرائیل علیه محیط زیست منطقه را تشریح خواهد کرد.
رئیسجمهور ایران همچنین با اشاره به نتایج انتخابات اخیر در آمریکا و برخی کشورهای غربی، این نتایج را برخلاف خواست «جنگطلبان و متجاوزان» دانست. قرار است وی در حاشیه این اجلاس با بیش از ۱۰ نفر از سران و مقامات کشورهای شرکتکننده، از جمله رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، دیدارهای دوجانبه داشته باشد.
اجلاس کاپ ۳۱ با حضور نمایندگان ۱۹۶ کشور جهان، از جمله ۷۱ نفر از روسای جمهور و نخستوزیران، به میزبانی ترکیه در حال برگزاری است. این رویداد در حالی جریان دارد که پیشتر هدفگذاری برای افزایش سهم برق در مصرف انرژی جهانی به ۳۵ درصد و لزوم توسعه سریع شبکهها در دستور کار این اجلاس قرار گرفته بود.
نمودارها، نقشهها و تصاویر
گاهشمار رویداد
آبان ۱۴۰۵
پیشنویس نهایی کاپ ۳۱ در آنتالیا: حذف عبور از سوختهای فسیلی و تمرکز بر هدفگذاری برقیسازی
AIAIابتکار مشترک ترکیه در کاپ ۳۱ برای مهار ردپای کربنی هوش مصنوعی و مراکز داده
AIAIشکاف در کاپ۳۱؛ مخالفت روسیه و عربستان با نقشه راه گذار از سوختهای فسیلی
AIAIحمایت فرماندار کالیفرنیا از حذف تدریجی سوختهای فسیلی در اجلاس کاپ۳۱
AIAIAIبنبست مالی در کاپ۳۱ آنتالیا؛ کشمکش بر سر تقدم پرداخت بودجه یا گذار از سوختهای فسیلی
AIAIفشار دبیرکل سازمان ملل بر مذاکرهکنندگان کاپ۳۱ برای عبور از بنبست کاهش انتشار گازهای گلخانهای
AIAIAIAI
روند رویداد تا امروز
چارچوب اجلاس اقلیمی کاپ ۳۱ در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ با اجرایی شدن توافقنامه میزبانی میان ترکیه و سازمان ملل متحد شکل گرفت. بر اساس این توافق، مدیریت اجلاس به صورت مشترک تعیین شد تا ترکیه میزبان فیزیکی و استرالیا رهبر مذاکرات باشد. در همان روز، ریاست ترکیه تعهد الزامآور برای گذار از سوختهای فسیلی را رسماً از دستور کار مذاکرات حذف کرد و ابتکار داوطلبانه «۳۵ تا ۳۵» را برای برقیسازی تقاضای انرژی جهان جایگزین آن ساخت؛ تصمیمی که حامیان اقلیم هشدار دادند میتواند به دلیل فقدان الزام تولید برق پاک، تولید برق از زغالسنگ و گاز را تشدید کند. پس از رونمایی ترکیه از برنامه ملی انرژی خود در ۷ نوامبر ۲۰۲۶، این اجلاس با عنوان «کاپ آبی» در ۸ نوامبر ۲۰۲۶ با حضور نمایندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور و در غیاب هیئت رسمی دولت ایالات متحده در آنتالیا آغاز به کار کرد.
مذاکرات از همان آغاز با هشدارهای اقلیمی و مناقشات مالی روبهرو شد. در ۹ نوامبر ۲۰۲۶، سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرد که سال ۲۰۲۶ با ثبت دمای ۱٫۴۷ درجه بالاتر از دوران پیشاصنعتی، در زمره چهار سال گرم تاریخ قرار میگیرد. همزمان، دادههای منتشرشده در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ نشان داد که تعهدات مالی دولتی کشورهای توسعهیافته با سقوطی ۷۰ درصدی به ۱۱٫۷ میلیارد دلار در سال رسیده است. کشورهای در حال توسعه خواستار اولویتیافتن فوری تأمین مالی شدند و گروه ۷۷ و هند تأکید کردند که آلایندههای تاریخی باید پیش از اعمال تعهدات تازه، تعهدات مالی گذشته را ایفا کنند. در مقابل، هیئتهای اروپایی پیششرط پرداخت منابع مالی را شفافسازی ساختاری و نظارتهای دقیق تعیین کردند. در همین روز، مسعود پزشکیان برای تشریح پیامدهای زیستمحیطی اقدامات آمریکا و اسرائیل در منطقه وارد ترکیه شد.
با تداوم بنبست در مذاکرات، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ شخصاً مداخله کرد و خواستار آن شد که سوختهای فسیلی به سرنوشت دایناسورها دچار شوند. رهبران جزایر اقیانوس آرام، از جمله محمد مویزو، رئیسجمهور مالدیو، با رد راهبرد مهاجرت اجباری، خواستار کاهش فوری و الزامآور انتشار آلایندهها شدند و مذاکرات را نبردی بر سر بقای حاکمیت ملی خود توصیف کردند. در عرصه مالی نیز، بانک توسعه آفریقا و بانک جهانی اعلام کردند که از سال ۲۰۲۷ ریاست مشترک «ائتلاف مالی برقرسانی فوری» را برای بسیج سرمایههای عمومی و خصوصی بر عهده خواهند گرفت.
در نیمه راه اجلاس، فشارها برای اقدامات الزامآور افزایش یافت. در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶، گاوین نیوسام، فرماندار کالیفرنیا، با هدایت هیئتی از ۱۲۰ مقام محلی و ایالتی آمریکا، رسماً از حذف تدریجی و کامل سوختهای فسیلی حمایت کرد. ائتلاف ۵۷ کشوری «فراتر از سوختهای فسیلی» نیز با وجود خروج کلمبیا پس از پیروزی آبلاردو د لا اسپریلا در انتخابات، رهبری خود را به ایرلند و تووالو واگذار کرد تا نقشههای راه ملی را پیگیری کند. در بیرون از محل اجلاس، حدود ۱۰ هزار معترض، از جمله فعالان اقلیتهای جنسی که محدودیتهای امنیتی را نادیده گرفتند، راهپیمایی مسالمتآمیزی برگزار کرده و خشم خود را از بنبست مالی و حضور لابیگران نفتی ابراز کردند.
شکافهای دیپلماتیک در هفته دوم اجلاس عمیقتر شد. در ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶، روسیه و گروه عرب رسماً با گنجاندن هرگونه نقشه راه گذار از سوختهای فسیلی مخالفت کردند و عربستان سعودی طرح «۳۵ تا ۳۵» را رد کرد. در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، ترکیه و اتحادیه بینالمللی مخابرات «پیمان هوش مصنوعی آنتالیا» را برای مهار مصرف انرژی مراکز داده معرفی کردند که تنها ۹ کشور به آن پیوستند. در همان روز، ابتکار «۳۵ در ۳۵» حمایت ۷۵ کشور و اتحادیه اروپا را جلب کرد، اما کشورهای در حال توسعه از جمله هند و چین به دلیل هزینههای سنگین نوسازی شبکههای برق، با الزامآور شدن این هدف مخالفت کردند.















