هشدار جدی سازمان غذا و دارو: اسامی ضدآفتاب‌های غیرمجاز در بازار اعلام شد

بسیاری از فروشندگان آنلاین، پیج‌های اینستاگرامی و عرضه‌کنندگان محلی ادعا می‌کنند که محصولات آرایشی و بهداشتی وارداتی و ارزان‌قیمت آن‌ها، جایگزینی کاملاً ایمن و با کیفیتی مشابه برندهای معتبر جهانی برای محافظت از پوست هستند. آن‌ها با تکیه بر بسته‌بندی‌های فریبنده، این باور را ترویج می‌دهند که تفاوت قیمت تنها به دلیل حذف واسطه‌هاست. با این حال، شواهد نظارتی و آزمایشگاهی این ادعا را به طور کامل رد می‌کند؛ بررسی‌های جدید نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از این محصولات فاقد هرگونه تاییدیه بهداشتی بوده و استفاده از آن‌ها خطرات جدی و جبران‌ناپذیری برای سلامت پوست به همراه دارد.[1][4]

در همین راستا و برای مقابله با این روند نگران‌کننده، روابط عمومی سازمان غذا و داروی ایران در اواخر شهریور ۱۴۰۵ با انتشار اطلاعیه‌ای رسمی، اسامی ۶ محصول مراقبت از پوست و ضدآفتاب را که بدون دریافت مجوزهای قانونی در بازار توزیع شده‌اند، به صورت عمومی اعلام کرد. این اقدام پس از انجام بررسی‌های دقیق نظارتی در سطح عرضه صورت گرفت. این نهاد نظارتی در بیانیه خود با صراحت هشدار داد که «استفاده از محصولات فاقد مجوز می‌تواند سلامت مصرف‌کنندگان را به خطر اندازد» و از مردم خواست هوشیاری بیشتری به خرج دهند.[1][2][3][4]

بر اساس فهرست منتشر شده از سوی این سازمان، محصولات غیرمجاز شناسایی شده شامل ضدآفتاب‌های با نام تجاری «BIODERMA»، «NEW WELL» و «ESTELIN» هستند. همچنین اسپری‌های ضدآفتاب از برندهای «SADOER» و «FRUIT OF THE WOKALI» در کنار اسکراب سفیدکننده صورت و بدن با نام «SADOER – WHITENING SCRUB FOR BODY & FACE» نیز در این لیست سیاه قرار گرفته‌اند. این محصولات عمدتاً در فروشگاه‌های نامعتبر، مترو، بازارهای روز و پلتفرم‌های فروش آنلاین بدون هیچ‌گونه نظارت بهداشتی به دست مصرف‌کننده می‌رسند.[1][2][3][4]

حضور نام‌های شناخته‌شده و پرفروشی مانند «بایودرما» (BIODERMA) در این فهرست، نشان‌دهنده توزیع گسترده نسخه‌های تقلبی و قاچاق این برندهای معتبر در بازار ایران است. متخلفان با کپی‌برداری دقیق از ظاهر و بسته‌بندی محصولات اصلی، کالاهایی را تولید و عرضه می‌کنند که از نظر ترکیبات شیمیایی هیچ شباهتی به نسخه اورجینال ندارند. این سوءاستفاده از نام برندهای مطرح باعث می‌شود مصرف‌کنندگانی که به دنبال کیفیت هستند، ناآگاهانه محصولاتی را خریداری کنند که در کارگاه‌های زیرزمینی و بدون رعایت حداقل استانداردهای بهداشتی پر شده‌اند.[1][2][3]

از منظر پزشکی، استفاده از ضدآفتاب‌های تقلبی و فاقد مجوز تنها یک تخلف اقتصادی نیست، بلکه یک تهدید مستقیم برای سلامت عمومی محسوب می‌شود. کارشناسان سلامت پوست تاکید می‌کنند که این محصولات به دلیل استفاده از مواد اولیه نامشخص، ارزان‌قیمت و گاهی سمی، فاقد فیلترهای استاندارد برای مهار اشعه‌های مخرب فرابنفش (UVA و UVB) هستند. در نتیجه، فرد با اطمینان کاذب از محافظت شدن پوست خود در برابر آفتاب قرار می‌گیرد که این امر خطر آفتاب‌سوختگی‌های شدید، پیری زودرس پوست و حتی ابتلا به سرطان‌های پوستی مانند ملانوما را به شدت افزایش می‌دهد.[1][3][4]

علاوه بر عدم محافظت در برابر آفتاب، ترکیبات شیمیایی ناشناخته موجود در این فرآورده‌های غیرمجاز می‌توانند عوارض جانبی حادی ایجاد کنند. گزارش‌های بالینی نشان می‌دهد که مصرف این نوع کرم‌ها و اسپری‌ها اغلب منجر به بروز التهابات شدید پوستی، واکنش‌های آلرژیک، خارش، قرمزی و ایجاد لک‌های پایدار (هایپرپیگمانتاسیون) می‌شود. درمان این عوارض پوستی نه تنها نیازمند زمان طولانی است، بلکه هزینه‌های درمانی بسیار بالاتری را نسبت به خرید یک ضدآفتاب معتبر و استاندارد به مصرف‌کننده تحمیل می‌کند.[1][2][4]

سازمان غذا و دارو در بخش دیگری از اطلاعیه شهریور ۱۴۰۵ خود، از تمامی شهروندان درخواست کرده است که از خرید این ۶ محصول مشخص شده به شدت خودداری کنند. این سازمان همچنین از مردم خواسته است تا به عنوان بازرسان افتخاری عمل کرده و در صورت مشاهده عرضه این محصولات در داروخانه‌ها، گالری‌های لوازم آرایشی یا فروشگاه‌های اینترنتی، موارد تخلف را بلافاصله به معاونت‌های غذا و داروی دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور یا مراجع نظارتی گزارش دهند تا با متخلفان برخورد قانونی صورت گیرد.[1][2][3][4]

برای اطمینان از اصالت محصولات سلامت‌محور و جلوگیری از افتادن در دام سودجویان، مصرف‌کنندگان باید پیش از خرید به وجود برچسب اصالت کالا (تی‌تک) با پس‌زمینه زرد رنگ و شماره پروانه بهداشتی واردات یا ساخت توجه کنند. استعلام کد ۱۶ رقمی زیر اسکرچ این برچسب‌ها از طریق سامانه رسمی TTAC (وب‌سایت، اپلیکیشن یا پیامک ۲۰۰۰۸۸۲۲)، تنها راه قطعی برای تشخیص محصولات اصل از نمونه‌های تقلبی و غیرمجاز در بازار فعلی است و اتکا به ظاهر بسته‌بندی یا ادعای فروشندگان به هیچ وجه نمی‌تواند ایمنی محصول را تضمین کند.[1][2][3][4]