جاسوسی هکرهای وابسته به کرملین از دیپلماتها با زنجیره اکسپلویتهای موبایل
یک کارزار جاسوسی سایبری منتسب به روسیه با نفوذ به وبسایتهای معتبر و ابزارهای تحلیل وب، اطلاعات پیامها، رمزهای عبور و موقعیت مکانی اهداف را از گوشیهای آیفون و اندروید استخراج کرده است. این عملیات با اتکا به آسیبپذیریهای وصلهشده اما بهروزرسانینشده، ریسک جدی تأخیر در دریافت بستههای امنیتی موبایل را آشکار میکند.
به قلم ایمان شریعتی
این خبر را به اشتراک بگذارید
یک کارزار جاسوسی سایبری پیچیده مرتبط با سرویس اطلاعات خارجی روسیه موفق شده بدون نیاز به هرگونه تعامل کاربری، دستگاههای هدف مجهز به iOS و اندروید را آلوده کند. این عملیات وبسایتهای معتبر را به تلههای خاموش بدل کرد تا مکاتبات حساس، رمزهای عبور و موقعیت جغرافیایی بازدیدکنندگان کلیدی را در سراسر اروپا و ایالات متحده سرقت کند.[1][3]
شرکت امنیت سایبری فرانسوی Sekoia این عملیات نظارتی گسترده را در اواسط اکتبر ۲۰۲۶ کشف کرد و به فعالیتهای مخرب آن نام مستعار «منبع مسموم» (Poisoned Source) داد. پژوهشگران با اطمینان متوسط تا بالا این کارزار را به APT29 نسبت دادهاند؛ گروه هکری دولتی و بدنامی که با نامهای میدنایت بلیزارد (Midnight Blizzard) یا کوزی بر (Cozy Bear) نیز شناخته میشود.[2][5]
مهاجمان به جای تکیه بر ایمیلهای سنتی فیشینگ، از روش راهبردی موسوم به «حمله چاه آب» (Watering Hole) استفاده کردند. با آلودهسازی وبسایتهای خاصی که معمولاً توسط اهداف مورد نظر بازدید میشد، هکرها توانستند بیصدا مشخصات بازدیدکنندگان را بررسی کرده و کد اکسپلویت متناسب با دستگاه را مستقیماً از طریق مرورگر تلفن همراه تزریق کنند.[1][5]
آموری-ژاک گارسون و فلیکس ایم، تحلیلگران شرکت سکویا در گزارش فنی خود توضیح دادند: «کد جاوااسکریپت تزریقشده، مشخصات مرورگر و دستگاه را گردآوری میکند. سپس زیرساخت ارسال، یک زنجیره اکسپلویت اندی (N-day) متناسب با پلتفرم را علیه iOS یا اندروید به اجرا درمیآورد.» این اسکریپت قبل از ادامه فرایند نفوذ، نسخه دقیق سیستمعامل قربانی را بررسی میکند.[2]
زنجیره تأمین و دامنههای ساختگی
این کارزار از سه بردار مجزا برای پهنکردن تور خود بهره برد که یکی از آنها تزریق مستقیم اسکریپتهای مخرب به وبسایتهای معتبر اما آسیبپذیر بود. در میان سایتهای قربانی، نام یک انجمن بزرگ تجاری در صنایع شیمیایی آمریکا، یک جنبش سیاسی راستافراطی در جمهوری چک و یک سازمان نظامی در بلغارستان به چشم میخورد.[1][5]
گستردهترین و مخربترین بردار نفوذ، یک حمله زنجیره تأمین علیه سرویس تحلیل وب اوکراینی «پلردی» (Plerdy SEO Tracker) بود. بین ۲۷ اوت تا ۳ سپتامبر ۲۰۲۶، مهاجمان موفق شدند زیرساخت اصلی این ردیاب را تحت کنترل بگیرند تا کدهای مخرب را به هزاران وبسایت زیرمجموعه ارسال کنند.[2][5]
از آنجا که پلتفرم پلردی کاربرد گستردهای در سازمانهای اوکراینی دارد، آلودگی زنجیره تأمین صدها هدف حساس داخلی را در معرض زیرساخت این اکسپلویت قرار داد. بازدیدکنندگان وبسایتهای متعلق به یک شرکت تولید گاز اوکراینی، ارتش این کشور و سازندگان ادوات دفاعی داخلی همگی هدف این اسکریپت شناسایی مخرب واقع شدند.[1][5]
سومین شیوه ارسال بر دامنههای جعلی شبکهسازی شده استوار بود که برای جعل هویت سازمانهای برجسته و اماکن فیزیکی طراحی شده بودند. یکی از این دامنههای کلاهبرداری، وبسایت طرح ابتکاری America250 را جعل میکرد؛ نهادی برجسته که در حال برنامهریزی برای ۲۵۰مین سالگرد امضای قانون اساسی ایالات متحده است.[5]
دامنه جعلی دیگری هویت هتل لوکس «رافلز لندن» (Raffles London at The OWO) را تقلید میکرد؛ مکانی که معمولاً هیئتهای دیپلماتیک و مقامات بینالمللی در آن اقامت دارند. تحلیلگران امنیتی خاطرنشان کردند ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین در ۱۴ اکتبر در این هتل اقامت داشته که نشان میدهد این سایت شبیهسازیشده دقیقاً برای هدف گرفتن دیپلماتها و کادر همراه طراحی شده بود.[5]
نفوذ هدفمند به تفکیک پلتفرم
به محض اینکه اسکریپت جاوااسکریپت دستگاه موبایل آسیبپذیر را شناسایی میکرد، مرورگر بدون جلب توجه به زیرساختی ثانویه هدایت میشد تا اکسپلویت اصلی را اجرا کند. این کارزار مشخصاً بر آسیبپذیریهای روز انام (N-day) تکیه داشت؛ حفرههای امنیتی شناختهشدهای که اپل و گوگل پیشتر آنها را شناسایی، مستندسازی و در بهروزرسانیهای اخیر وصله کرده بودند.[3][5]
برای کاربران آیفون با نسخه سیستمعامل iOS 16.7، مهاجمان یک زنجیره اکسپلویت دقیق متشکل از آسیبپذیریهای CVE-2025-43529 و CVE-2024-27834 پیاده کردند. این ترکیب اختصاصی به نفوذگران اجازه داد کوکیهای مرورگر را مخفیانه استخراج کرده، نشستهای فعال ایمیل تحت وب را سرقت کنند و هشدارهای امنیتی و فرایندهای احراز هویت را دور بزنند.[3][5]
دستگاههای مجهز به نسخه جدیدتر iOS 18.5 با تهاجم بسیار سنگینتری از سوی کیت اکسپلویت موسوم به دارکسورد (DarkSword) روبهرو شدند. این بسته فراگیر با سوءاستفاده از پنج آسیبپذیری مجزا (شامل CVE-2025-43529، CVE-2026-20700، CVE-2025-14174، CVE-2025-43510 و CVE-2025-43520) دسترسی عمیقی به لایههای سیستمعامل پیدا کرده و دیوارههای قرنطینه یا سندباکس اپل را شکست.[3][5]
بارگذاری دارکسورد تقریباً تمامی دادههای حساس شخصی و کاری ذخیرهشده در آیفون هدف را تخلیه میکرد. اطلاعات به سرقت رفته شامل تاریخچه پیامکها، پایگاه داده iMessage، آرشیو چتهای واتساپ و تلگرام، رمزهای عبور ذخیرهشده در جاکلیدی (Keychain)، تاریخچه دقیق موقعیت مکانی و عکسهای خصوصی بود که پرونده اطلاعاتی کاملی در اختیار مهاجمان قرار میداد.[3][5]
کاربران اندروید نیز از طریق زنجیره اکسپلویت مجزا و فوقتخصصی هدف قرار گرفتند که نسخههای ۱۳۹ تا ۱۴۵ مرورگر گوگل کروم (به استثنای نسخه ۱۴۳) را هدف میگرفت. این مسیر از آسیبپذیری بحرانی CVE-2026-3910 در کروم به همراه باگ درایور گرافیکی آدرنو با شناسه CVE-2025-27038 استفاده میکرد.[3][5]
پیلود اندرو اسنیچ
زنجیره نفوذ به اندروید در نهایت به استقرار یک پیلود اختصاصی سرقت داده ختم میشد که محققان سکویا آن را «اندرو اسنیچ» (AndroSnitch) نامگذاری کردند. این ابزار به شکلی سازمانیافته کوکیهای کروم، اطلاعات لاگین ذخیرهشده، تاریخچه وبگردی و رمزهای عبور وایفای ذخیرهشده را پیش از ارسال به سرور فرماندهی از روی گوشی جمعآوری میکرد.[2][5]
اندرو اسنیچ شباهتهای ساختاری چشمگیری با بدافزار پیشتر ثبتشده ANDROSNATCH دارد که برای سرقت کوکیهای کروم استفاده میشد. گروه تحلیل تهدیدات گوگل قبلاً ابزار قدیمیتر را به کارزار نفوذ چاه آب گروه APT29 در اوت ۲۰۲۴ منتسب کرده بود؛ عملیاتی که با آسیبپذیریهای مشابه مرورگر، یک وبسایت دولتی در مغولستان را هدف قرار داده بود.[2]
بر خلاف بدافزارهای معمول تلفن همراه، هیچیک از کدهای تزریقشده در کارزار منبع مسموم اقدام به نصب بکدور دائمی یا ابزار ردیابی ماندگار روی دستگاه نکردند. پس از انتقال موفقیتآمیز دادههای هدف به سرورهای مهاجم، فعالیت اکسپلویت بلافاصله متوقف میشد و هیچ پردازش مخرب فعالی در پسزمینه گوشی باقی نمیماند.[3]
این ماهیت موقتی و فرار باعث میشود کشف یا مسدودسازی این حملات برای راهکارهای سنتی امنیت موبایل فوقالعاده دشوار باشد. از آنجا که کدهای مخرب صرفاً در طول نشست فعال وبگردی درون حافظه رم گوشی قرار دارند، بازرسان جرمشناسی سایبری پس از تکمیل سرقت داده عملاً با ردپای ناچیزی برای تحلیل روبهرو هستند.[3]
پیوند با جاسوسافزارهای تجاری
بهکارگیری کیت اکسپلویت دارکسورد حاکی از همگرایی روزافزون میان عملیاتهای اطلاعاتی دولتی و صنعت تجاری ابزارهای جاسوسی است. تحلیل سکویا نشان میدهد دارکسورد ابتدا توسط یک شرکت تجاری ارائهدهنده ابزارهای جاسوسی توسعه یافته و سپس توسط سرویس اطلاعاتی روسیه خریداری، لایسنس یا بازکاربری شده است.[2][5]
این شرکت امنیت سایبری فرانسوی در تحلیل فنی خود تأکید کرد: «این عملیات بار دیگر استفاده مجدد گروههای نفوذ دولتی از فریمورکهای اکسپلویت تجاری نظارتی موبایل نظیر دارکسورد را تأیید میکند.» تجاریسازی این تسلیحات دیجیتال پیشرفته، به سازمانهای اطلاعاتی اجازه میدهد بدون صرف سالها وقت برای توسعه داخلی، به قابلیتهای نفوذ طراز اول دست یابند.[2]
تکیه این کارزار بر آسیبپذیریهای N-day اهمیت حیاتی بهروزرسانی فوری نرمافزارها را برای شخصیتهای در معرض خطر و مقامات دولتی آشکار میسازد. از آنجا که اپل و گوگل پیش از این برای تمامی هشت آسیبپذیری مورداستفاده در این حملات وصله منتشر کرده بودند، گوشیهایی که آخرین آپدیت را دریافت کرده بودند در برابر این زنجیرههای حمله کاملاً مصون ماندند.[3][5]
با این حال، موفقیت عملیات نشان میدهد چرخه بهروزرسانی و نصب وصلهها حتی در میان سازمانهای بزرگ و دولتی برخوردار از بودجه کافی نیز وضعیتی خطرناک و پراکنده دارد. فاصله زمانی اجتنابناپذیر میان انتشار یک بسته امنیتی و نصب گسترده آن، فرصت طلایی و فراخی را در اختیار مهاجمان میگذارد تا اهداف مهم را پیش از مسدود شدن راهها قربانی کنند.[1][3]
دور زدن دیوارههای دفاعی سنتی
کارزار منبع مسموم نشاندهنده یک تحول مهم در کتابچه تاکتیکها و پختگی عملیاتی APT29 است. در حالی که این گروه در گذشته به شدت به ایمیلهای هدفمند فیشینگ برای سرقت اطلاعات هویتی تکیه داشت، گردش به سمت حملات چاه آب موبایل نشاندهنده تمایل راهبردی برای دور زدن کامل فایروالها و گیتویهای ایمیل امروزی است.[1][2]
کارزار منبع مسموم نشاندهنده یک تحول مهم در کتابچه تاکتیکها و پختگی عملیاتی APT29 است.
با آلوده کردن وبسایتهایی که دیپلماتها، فرماندهان نظامی و مدیران ارشد صنعتی به طور معمول در کارهای روزمره باز میکنند، مهاجمان نیازی به فریب قربانی برای کلیک روی لینکهای ناشناس ندارند. صرف بارگذاری یک صفحه معتبر روی یک گوشی با نرمافزار قدیمی برای شکلگیری یک فاجعه امنیتی کافی است.[3][5]
از آنجا که گوشیهای تلفن همراه به شکل فزایندهای به مخزن اصلی مکاتبات حساس شرکتی و دیپلماتیک تبدیل شدهاند، اولویت بازیگران دولتی بر اکسپلویتهای موبایل باقی خواهد ماند. دفاع در برابر این حملات پنهان وب بدون نیاز به کلیک، مستلزم آن است که سازمانها سیاستهای سفتوسخت بهروزرسانی فوری را روی تجهیزات تمام کارکنان اعمال کنند تا شکاف امنیتی بسته بماند.[1][5]
نکات کلیدی
- هکرهای دولتی وابسته به روسیه وبسایتهای معتبر را آلوده کردند تا زنجیرههای اکسپلویت بیصدا را به گوشیهای iOS و اندروید برسانند.
- این کارزار با حمله زنجیره تأمین به یک ابزار تحلیل وب اوکراینی، اسکریپتهای مخرب شناسایی را به شکل گسترده توزیع کرد.
- مهاجمان با استفاده از آسیبپذیریهای N-day (حفرههایی که پیشتر وصله شده بودند) پیامها، رمزها و موقعیت مکانی اهداف را سرقت کردند.
- پیلودهای فرار هیچ بدافزار ماندگاری روی دستگاه نصب نکردند که این امر کشف نفوذ را برای تیمهای امنیتی فوقالعاده دشوار ساخته است.
آنچه نمیدانیم
- شمار دقیق دیپلماتها و مقاماتی که دستگاههای همراه آنها در طول این عملیات نفوذ خورده است.
- نحوه دستیابی اولیه عوامل اطلاعاتی روسیه به فریمورک تجاری اکسپلویت DarkSword.
- اینکه آیا ساخت دامنه جعلی هتل رافلز لندن مشخصاً با سفر رئیسجمهور زلنسکی هماهنگ شده بود یا خیر.
روند رویداد
اوت ۲۰۲۴
گوگل کارزار پیشین حمله چاه آب توسط APT29 علیه یک وبسایت دولتی در مغولستان را مستند کرد.
۲۷ اوت ۲۰۲۶
مهاجمان ابزار تحلیل وب Plerdy را آلوده کرده و تزریق یکهفتهای به زنجیره تأمین را کلید زدند.
۳ سپتامبر ۲۰۲۶
تزریق کدهای مخرب از طریق سرویس تحلیلی Plerdy متوقف شد.
۱۴ اکتبر ۲۰۲۶
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین در هتل رافلز لندن اقامت گزید؛ مکانی که دامنه جعلی آن توسط مهاجمان ساخته شده بود.
اواسط اکتبر ۲۰۲۶
شرکت امنیت سایبری سکویا کارزار «منبع مسموم» را شناسایی کرد و تحلیل آن را آغاز نمود.
- تحلیلگران اطلاعات تهدید
- بر ردیابی تاکتیکهای بازیگران سایبری دولتی و گذار آنها به سمت اکسپلویتهای بیکلیک موبایل تمرکز دارند.
- مدافعان معماری امنیت
- بر الزام حیاتی برای نصب فوری وصلهها و اجرای سیاستهای سختگیرانه بهروزرسانی تجهیزات تأکید میکنند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- توسعهدهندگان تجاری ابزارهای نظارتی و جاسوسی که فریمورکهای اکسپلویت آنها در این کارزار بازکاربری شده است.
- دیپلماتها و مقامات دولتی هدف قرارگرفتهای که دادههای حساس شخصی آنها استخراج شده است.
منابع
[1]SecurityWeekتحلیلگران اطلاعات تهدیدRussia-Linked Hackers Hit iOS, Android Devices With Exploit Chains via Watering Holes
مطالعه در SecurityWeek →
[2]The Hacker Newsتحلیلگران اطلاعات تهدیدAPT29-Linked Hackers Hijack Web Analytics Script to Deliver iOS and Android Exploits
مطالعه در The Hacker News →
[3]Help Net Securityتحلیلگران اطلاعات تهدیدRussian hackers target iOS and Android users with n-day exploits
مطالعه در Help Net Security →
[4]SC Mediaمدافعان معماری امنیتRussian state-backed hackers launch mobile cyberespionage campaign
مطالعه در SC Media →
[5]Infosecurity Magazineمدافعان معماری امنیتAPT29 Watering Holes Target Unpatched iPhones and Android Devices
مطالعه در Infosecurity Magazine →
بیشتر در فناوری
مشاهده همه →آسیبپذیری جاوا
کشف آسیبپذیری بحرانی «Java4Shell» در جاوا با قابلیت اجرای کد از راه دور
8 منبع
فیلترینگ
مسدود شدن تلگرام در عراق و اردن؛ محدودیتهای جدید به بهانه امنیت ملی
4 منبع
آسیبپذیریهای روز صفر
افشای اکسپلویت روز صفر «SignDrop» در ویندوز؛ تسلط کامل بر سیستم بدون وجود وصله امنیتی
8 منبع
احراز هویت
راهنمای احراز هویت با کلید عبور: رمزنگاری کلید عمومی چگونه جایگزین گذرواژه میشود
14 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار فناوری با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





