رفتن به محتوای اصلی

روند کامل رویداد

بحران ایران و آمریکا در خلیج فارس

وزارت خارجه بحرین با رد ادعای سپاه پاسداران مبنی بر هدف قرار دادن رادارهای آمریکایی، اعلام کرد که حملات اخیر یک تاسیسات غیرنظامی را به آتش کشیده است.

تحریریه کوهستان· به‌روزرسانی

«بحران ایران و آمریکا در خلیج فارس» را در اپ کوهستان دنبال کنید تا از خبرهای تازه‌اش باخبر شوید. دریافت اپ

از گزارش: بحرین حملات پهپادی جمهوری اسلامی را محکوم کرد و خواستار مداخله فوری شورای امنیت شد

این خبر را به اشتراک بگذارید

تازه‌ترین گزارش

بحرین حملات پهپادی جمهوری اسلامی را محکوم کرد و خواستار مداخله فوری شورای امنیت شد

وزارت خارجه بحرین با رد ادعای سپاه پاسداران مبنی بر هدف قرار دادن رادارهای آمریکایی، اعلام کرد که حملات اخیر یک تاسیسات غیرنظامی را به آتش کشیده است. منامه با استناد به قطعنامه ۲۸۱۷، از سازمان ملل خواست تهران را به پرداخت غرامت ملزم کند.

  • بحرین با محکوم کردن حملات پهپادی اخیر، از شورای امنیت خواست جمهوری اسلامی را به اجرای قطعنامه ۲۸۱۷ و پرداخت غرامت ملزم کند.
  • منامه ادعای سپاه پاسداران مبنی بر انهدام رادارهای آمریکایی را رد و اعلام کرد هدف حمله یک تاسیسات غیرنظامی بوده است.
  • عربستان سعودی و امارات متحده عربی با اعلام همبستگی با بحرین، این حملات را نقض آشکار حقوق بین‌الملل خواندند.
  • مقامات نظامی ایران با تاکید بر مقابله با تهدیدات در مبدا، به کشورهای میزبان پایگاه‌های آمریکایی هشدار دادند.

شامگاه شنبه، سامانه‌های پدافند هوایی پادشاهی بحرین شماری از پرتابه‌های انفجاری و پهپادهای شلیک‌شده از سوی جمهوری اسلامی ایران را بر فراز آسمان این کشور رهگیری و منهدم کردند. این حملات که به گفته مقامات منامه یک تاسیسات صنعتی غیرنظامی را هدف قرار داده بود، به وقوع آتش‌سوزی و خسارات مادی در این مجتمع منجر شد.[1][2]

در پی وقوع این رویداد، وزارت امور خارجه بحرین بامداد یکشنبه ۲۲ نوامبر ۲۰۲۶ با انتشار بیانیه‌ای رسمی، این حملات را به‌شدت محکوم کرد. دستگاه دیپلماسی منامه از اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد خواست تا با اتخاذ اقداماتی قاطع، تهران را به توقف فوری این عملیات‌های نظامی وادار کنند.[1][2]

وزارت خارجه بحرین با تاکید بر غیرنظامی بودن اهداف، این حملات را ناقض صریح حقوق بین‌الملل توصیف کرد. در این بیانیه آمده است: «این حملات تهدیدی مستقیم علیه جان غیرنظامیان، نقض آشکار حاکمیت ملی و تمامیت ارضی بحرین است که امنیت و ثبات منطقه را به مخاطره می‌اندازد.»[2][3]

روایت‌های متناقض از اهداف

روایت رسمی سپاه پاسداران از اهداف این عملیات، با گزارش‌های منتشر شده از سوی دولت بحرین تفاوت‌های بنیادین دارد. رسانه‌های وابسته به نهادهای نظامی در تهران مدعی شدند که یگان‌های هوافضای جمهوری اسلامی با استفاده از شش پهپاد انتحاری، پایگاه‌های مورد استفاده ارتش ایالات متحده در بحرین را هدف قرار داده‌اند.[1]

فرماندهان سپاه پاسداران اعلام کردند که دو آتشبار پاتریوت و یک سامانه راداری متعلق به نیروهای آمریکایی را در پایگاه‌های الرفاع و عوالی منهدم کرده‌اند. با این وجود، دولت بحرین و فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده (سنتکام) این ادعاها را کاملا بی‌اساس خوانده و هرگونه آسیب به تجهیزات خود را تکذیب کرده‌اند.[1][4]

مقامات منامه با رد قاطعانه توجیهات سپاه پاسداران، تاکید کردند که شواهد میدانی نشان می‌دهد هدف اصلی این حمله یک مرکز صنعتی کاملا غیرنظامی بوده است. وزارت کشور بحرین تایید کرد که این حادثه هیچ‌گونه تلفات جانی در پی نداشته و نیروهای امدادی آتش‌سوزی را مهار کرده‌اند.[2]

تضاد روایت‌ها؛ ادعای انهدام سامانه‌های پاتریوت در برابر گزارش آسیب به تاسیسات غیرنظامی.

ساعاتی پیش از وقوع این حملات، وزارت کشور بحرین با صدور هشدارهای امنیتی مکرر از تمامی شهروندان خواسته بود تا ضمن حفظ آرامش، فورا به پناهگاه‌ها بروند. این هشدارهای پیشگیرانه نشان‌دهنده سطح بالای آماده‌باش در این کشور است که میزبان مقر اصلی ناوگان پنجم نیروی دریایی ایالات متحده محسوب می‌شود.[2]

استناد به قطعنامه ۲۸۱۷

محور اصلی درخواست دیپلماتیک بحرین از جامعه جهانی، پافشاری بر اجرای کامل قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد است. این قطعنامه که در ۱۱ مارس ۲۰۲۶ به تصویب رسید، حملات مستمر جمهوری اسلامی به قلمرو کشورهای حاشیه خلیج فارس و پادشاهی اردن را به‌شدت محکوم می‌کند.[1][2]

قطعنامه مذکور در نشست ماه مارس با کسب ۱۳ رای موافق و بدون دریافت هیچ رای مخالفی در شورای امنیت به تصویب رسید، در حالی که چین و روسیه به آن رای ممتنع دادند. این سند الزام‌آور از تهران می‌خواهد تا به تمامی حملات فرامرزی و اخلال در امنیت دریانوردی پایان دهد.[1]

وزارت امور خارجه بحرین با استناد به مفاد ماده ۲، بند ۴ منشور سازمان ملل متحد، هرگونه استفاده از زور علیه تمامیت ارضی کشورها را اقدامی غیرقانونی خواند. منامه همچنین رسما خواستار آن شد که جمهوری اسلامی ایران بابت تمامی خسارات وارد شده به این تاسیسات صنعتی، غرامت کامل بپردازد.[2][4]

دولت بحرین حق ذاتی خود را برای دفاع همه‌جانبه، چه به‌صورت اقدام فردی و چه در قالب پیمان دفاع مشترک شورای همکاری خلیج فارس، محفوظ دانسته است. این کشور تاکید کرد که بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل، در زمان و مکان مناسب به این تهدیدات پاسخ خواهد داد.[2]

واکنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی

کشورهای همسایه و متحدان استراتژیک بحرین، به‌سرعت نسبت به این حملات پهپادی واکنش نشان داده و همبستگی خود را با منامه اعلام کردند. وزارت امور خارجه عربستان سعودی با انتشار بیانیه‌ای، حملات هوایی جمهوری اسلامی را نقض آشکار حقوق بین‌الملل خواند و خواستار توقف فوری این تجاوزات شد.[3]

دولت امارات متحده عربی نیز ضمن محکوم کردن این اقدام نظامی، بر حمایت همه‌جانبه خود از تدابیر امنیتی بحرین تاکید کرد. کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس پیش‌تر اعلام کرده بودند که از آغاز درگیری‌ها در اواخر فوریه، بیش از ۷۰۰۰ فروند موشک و پهپاد به سوی قلمرو آن‌ها شلیک شده است.[1][3]

بر اساس گزارش کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، از اواخر فوریه بیش از ۷۰۰۰ پرتابه به سوی این کشورها شلیک شده است.

در سطح بین‌المللی، نگرانی‌ها از گسترش دامنه این درگیری‌ها و تبدیل آن به یک جنگ منطقه‌ای افزایش یافته است. گزارش‌ها حاکی از آن است که اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، و اعضای کابینه امنیتی او در حال بررسی دقیق پیامدهای اقتصادی حملات احتمالی ایالات متحده به اهدافی در داخل خاک ایران هستند.[1][3]

تشدید ناامنی در مسیرهای دریایی

دامنه این تنش‌های فزاینده تنها به حملات هوایی محدود نمانده و امنیت آب‌راه‌های استراتژیک منطقه را نیز تحت‌الشعاع قرار داده است. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا بامداد روز شنبه گزارش داد که دو فروند نفتکش تجاری هنگام خروج از دهانه خلیج فارس، در دو حادثه جداگانه هدف اصابت پرتابه قرار گرفته‌اند.[1]

نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی نیز در اطلاعیه‌ای مجزا مدعی شد که یک دستگاه نفتکش در آب‌های شرق تنگه هرمز پس از برخورد با مین‌های دریایی دچار آتش‌سوزی شده است. این حوادث امنیتی پی‌درپی، نگرانی شرکت‌های کشتیرانی بین‌المللی را نسبت به تداوم ایمن جریان صادرات انرژی دوچندان کرده است.[1]

تحلیلگران ارشد معتقدند که تهران با ادامه حملات سیستماتیک به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و تاسیسات کشورهای همسایه، تلاش می‌کند ناامنی منطقه‌ای را به اهرمی برای فشار دیپلماتیک تبدیل کند. این استراتژی با هدف افزایش قدرت چانه‌زنی جمهوری اسلامی در برابر فشارهای فزاینده ایالات متحده دنبال می‌شود.[3]

مواضع مقامات جمهوری اسلامی

در داخل مرزهای ایران، مقامات ارشد سیاسی و فرماندهان نظامی همچنان بر تداوم رویکرد تهاجمی خود پافشاری می‌کنند. ابراهیم رضایی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، روز یکشنبه رسما اعلام کرد که استراتژی نظامی تهران، مقابله پیش‌دستانه با تهدیدات در مبدا است و اهدافی در عربستان، عراق و بحرین را شامل می‌شود.[1]

رضایی در تشریح ابعاد این دکترین نظامی گفت: «هیچ تفاوتی نمی‌کند که یک گروه مسلح در عمق اقلیم کردستان عراق قصد تهدید منافع جمهوری اسلامی را داشته باشد یا یک سرباز ارتش آمریکا در هتلی در منامه مستقر باشد.» این اظهارات نشان‌دهنده عزم تهران برای گسترش شعاع عملیاتی نیروهای مسلح است.[1]

احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران نیز روز شنبه با لحنی تهدیدآمیز هشدار داد که هرگونه نقض حریم هوایی ایران با پاسخی فوری و کوبنده مواجه خواهد شد. او آسمان کشور را یک «خط قرمز» توصیف کرد و به تمامی کشورهای منطقه درباره همکاری اطلاعاتی با نیروهای آمریکایی هشدار داد.[1]

در عرصه دیپلماسی، مقامات وزارت امور خارجه ایران همچنان بر حفظ کانال‌های ارتباطی غیرمستقیم تاکید می‌ورزند. معاون وزارت خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد که مذاکرات برای رسیدن به یک تفاهم جامع با آمریکا برقرار است، اما تهران هم‌زمان برای رویارویی نظامی با هر سناریوی احتمالی آمادگی کامل دارد.[1][3]

پیامدهای داخلی تنش‌های نظامی

سایه سنگین جنگ و تشدید روزافزون تنش‌های منطقه‌ای، تاثیرات ملموس و نگران‌کننده‌ای بر زندگی روزمره شهروندان در داخل ایران گذاشته است. در روزهای اخیر، صف‌های طولانی و بی‌سابقه‌ای از خودروها در مقابل جایگاه‌های عرضه سوخت در شهرهای مختلف از جمله اصفهان، کرج و آزادشهر شکل گرفته است.[1]

ویدیوهای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که رانندگان نگران، حتی تا نیمه‌های شب برای دریافت بنزین در صف‌های طولانی منتظر می‌مانند. این هجوم ناگهانی برای ذخیره سوخت، بازتابی روشن از اضطراب عمومی نسبت به احتمال هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های حیاتی انرژی ایران در حملات تلافی‌جویانه است.[1]

این مواضع سرسختانه در حالی اتخاذ می‌شود که ناظران بین‌المللی نسبت به ناکارآمدی فزاینده سازوکارهای بازدارنده سازمان ملل هشدار می‌دهند. وتوی احتمالی هرگونه قطعنامه تنبیهی جدید توسط چین و روسیه، عملا توانایی اجرایی شورای امنیت را برای مهار این بحران فزاینده به شدت محدود کرده است.[3]

درخواست رسمی بحرین اکنون روی میز اعضای شورای امنیت سازمان ملل قرار دارد و برگزاری نشست اضطراری این شورا برای بررسی شواهد ارائه شده، گام بعدی این رویارویی دیپلماتیک خواهد بود. تصمیم‌گیری نهایی درباره اعمال تحریم‌های جدید یا الزام تهران به پرداخت غرامت، به میزان همراهی پکن و مسکو با متحدان غربی بستگی دارد.[2][3][4]

منابع

  1. [1]ایران اینترنشنال — بحرین حملات جمهوری اسلامی به خاک خود را محکوم کرد مطالعه در ایران اینترنشنال →
  2. [2]خبرگزاری آناتولی — بحرین حملات پهپادی ایران را محکوم کرد و خواستار اقدام قاطع شورای امنیت شد مطالعه در خبرگزاری آناتولی →
  3. [3]روزنامه ۸صبح — بحرین از شورای امنیت سازمان ملل خواست مانع حملات ایران شود مطالعه در روزنامه ۸صبح →
  4. [4]Middle East Monitor — Bahrain demands UN action, compensation for Iranian attacks مطالعه در Middle East Monitor →
  5. [5]Middle East Online — Bahrain condemns Iranian air attacks, urges UN action مطالعه در Middle East Online →

آنچه باید زیر نظر داشت

  • بررسی درخواست بحرین از شورای امنیت سازمان ملل برای مداخله فوری و الزام جمهوری اسلامی به پرداخت غرامت بر اساس قطعنامه ۲۸۱۷.
  • تعویق اقدامات نظامی آمریکا علیه ایران دست‌کم تا سال ۲۰۲۷ توسط دونالد ترامپ برای ارزیابی مسیرهای دیپلماتیک.
  • نتایج تحرکات دیپلماتیک مسقط و اسلام‌آباد برای دستیابی به توافق جامع لغو تحریم‌های اقتصادی در برابر بازگشایی کامل تنگه هرمز.
  • درخواست فوری آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای دسترسی به تأسیسات زیرزمینی اصفهان و ازسرگیری راستی‌آزمایی‌ها.
  • بررسی بی‌سابقه خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) در مجلس خبرگان ایران.

به‌روزرسانی‌های پیشین

  1. ۱ به‌روزرسانی
    1. هشدار محسن رضایی درباره هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکا در اروپا و مخالفت با خروج اورانیوم

      نکته کلیدی: محسن رضایی ضمن مخالفت قطعی با خروج اورانیوم غنی‌شده از ایران، تهدید کرد که در صورت حمله مجدد آمریکا، پایگاه‌های این کشور در اروپا هدف قرار خواهند گرفت.

      طرح گرافیکی: ایران هشدار داده است که پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاک اروپا در صورت مشارکت در حملات، به بانک اهداف موشکی تهران افزوده خواهند شد.از گزارش: تهدید تهران به هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکا در اروپا و جزایر دوردست

      محسن رضایی اعلام کرد که تهران هیچ‌گونه اورانیوم غنی‌شده‌ای را به خارج از کشور منتقل نخواهد کرد. وی همچنین هشدار داد که در صورت حمله مجدد ایالات متحده، پایگاه‌های آمریکایی در اروپا هدف حملات تلافی‌جویانه قرار خواهند گرفت.

      رضایی با تاکید بر مواضع هسته‌ای تهران تصریح کرد که «حتی یک ذره» از مواد و اورانیوم غنی‌شده از ایران خارج نخواهد شد. او در ادامه تهدیدات نظامی خود افزود که دامنه واکنش‌های جمهوری اسلامی محدود نخواهد ماند و پایگاه‌های واشنگتن در قاره اروپا نیز در بانک اهداف نظامی قرار دارند.

      این اظهارات نشان‌دهنده گسترش جغرافیایی تهدیدات نظامی تهران از منطقه خاورمیانه به سمت قاره اروپا است. همزمان، پافشاری بر عدم خروج اورانیوم غنی‌شده، چشم‌انداز هرگونه توافق برای کاهش ذخایر هسته‌ای جمهوری اسلامی را تیره‌تر می‌کند.

      این تهدیدات در شرایطی مطرح می‌شود که تنش‌ها میان دو کشور در ابعاد مختلف ادامه دارد. پیش از این، واشنگتن علیه سه عامل مرتبط با سپاه پاسداران در پرونده توطئه حمله به پایگاه فرفورد اعلام جرم کرده بود که نشان‌دهنده سابقه تحرکات امنیتی در خاک اروپا است.

  2. ۲ به‌روزرسانی
    1. آتش‌سوزی چندین نفت‌کش و یک یدک‌کش در تنگه هرمز

      نکته کلیدی: در پی تشدید حملات دریایی و انفجار مین‌ها، چندین نفت‌کش و یک یدک‌کش در تنگه هرمز و حوالی قطر طعمه حریق شدند.

      دو نفت‌کش و یک یدک‌کش در رویدادهایی جداگانه در تنگه هرمز دچار آتش‌سوزی شدند و هم‌زمان نفت‌کشی دیگر در شمال قطر هدف اصابت پرتابه‌ها قرار گرفت. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حوادث رخ‌داده در تنگه را ناشی از تلاش این شناورها برای تردد از مسیرهای غیرمجاز دانسته است.

      به گزارش سپاه پاسداران، یک نفت‌کش در جنوب تنگه با مین دریایی برخورد کرد و یک ابرنفت‌کش دیگر نیز هنگام خروج از آبراهه شرقی دچار آتش‌سوزی شد. شناور یدک‌کشی هم که برای خاموش کردن آتش به آن نزدیک شده بود، طعمه حریق شد. به‌طور جداگانه، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) گزارش داد که در ساعات پایانی ۴ نوامبر، یک نفت‌کش در حدود ۵۰ مایلی شمال قطر هدف دو پرتابه ناشناس قرار گرفته است.

      این آتش‌سوزی‌ها نشان‌دهنده تداوم تشدید تهدیدات دریایی در این مسیر حیاتی کشتیرانی است؛ آن هم پس از ادعای سپاه پاسداران مبنی بر اینکه چهار نفت‌کش دیگر روز چهارشنبه در یک منطقه ممنوعه بر اثر برخورد با مین منهدم شده بودند. افزایش شمار این حملات، جریان صادرات نفت خام خاورمیانه را بیش از پیش کاهش داده و شناورها را وادار کرده است برای شناسایی نشدن، سامانه‌های رهگیری خود را خاموش کنند.

      تهران از زمان وقوع جنگ با ایالات متحده و اسرائیل در اواخر فوریه، تردد از تنگه هرمز را که در شرایط عادی محل عبور یک‌پنجم نفت مصرفی جهان است، به‌شدت محدود کرده است. در پاسخ به اعلام ایران مبنی بر مسدود بودن این آبراهه به روی ترددهای هماهنگ‌نشده، ایالات متحده بنادر ایران را در محاصره نگه داشته و در عین حال اسکورت نظامی برای نفت‌کش‌های تجاری فراهم کرده است.

    2. تحریم شبکه‌های هندی و ترکیه‌ای به اتهام کمک به کشتیرانی و هوانوردی ایران از سوی آمریکا

      نکته کلیدی: ایالات متحده ۱۳ فرد و نهاد از جمله یک شبکه کلاهبرداری دریایی در هند و یک شرکت هوانوردی در ترکیه را به اتهام کمک به ناوگان در سایه و خطوط هوایی ایران تحریم کرد.

      ساختار شبکه هندی متهم به صدور پرچم‌های جعلی برای ناوگان سایه ایران.از گزارش: تحریم‌های جدید آمریکا علیه شبکه‌های مالی و تجاری حامی ایران در هند و ترکیه

      ایالات متحده روز چهارشنبه یک شبکه کلاهبرداری دریایی مستقر در هند و یک شرکت پشتیبانی هوانوردی ترکیه‌ای را به اتهام کمک به ایران تحریم کرد. وزارت خزانه‌داری آمریکا ۱۳ فرد و نهاد را در چارچوب کارزاری گسترده‌تر با هدف اخلال در جریان‌های درآمدی حکومت ایران و عملیات «ناوگان در سایه» آن هدف قرار داد.

      بخش دریایی این تحریم‌ها بر دو تبعه هندی به نام‌های سونیل کومار شارما و جاسپریت پریتی شهید متمرکز است که شبکه‌ای گسترده را از شهر چندی‌گر اداره می‌کردند. به گفته مقامات آمریکایی، این زوج شرکت‌هایی را می‌گرداندند که خود را به عنوان مراجع ثبت پرچم کشورهایی نظیر گویان، اسواتینی و لائوس جا می‌زدند. این نهادها متهم هستند که ثبت‌های جعلی و گواهینامه‌های دریانوردی تقلبی را به نفتکش‌های حامل نفت غیرقانونی ایران می‌فروختند تا تحریم‌های بین‌المللی را دور بزنند.

      افزون بر شبکه دریایی، ایالات متحده شرکت «خدمات زمینی فوگو» (Fugo Ground Services Inc.) مستقر در ترکیه را نیز تحریم کرد. این شرکت متهم به ارائه خدمات زمینی به خطوط هوایی تحریم‌شده ایرانی است که آمریکا در چارچوب محدودیت‌های خود علیه صنعت هوانوردی ایران، تلاش گسترده‌ای برای زمین‌گیر کردن آن‌ها داشته است.

      این اقدامات ذیل «عملیات طرد اقتصادی» انجام می‌گیرد؛ طرحی از سوی دولت ترامپ با هدف انزوای اقتصادی ایران و قطع بودجه گروه‌های نیابتی و برنامه‌های توسعه سلاح این کشور. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، هشدار داد که واشنگتن هر نهادی را که در زمین، دریا یا هوا از حکومت ایران پشتیبانی کند، فارغ از روابطش با ایالات متحده، مجازات خواهد کرد.

      این تحریم‌ها بخشی از شبکه تنگاتنگ فشارهای اقتصادی آمریکا علیه ایران است که از ماه اوت، پس از اعلام رسمی واشنگتن برای در تنگنا قرار دادن شدید اقتصاد ایران، شتاب گرفته است. این اقدامات به دنبال وقوع جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران در اواخر فوریه صورت می‌گیرد که خاورمیانه و مسیرهای حیاتی تجارت انرژی را عمیقاً دچار اختلال کرده است.

  3. ۵ به‌روزرسانی
    1. حمایت ترامپ جونیور از ونس: جنگ با ایران عامل شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات بود

      نکته کلیدی: دونالد ترامپ جونیور دیدگاه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، مبنی بر این‌که جنگ مداوم با ایران عامل اصلی از دست رفتن کنترل کنگره توسط جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای بوده را تایید کرد.

      دونالد ترامپ جونیور با همراهی علنی با جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، جنگ مداوم با ایران را عامل شکست سنگین حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای دانست. روز چهارشنبه، ترامپ جونیور بیانیه مفصل ونس در شبکه‌های اجتماعی را بازنشر کرد؛ بیانیه‌ای که سیاست خارجی دولت و تبعات اقتصادی ناشی از این درگیری را مسبب این شکست انتخاباتی معرفی می‌کرد. فرزند ارشد رئیس‌جمهور با افزودن عبارت «تک‌تک کلمات این متن ۱۰۰ درصد درست است»، موافقت کامل خود را با ارزیابی صریح معاون رئیس‌جمهور اعلام کرد.

      ونس در پست اصلی خود استدلال کرد رای‌دهندگانی که در سال ۲۰۲۴ از ائتلاف ترامپ-ونس حمایت کرده بودند، به دلیل چهار دغدغه اصلی حزب را رها کردند: پایان دادن به جنگ، افزایش هزینه‌های زندگی و تورم، تمایل به اولویت دادن به «اول آمریکا» و لزوم تغییر در روابط ایالات متحده با اسرائیل. ونس با صراحت تمام اظهار داشت: «دلیل شکست ما جنگ است» و حامیان این نزاع را به چالش کشید تا بگویند آیا از دست دادن کنترل مجلس سنا برای شش سال آینده، هزینه‌ای ارزشمند برای این جنگ بوده است یا خیر.

      این پیام هماهنگ از سوی معاون رئیس‌جمهور و پسر ارشد وی، از شکاف عمیق و علنی درون دولت بر سر اهداف و راهبردهای نظامی پرده برمی‌دارد. در حالی که ونس و ترامپ جونیور درگیری با ایران را کاتالیزور اصلی «سونامی آبی» می‌دانند که دموکرات‌ها را به کنترل هر دو مجلس کنگره رساند، پرزیدنت دونالد ترامپ از تصمیمات خود دفاع کرده است. رئیس‌جمهور گرچه تاثیر کوتاه‌مدت جنگ بر قیمت بنزین را پذیرفت، اما تاکید کرد که اقدام نظامی علیه ایران ضروری بوده و باید تداوم یابد.

      نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای قدرت قانون‌گذاری حزب جمهوری‌خواه را در واشنگتن برای باقی‌مانده دوره دوم ترامپ به شدت محدود کرده و باعث بروز اختلافات داخلی گسترده درباره مسیر آینده دولت شده است. پیامدهای جهانی این دگرگونی انتخاباتی در آمریکا، هم‌اکنون در بازارهای بین‌المللی محسوس است. دولت‌های خارجی و سیاست‌گذاران مالی، از جمله در کره جنوبی، پیامدهای سیاسی این رویداد را به دقت زیر نظر دارند و خود را برای تغییرات احتمالی در سیاست‌های تجاری و خارجی ایالات متحده تحت یک حکومت دوحزبی و تقسیم‌شده آماده می‌کنند.

    2. گسترش مأموریت نیروی دریایی کره جنوبی در نزدیکی تنگه هرمز

      نکته کلیدی: کره جنوبی برای حفاظت از منافع کشتیرانی خود، حضور دریایی و تجهیزات نظامی‌اش را در نزدیکی تنگه هرمز گسترش می‌دهد، بدون آنکه مستقیماً وارد جنگ میان آمریکا و ایران شود.

      وزارت دفاع کره جنوبی روز پنجشنبه از برنامه‌های خود برای گسترش حوزه عملیاتی یگان دریایی ضدراهزنی «چئونگ‌هه» (Cheonghae) به نزدیکی تنگه هرمز و استقرار تجهیزات نظامی بیشتر خبر داد. دولت کره جنوبی لایحه‌ای را به پارلمان ارائه خواهد کرد تا مأموریت این یگان تمدید شود و محدوده عملیاتی آن به آب‌های نزدیک بندر دقم در عمان، واقع در حدود ۶۵۰ کیلومتری این آبراهه حیاتی، گسترش یابد.

      بر اساس این پیشنهاد، سقف پرسنل این یگان از ۳۲۰ به ۳۹۵ نفر افزایش می‌یابد تا یک فروند هواپیمای گشت دریایی P-8A، یک تیم ۳۰ نفره خنثی‌سازی مهمات انفجاری و تجهیزات بدون سرنشین پاکسازی مین را در بر گیرد. یکی از مقامات وزارت دفاع تأکید کرد که این تقویت نیرو صرفاً برای اهداف غیررزمی و در راستای حفاظت از شهروندان و منافع اقتصادی کره جنوبی صورت می‌گیرد. وی افزود که این یگان مستقل از نیروهای ائتلاف عمل خواهد کرد و گشت‌زنی این هواپیما برای رصد خاک ایران یا آب‌های داخلی تنگه ممنوع خواهد بود.

      این اقدام نشان‌دهنده افزایش چشمگیر حضور و توانمندی‌های نظامی کره جنوبی در منطقه است و برای نخستین بار تجهیزات پیشرفته مین‌روبی و نظارتی را به کار می‌گیرد. این تحرک به‌طور گسترده واکنشی حساب‌شده به فشارهای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای پشتیبانی از جنگ جاری در ایران تلقی می‌شود، در حالی که سئول با دقت تمام از مداخله نظامی مستقیم در این درگیری پرهیز می‌کند.

      جنگ میان آمریکا و ایران که در ماه فوریه آغاز شد، کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز را به‌شدت مختل کرده است؛ آبراهه‌ای حیاتی که در شرایط عادی یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کند. کره جنوبی که در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۰ درصد از نفت وارداتی خود را از خاورمیانه تأمین کرده، در برابر این اختلالات بسیار آسیب‌پذیر است. لی جائه میونگ (Lee Jae Myung)، رئیس‌جمهور کره جنوبی، پیش‌تر تأکید کرده بود که سئول نیروهایش را به گونه‌ای مستقر نخواهد کرد که کشور به این جنگ کشیده شود؛ موضعی که موجب شد ترامپ در طول تابستان از ابعاد رزمایش‌های نظامی مشترک بکاهد.

    3. ترامپ شکست در انتخابات میان‌دوره‌ای به دلیل جنگ با ایران را پذیرفت، اما از اقدامش دفاع کرد

      نکته کلیدی: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با وجود اذعان به نقش جنگ با ایران و گرانی سوخت در شکست جمهوری‌خواهان، بر ضروری بودن این جنگ تاکید کرد.

      دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اذعان کرد که جنگ جاری ایالات متحده با ایران خشم رای‌دهندگان را برانگیخته و زمینه‌ساز شکست سنگین حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای شده است. با این حال، ترامپ ضمن اعتراف به این آسیب سیاسی، از این درگیری به عنوان اقدامی ضروری دفاع کرد.

      ترامپ در ارزیابی نتایج انتخابات پذیرفت که پیامدهای این جنگ، از جمله جهش قیمت بنزین، پای صندوق‌های رای به نامزدهای جمهوری‌خواه ضربه زد. او ارزیابی‌ها درباره تاثیر منفی جنگ بر نظرسنجی‌ها و صندوق‌های رای را «تا حد زیادی درست» دانست، اما اصرار داشت که این درگیری نظامی اقدامی بود که او «مجبور به انجامش» شده بود.

      این موضع‌گیری ترامپ دیدگاه او را با جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، همسو می‌کند که پیش‌تر این درگیری را محرک اصلی شکست‌های انتخاباتی جمهوری‌خواهان دانسته بود. ونس پیش‌تر اظهار داشته بود که جنگ با ایران «دلیل واقعی» ناکامی جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای بوده است.

      انتخابات میان‌دوره‌ای با پیروزی قاطع دموکرات‌ها رقم خورد؛ شکستی که نارضایتی گسترده افکار عمومی از تبعات اقتصادی و ژئوپلیتیکی این نزاع نظامیِ مداوم نقش پررنگی در آن داشت. گفته می‌شود دموکرات‌ها پس از کسب اکثریت در سنا و مجلس نمایندگان، قصد دارند اختیارات جنگی و بودجه‌های نظامی دولت ترامپ را محدود کنند.

    4. عربستان و سوریه در جریان نشست ریاض توافقنامه همکاری دفاعی امضا کردند

      نکته کلیدی: عربستان سعودی و سوریه در جریان نشستی در ریاض، یک توافقنامه همکاری دفاعی و قراردادهای توسعه‌ای به ارزش بیش از ۴۰۳ میلیون دلار امضا کردند.

      عربستان سعودی و سوریه در جریان سفر احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه به ریاض، یک توافقنامه همکاری دفاعی امضا کردند. این توافق که روز چهارشنبه میان وزارتخانه‌های دفاع دو کشور نهایی شد، با نظارت الشرع و محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، به امضا رسید.

      اگرچه جزئیات مشخص این پیمان دفاعی اعلام نشده است، اما سران دو کشور گفت‌وگوهایی رسمی با محوریت مناسبات دوجانبه و امنیت منطقه‌ای انجام دادند. آن‌ها همچنین در هشداری مشترک نسبت به تشدید تنش‌های نظامی، خواستار توقف فوری اقداماتی شدند که امنیت دریانوردی را در دریای سرخ، تنگه باب‌المندب و تنگه هرمز تهدید می‌کند.

      این توافق دفاعی نشان‌دهنده تعمیق چشمگیر روابط نظامی دوجانبه است، آن هم در شرایطی که عربستان همچنان با حملات موشکی و پهپادی شورشیان حوثیِ مورد حمایت ایران در یمن روبه‌رو است. هم‌زمان با این پیمان امنیتی، صندوق توسعه عربستان نیز شش توافقنامه برای اعطای بیش از ۴۰۳ میلیون دلار وام با شرایط ترجیحی به سوریه امضا کرد تا صرف پروژه‌های زیربنایی و خدمات اساسی شود؛ علاوه بر این، یادداشت‌های تفاهم دیگری نیز در زمینه همکاری‌های صنعتی و کشاورزی به امضا رسید.

      این نشست دومین دیدار میان الشرع و ولیعهد سعودی در کمتر از یک ماه گذشته محسوب می‌شود. در پی سقوط حکومت بشار اسد در اواخر سال ۲۰۲۴، ریاض به شریک و حامی اصلی دمشق در تثبیت شرایط اقتصادی و احیای جایگاه دیپلماتیک این کشور تبدیل شده است.

    5. تحریم نهادهای هندی و ترکیه‌ای از سوی آمریکا به اتهام کمک به «ناوگان سایه» نفت ایران

      نکته کلیدی: ایالات متحده یک شبکه کلاهبرداری دریایی در هند و یک شرکت هوانوردی در ترکیه را به اتهام کمک به ایران در دور زدن تحریم‌های بین‌المللی صادرات نفت و خطوط هوایی هدف تحریم قرار داد.

      کنگره در طول سال ۲۰۲۶ جمعاً ۲۲۵ میلیارد دلار بودجه نظامی اضطراری برای کارزار خاورمیانه به تصویب رساند.از گزارش: جی‌دی ونس درگیری نظامی آمریکا با ایران را عامل شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای دانست

      وزارت خزانه‌داری ایالات متحده یک زوج هندی و چندین شرکت مرتبط با آن‌ها را به اتهام اداره یک شبکه گسترده کلاهبرداری دریایی تحریم کرد؛ شبکه‌ای که به «ناوگان سایه» نفتکش‌های ایران امکان دور زدن محدودیت‌های بین‌المللی نفتی را می‌داد. این اقدام گسترده همچنین یک شرکت ترکیه‌ای ارائه‌دهنده خدمات فرودگاهی و هوانوردی به نام «Fugo Ground Services Inc» را هدف قرار داده که به ارائه خدمات هندلینگ و پشتیبانی لجستیکی به خطوط هوایی تحریم‌شده ایرانی متهم شده است.

      بر پایه بیانیه وزارت خزانه‌داری، سونیل کومار شارما (Suniel Kumar Sharma) و همسرش جاسپریت پریتی شهید (Jaspreet Preeti Shahid)، مستقر در چاندی‌گر هند، برای کشتی‌های حامل نفت ایران پرچم‌های دروغین و گواهینامه‌های دریایی جعلی صادر می‌کردند. این زوج متهم‌اند که خود را به‌جای نهادهای متولی امور دریایی کشورهایی نظیر گویان، اسواتینی، دومینیکا و لائوس جا زده و با راه‌اندازی وب‌سایت‌های ساختگی، خدماتی چون ثبت کشتی، آموزش خدمه و رده‌بندی شناورها را بدون کوچک‌ترین مجوزی از سوی دولت‌ها عرضه می‌کردند.

      این شبکه که فعالیت آن دست‌کم از سال ۲۰۱۴ آغاز شده بود، به نفتکش‌های تحریم‌شده — از جمله شناورهای فعال در خدمت ارتش ایران و گروه‌های نیابتی آن — امکان می‌داد هویت خود را استتار کرده و مقررات ایمنی بین‌المللی را نقض کنند. شارما در سال ۲۰۲۳ شرکتی در سنگاپور به راه انداخت که حتی پس از رد صلاحیت علنی از سوی مقامات اسواتینی، کماکان خدمات ثبت پرچم ارائه می‌کرد. با این حال، شارما اخیراً در گفتگو با نشریه تخصصی لویدز لیست (Lloyd's List) هرگونه فعالیت فعلی را تکذیب کرده و مدعی شده که ماه‌ها پیش از حرفه ثبت کشتی کناره‌گیری کرده است.

      این تدابیر تازه بخشی از کارزار گسترده واشنگتن تحت عنوان «عملیات مطرود اقتصادی» (Operation Economic Outcast) به‌شمار می‌رود؛ کارزاری که برای قطع شریان‌های درآمد نفتی تهران و محدودسازی توان مالی آن در پشتیبانی از فعالیت‌های نظامی طراحی شده است. اسکات بسنت (Scott Bessent)، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، با هشداری جدی به افراد و کسب‌وکارهای مظنون به همکاری با تهران تأکید کرد که دولت آمریکا به تعقیب و مجازات متخلفان در تمامی زمینه‌ها ادامه خواهد داد.

اعداد کلیدی

تاریخ صدور هشدارهای امنیتی آمریکا
۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶
تاریخ رهگیری پهپاد در نزدیکی مکه
۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶
تعداد حملات هوایی ادعایی عربستان در یک هفته
۴۵۰

از گزارش: هشدار امنیتی سفارت‌های آمریکا در خاورمیانه در پی تشدید درگیری‌های عربستان و حوثی‌ها

نمودارها، نقشه‌ها و تصاویر

موقعیت راهبردی شهرستان سیریک در مجاورت تنگه هرمز، آن را به نقطه‌ای کلیدی برای پدافند هوایی تبدیل کرده است.از گزارش: سپاه پاسداران از انهدام نوزدهمین پهپاد ام‌کیو-۱ آمریکا در آسمان سیریک خبر داد ·
روند فزاینده رهگیری و انهدام پهپادهای شناسایی در منطقه خلیج فارس طی سال‌های اخیر.از گزارش: سپاه پاسداران از انهدام نوزدهمین پهپاد ام‌کیو-۱ آمریکا در آسمان سیریک خبر داد ·
موقعیت قرارگیری نفتکش‌ها و مسیرهای احتمالی انتقال پنهانی نفت در آب‌های خلیج فارس.از گزارش: قمار نفتکش‌ها در خارک؛ تلاش ایران برای شکستن محاصره دریایی آمریکا ·
توالی حوادث امنیتی در منطقه خلیج فارس طی روزهای اخیر.از گزارش: انفجار در جزیره قشم؛ تناقض میان گزارش‌های اصابت موشک و ادعای امحای مهمات ·
چارچوب پیشنهادی برای توافق؛ لغو تحریم‌های اقتصادی در برابر تضمین امنیت دریانوردی.از گزارش: همگرایی در مطالبات اصلی؛ تحرک دیپلماتیک مسقط و اسلام‌آباد برای پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» ·
آرای سنا در مصوبات اخیر مربوط به اختیارات جنگی.از گزارش: تعویق حملات نظامی آمریکا علیه ایران تا سال ۲۰۲۷ در پی رای‌گیری سنا ·

آذر ۱۴۰۵

  1. حمله موشکی سپاه به بحرین؛ منامه از آسیب به تأسیسات غیرنظامی و تهران از هدف‌گیری رادارهای آمریکا خبر داد

آبان ۱۴۰۵

  1. همگرایی در مطالبات اصلی؛ تحرک دیپلماتیک مسقط و اسلام‌آباد برای پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح»
  2. درخواست آمریکا و تروئیکای اروپایی برای بازگشت بازرسان آژانس به تاسیسات هسته‌ای ایران
  3. ارتش ایران از انهدام یک پهپاد ام‌کیو-۹ آمریکا در شرق تنگه هرمز خبر داد

صفحه‌های زندهٔ پیشین

روند رویداد تا امروز

بحران در اوایل ژوئیه ۲۰۲۶ با شدت گرفتن تنش‌ها در خلیج فارس آغاز شد. در ۸ ژوئیه ۲۰۲۶، ایالات متحده در پاسخ به حملات در تنگه هرمز، حملات تلافی‌جویانه‌ای علیه ایران انجام داد و معافیت‌های نفتی را لغو کرد. تا ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶، آمریکا محاصره دریایی ایران را از سر گرفت و تعرفه ۲۰ درصدی بر محموله‌های تنگه هرمز وضع کرد. تلاش‌های دیپلماتیک منجر به توافق آتش‌بس ۶۰ روزه و آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار در ۱۷ اوت ۲۰۲۶ شد، اما این آتش‌بس در همان روز در پی تبادل حملات مستقیم در خلیج فارس و بسته شدن مجدد تنگه هرمز توسط ایران به دلیل حملات در لبنان، فروپاشید.

در ماه سپتامبر، دامنه درگیری‌ها گسترش یافت. ایالات متحده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ تحریم‌هایی علیه ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی وضع کرد که تا ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ به توقف فعالیت جهانی خطوط هوایی ایران انجامید. ایران در ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ به پایگاه هوایی آمریکا در اردن حمله کرد. در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶، تهران پیشنهاد بازگشایی ۷ روزه تنگه هرمز را در ازای لغو محاصره دریایی ارائه داد، اما دونالد ترامپ این طرح را در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ رد کرد.

موقعیت پایگاه‌های نظامی الرفاع، عوالی و الجفیر در کشور بحرین.از گزارش: حمله موشکی سپاه به بحرین؛ منامه از آسیب به تأسیسات غیرنظامی و تهران از هدف‌گیری رادارهای آمریکا خبر داد ·

پویایی‌های منطقه‌ای در ماه اکتبر با تشدید حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی تغییر کرد. در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶، حمله موشکی حوثی‌ها به فرودگاه ریاض ۱۲ کشته بر جای گذاشت. در واکنش به این تهدیدات، عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان «پیمان دفاعی مکه» را در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ عملیاتی کردند و پارلمان مصر در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ با اعزام نیرو برای دفاع از عربستان موافقت کرد. در همین حال، بنیامین نتانیاهو در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که دستور سرنگونی جمهوری اسلامی را به ارتش و موساد صادر کرده است.

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در اوایل نوامبر نقطه عطفی در این بحران بود. پس از شکست جمهوری‌خواهان که جی‌دی ونس در ۵ نوامبر ۲۰۲۶ آن را به درگیری نظامی با ایران نسبت داد، ترامپ از احتمال توقف حملات خبر داد. قطر در ۶ نوامبر ۲۰۲۶ طرحی دو مرحله‌ای برای آتش‌بس ارائه کرد. با این وجود، درگیری‌های پراکنده ادامه یافت؛ آمریکا در ۳ و ۷ نوامبر ۲۰۲۶ مواضع پدافندی ایران در قشم را بمباران کرد و وزارت دادگستری آمریکا در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ سه فرد مرتبط با سپاه را به اتهام توطئه برای بمب‌گذاری در پایگاه هوایی فرفورد بریتانیا متهم کرد.

سپاه پاسداران مدعی انهدام رادارهای سامانه پاتریوت در پایگاه‌های آمریکایی شده است.از گزارش: حمله موشکی سپاه به بحرین؛ منامه از آسیب به تأسیسات غیرنظامی و تهران از هدف‌گیری رادارهای آمریکا خبر داد ·

در اواسط نوامبر، وضعیت در دریای سرخ وخیم‌تر شد. در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶، با عقب‌نشینی نیروهای وابسته به دولت یمن، حوثی‌ها کنترل کامل تنگه راهبردی باب‌المندب را به دست گرفتند. در خلیج فارس، فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ محاصره دریایی را تشدید کرد و انتقال کشتی‌به‌کشتی محموله‌های ایران را ممنوع ساخت. با وجود این محاصره، عراق در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ صادرات نفت خود از تنگه هرمز را با اسکورت آمریکا از سر گرفت.