تحریمهای جدید آمریکا علیه شبکههای مالی و تجاری حامی ایران در هند و ترکیه
وزارت خزانهداری آمریکا در چارچوب عملیات «طرد اقتصادی»، تحریمهای جدیدی را علیه یک شبکه گسترده در هند و یک شرکت خدمات هوانوردی در ترکیه به اتهام کمک به دور زدن تحریمهای نفتی و هوانوردی ایران وضع کرد.
به قلم پروین حیدری
این خبر را به اشتراک بگذارید
وزارت خزانهداری ایالات متحده در تازهترین اقدام خود، شبکهای متشکل از چهار فرد و ده شرکت مستقر در هند و ترکیه را به اتهام تسهیل تجارت برای جمهوری اسلامی تحریم کرد. این اقدام نشاندهنده تمرکز فزاینده واشینگتن بر مسدود کردن مسیرهای جایگزین و شبکههای واسطهای است که به تهران در دور زدن محدودیتهای بینالمللی کمک میکنند.[1][2]
این تحریمهای جدید که روز چهارشنبه ۱۳ آبان اعلام شد، بخش مهمی از کارزار فشار حداکثری دولت دونالد ترامپ موسوم به عملیات «طرد اقتصادی» است. هدف اصلی این عملیات، قطع کامل درآمدهای نفتی ایران و جلوگیری از تامین مالی فعالیتهای نظامی این کشور در سطح منطقه است.[1][3]
بر اساس بیانیه رسمی وزارت خزانهداری، این شبکه گسترده با استفاده از ترفندهای پیچیده، برای کشتیهای تحریمشدهای که در حملونقل نفت ایران نقش داشتند، پرچم و گواهینامههای جعلی دریانوردی صادر میکرده است. برخی از این شناورها مستقیماً به نمایندگی از نیروهای نظامی جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی آن فعالیت میکردند.[2][4]
شبکه جعل اسناد دریایی در هند
هسته مرکزی این شبکه مجرمانه توسط یک شهروند هندی به نام سونیل کومار شارما و همسرش جاسپریت پریتی شهید در شهر چاندیگر هند اداره میشد. این زوج با تاسیس شرکتهای پوششی متعدد، زیرساخت لازم برای پنهان کردن هویت واقعی نفتکشهای ایرانی را فراهم میکردند و به تجارت سایه ایران یاری میرساندند.[2][4]
علاوه بر این زوج، دو شهروند دیگر هندی به نامهای آشوانی کومار دیمان و ایشویندر سینگ که مدیریت دو شرکت متعلق به شارما را بر عهده داشتند، به همراه ۹ نهاد تجاری مرتبط با این شبکه در فهرست سیاه دفتر کنترل داراییهای خارجی قرار گرفتند. این افراد با ایجاد وبسایتهای جعلی، خدمات ثبت کشتی ارائه میدادند.[3][4]
مقامات آمریکایی میگویند این شبکه هندی با ادعای نمایندگی از سوی کشورهایی مانند گویان، اسواتینی و لائوس، اسناد ثبت و گواهینامههای ایمنی جعلی برای کشتیها صادر میکرد. این اقدام به نفتکشهای ایرانی اجازه میداد تا بدون جلب توجه نهادهای نظارتی بینالمللی، در آبهای آزاد تردد کرده و محمولههای نفتی خود را به خریداران تحویل دهند.[3][4]
استفاده از پرچمهای جعلی و گواهینامههای نامعتبر، علاوه بر نقض تحریمها، خطرات زیستمحیطی و مالی بزرگی به همراه دارد. کشتیهایی که با این اسناد تردد میکنند، فاقد بیمههای معتبر جبران خسارت هستند؛ به این معنا که در صورت وقوع حادثه یا نشت نفت، میتوانند میلیاردها دلار خسارت به اقتصاد کشورهای میزبان وارد کنند.[2][3]
فشار بر بخش هوانوردی در ترکیه
در بخش دیگری از این بسته تحریمی، واشینگتن شرکت فوگو گراند سرویسز مستقر در ترکیه را به دلیل ارائه خدمات مستمر به بخش هوانوردی ایران هدف قرار داد. این شرکت متهم است که خدمات پشتیبانی زمینی و لجستیکی حیاتی را برای خطوط هوایی تحریمشده ایرانی در فرودگاههای ترکیه فراهم کرده است.[1][4]
طبق گزارش وزارت خزانهداری، شرکت فوگو به چندین شرکت هواپیمایی ایرانی از جمله ایران ایرتور، هواپیمایی ساها، هواپیمایی تابان و هواپیمایی آتا که با وجود محدودیتهای آمریکا همچنان در مسیرهای منتهی به ترکیه فعال بودند، خدماترسانی میکرده است. این خطوط هوایی پیشتر به اتهام جابجایی تجهیزات نظامی تحریم شده بودند.[2][4]
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در بیانیهای با لحنی تند به حامیان تهران هشدار داد و گفت همانطور که بارها گفتهایم، در چارچوب عملیات طرد اقتصادی، شما یا با ما هستید یا علیه ما. او تاکید کرد که واشینگتن کسانی را که به حمایت از رژیم ایران ادامه دهند، چه از طریق زمین، دریا یا هوا، تحریم خواهد کرد.[2][4]
پیامدهای اقتصاد کلان برای ایران
این تحریمهای تازه در حالی اعمال میشود که وزارت خزانهداری آمریکا هفته گذشته با انتشار گزارشی مدعی شد اقدامات تنبیهی واشینگتن اقتصاد ایران را به شدت تضعیف کرده است. بر اساس این ارزیابی، فشارهای اقتصادی ارزش ریال را به پایینترین سطوح تاریخی خود رسانده و نرخ تورم داخلی را به مرز بیسابقه ۹۰ درصد نزدیک کرده است.[1][2]
برت اریکسون، مدیر ارشد موسسه مشاوران ریسک ابسیدین، معتقد است که تحریمهای روز چهارشنبه پیام قدرتمندی به بازارهای جهانی ارسال میکند. او میگوید این اقدام نشان میدهد که دولت ترامپ، فارغ از فشارهای سیاسی داخلی، در حال تشدید جنگ اقتصادی علیه ایران است و هیچ انعطافی در مسدود کردن شریانهای مالی تهران نشان نخواهد داد.[2][4]
زمانبندی اعلام این تحریمها نیز از منظر سیاسی حائز اهمیت است. این محدودیتهای جدید درست یک روز پس از آن اعلام شد که حزب دموکرات در انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا به پیروزیهای چشمگیری دست یافت. رایدهندگان آمریکایی با ابراز خشم از هزینههای جنگ با ایران و تاثیر آن بر تورم داخلی، کنترل هر دو مجلس را به دموکراتها سپردند.[2][4]
تداوم سیاست فشار در سایه تحولات سیاسی
با وجود این شکست انتخاباتی برای جمهوریخواهان، واشینگتن تمایلی به کاهش تنشها نشان نمیدهد. تحلیلگران اقتصادی میگویند تحریم همزمان شبکههای هندی و ترکیهای ثابت میکند که دستگاه اجرایی آمریکا قصد دارد هزینه همکاری با ایران را برای کشورهای ثالث و شرکای تجاری سنتی تهران به شدت بالا ببرد تا انزوای اقتصادی کامل شود.[2][4]
دولت چین در واکنش به این تحولات، روز چهارشنبه بار دیگر مخالفت خود را با تحریمهای یکجانبه آمریکا اعلام کرد و خواستار حلوفصل اختلافات از طریق مذاکره شد. پکن هشدار داده است که خاورمیانه بر سر دوراهی جنگ و صلح قرار دارد و تداوم این فشارهای اقتصادی و نظامی میتواند امنیت انرژی جهانی را به خطر بیندازد.[1][2]
در داخل ایران نیز، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در واکنش به نتایج انتخابات آمریکا، آن را نه مردم این کشور به جنگ توصیف کرد. او در پیامی نوشت که آمریکاییها به خاطر هزینههای زندگی به جنگ نه گفتند و هشدار داد که بیتوجهی مقامهای واشینگتن به این پیام، با کابوس همراه خواهد بود.[1][2]
چشمانداز تجارت واسطهای
اقدام اخیر دفتر کنترل داراییهای خارجی نشان میدهد که تمرکز نهادهای نظارتی آمریکا از نهادهای رسمی داخلی ایران، به سمت شبکههای غیررسمی و شرکتهای پوششی در خارج از مرزها تغییر کرده است. این تغییر استراتژی، ریسک حقوقی و مالی را برای هر شرکتی که در زنجیره تامین و لجستیک ایران مشارکت دارد، دوچندان میکند.[3][4]
بر اساس قوانین جدید، تحریمها تنها به مسدود شدن داراییهای افراد و شرکتهای نامبرده در آمریکا محدود نمیشود. هر نهاد مالی یا شرکت خارجی که با این افراد و شبکههای تحریمشده معامله کند، خود در معرض خطر تحریمهای ثانویه آمریکا قرار میگیرد و ممکن است دسترسی خود را به سیستم مالی بینالمللی از دست بدهد.[2][4]
کارشناسان بازار انرژی معتقدند که مسدود شدن مسیرهای صدور گواهینامه برای ناوگان سایه ایران، میتواند هزینه حملونقل نفت این کشور را به شکل چشمگیری افزایش دهد. خریداران نفت ایران، بهویژه پالایشگاههای مستقل در آسیا، اکنون برای پذیرش کشتیهایی که فاقد پوشش بیمهای معتبر و پرچمهای قانونی هستند، با ریسکهای بسیار بالاتری مواجه خواهند بود.[2][3]
یکی از نکات قابل توجه در این پرونده، گستردگی جغرافیایی شبکهای است که توسط سونیل کومار شارما مدیریت میشد. این شبکه علاوه بر هند، از طریق شرکتهایی در سنگاپور و امارات متحده عربی نیز فعالیت میکرد تا ردپای تراکنشهای مالی و ثبت کشتیها را در میان حوزههای قضایی مختلف پنهان کند و نهادهای ناظر را فریب دهد.[3][4]
پیامدهای قطع خدمات فرودگاهی
شرکتهای هندی تحریمشده شامل آریاوارت شیپ منیجمنت و پلینژیا مریتایم هستند که نقش محوری در مدیریت عملیاتی این ناوگان سایه داشتند. این شرکتها با ارائه خدمات مدیریت خدمه، تامین قطعات و برنامهریزی مسیر، به نفتکشهای حامل نفت خام ایران کمک میکردند تا بدون توقف در بنادر تحت نظارت، محمولههای خود را جابجا کنند.[3][4]
در حوزه هوانوردی، تحریم شرکت ترکیهای فوگو گراند سرویسز ضربه مهمی به لجستیک خطوط هوایی ایران محسوب میشود. فرودگاههای ترکیه همواره یکی از معدود مسیرهای ترانزیتی و خدماتی برای هواپیماهای ایرانی بودهاند و قطع خدمات زمینی در این کشور، میتواند پروازهای بینالمللی ایران را با اختلالات جدی و هزینههای عملیاتی هنگفت مواجه سازد.[1][4]
بدون خدمات پشتیبانی زمینی مانند سوختگیری، تعمیرات و نگهداری دورهای، و خدمات بارگیری در فرودگاههای مقصد، خطوط هوایی تحریمشده ایرانی ناچار خواهند بود مسیرهای پروازی خود را تغییر دهند یا پروازها را به طور کامل لغو کنند. این مسئله فشار مضاعفی بر ناوگان فرسوده هوایی ایران وارد میکند که پیش از این نیز برای تامین قطعات یدکی با بحران روبرو بود.[2][4]
این مسئله فشار مضاعفی بر ناوگان فرسوده هوایی ایران وارد میکند که پیش از این نیز برای تامین قطعات یدکی با بحران روبرو بود.
در نهایت، این دور جدید از تحریمها ثابت میکند که جنگ اقتصادی میان واشینگتن و تهران وارد فاز پیچیدهتری شده است. در حالی که ایران تلاش میکند با استفاده از شبکههای غیرمتمرکز در کشورهایی مانند هند و ترکیه تحریمها را دور بزند، آمریکا نیز با رصد دقیقتر این شبکهها، در پی مسدود کردن تمام منافذ تنفسی اقتصاد ایران است.[1][4]
تحلیلگران معتقدند که واشینگتن با هدف قرار دادن همزمان شریانهای نفتی و لجستیک هوایی، در تلاش است تا هزینه تابآوری اقتصادی را برای تهران به حداکثر برساند. با توجه به اظهارات صریح مقامات خزانهداری آمریکا، انتظار میرود در ماههای آینده شاهد موج جدیدی از تحریمها علیه شبکههای واسطه در سایر کشورهای همسایه ایران نیز باشیم.[2][4]
نکات کلیدی
- تحریم یک شبکه گسترده در هند به مدیریت سونیل کومار شارما به دلیل صدور پرچم و گواهینامههای جعلی برای ناوگان سایه ایران.
- قرار گرفتن شرکت ترکیهای «فوگو گراند سرویسز» در فهرست سیاه به دلیل ارائه خدمات زمینی به خطوط هوایی تحریمشده ایرانی.
- هشدار صریح وزیر خزانهداری آمریکا مبنی بر تداوم برخورد با حامیان تهران از طریق زمین، دریا و هوا در چارچوب عملیات «طرد اقتصادی».
- ادعای واشینگتن مبنی بر تاثیر مخرب تحریمها بر اقتصاد ایران، از جمله سقوط ارزش ریال و نزدیک شدن نرخ تورم به مرز ۹۰ درصد.
آنچه نمیدانیم
- میزان دقیق کاهش صادرات نفت ایران پس از مسدود شدن این شبکههای خاص صدور گواهینامه.
- نحوه واکنش دولتهای هند و ترکیه به تحریم شرکتهای مستقر در خاک خود توسط آمریکا.
- مسیرهای جایگزینی که خطوط هوایی ایران برای دریافت خدمات زمینی پس از تحریم شرکت ترکیهای انتخاب خواهند کرد.
روند رویداد
آبان ۱۴۰۵
اعلام تحریمهای جدید علیه شبکههای مستقر در هند و ترکیه توسط وزارت خزانهداری آمریکا.
هفته اول آبان ۱۴۰۵
برگزاری انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا و پیروزی دموکراتها در سایه نارضایتی از جنگ.
مهر ۱۴۰۵
هشدار اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، درباره تعطیلی خطوط هوایی ایران در سراسر جهان.
- وزارت خزانهداری آمریکا
- معتقد است که قطع درآمدهای نفتی و انزوای اقتصادی ایران برای جلوگیری از تامین مالی گروههای نیابتی ضروری است.
- دولت و مقامات ایران
- تحریمهای یکجانبه را غیرقانونی دانسته و معتقدند که فشارهای اقتصادی آمریکا با مخالفتهای داخلی در خود این کشور مواجه شده است.
- ناظران بازار انرژی و لجستیک
- بر پیامدهای عملیاتی این تحریمها، از جمله افزایش هزینههای حملونقل و خطرات زیستمحیطی ناشی از پرچمهای جعلی تاکید دارند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- شرکتهای کشتیرانی مستقل هند
- مدیران خطوط هوایی تحریمشده ایرانی
منابع
[1]رادیو فردادولت و مقامات ایرانوزارت خزانهداری آمریکا روز چهارشنبه ۱۳ آبان تحریمهای تازهای علیه شرکتها و افراد مستقر در هند و ترکیه بهدلیل ارتباط با ایران وضع کرد
مطالعه در رادیو فردا →
[2]Investing.comوزارت خزانهداری آمریکاUS slaps sanctions on Indian, Turkish firms and people for aiding Iran
مطالعه در Investing.com →
[3]Scroll.inوزارت خزانهداری آمریکاUS imposes sanctions on companies, persons in India and Türkiye for supporting Iran
مطالعه در Scroll.in →
[4]Iran Internationalناظران بازار انرژی و لجستیکUS Sanctions Target India-Based Network Aiding Iran's Shadow Fleet
مطالعه در Iran International →
بیشتر در مالی
مشاهده همه →امنیت سایبری
حمله سایبری مبتنی بر هوش مصنوعی به پلتفرم لوکسور؛ سرقت موقت ۱۳ اگزاهش از توان استخراج بیتکوین
6 منبع
ورود غولهای مالی به پرداختهای استیبلکوینی؛ همکاری پیانسی با کوینبیس و گسترش شبکه ویزا
6 منبع
استیبلکوینها
سرمایهگذاری ۲۷۰ میلیون دلاری بانکهای جهانی برای راهاندازی استیبلکوین پروژه فارو
5 منبع
خزانهداری شرکتی
خرید ۱۰۳۶ بیتکوین به ارزش ۸۱.۹ میلیون دلار توسط استراتژی؛ ذخایر این شرکت از ۸۵۰ هزار واحد گذشت
4 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار مالی با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





