مدل «گفتگوی مستمر»: کمیته بین‌المللی المپیک چگونه بدون رقابت‌های رسمی، میزبانان آینده را انتخاب می‌کند؟

کمیته بین‌المللی المپیک دیگر برای واگذاری میزبانی بازی‌ها، رقابت‌های دراماتیک و چندشهری به راه نمی‌اندازد؛ در عوض، میزبانان را از طریق یک روند مذاکره مداوم و پشت درهای بسته به نام «گفتگوی مستمر» انتخاب می‌کند. کمیته بین‌المللی المپیک (IOC) با جایگزین کردن کمپین‌های عمومی با بحث‌های خصوصی در اتاق‌های هیئت‌مدیره، هزینه‌های سرسام‌آور و شکست‌های خجالت‌آور در همه‌پرسی‌ها را که گریبان‌گیر دوره‌های اخیر شده بود، حذف کرده و تخصیص میلیاردها دلار در زیرساخت‌های عمومی را کاملاً به یک فرایند درون‌سازمانی تبدیل کرده است. ریسک و اهمیت ماجرا برای شهرهای جهانی همچنان به همان اندازه بالاست، اما میدان نبرد از نمایش‌های روابط عمومی به مطالعات امکان‌سنجی بی‌سروصدا و هدفمند تغییر یافته است.[1]

روند سنتی درخواست میزبانی که دهه‌ها معرف جنبش المپیک بود، شهرهای نامزد را مجبور می‌کرد تا فقط برای راه‌اندازی کمپین، بالغ بر ۵۰ میلیون دلار هزینه کنند. این سیستم پیش از دوره‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۸ زیر بار سنگین خودش فرو ریخت، چرا که شهرهایی مانند بوستون، رم و هامبورگ در پی مخالفت‌های شدید محلی و شکست در همه‌پرسی‌های عمومی از رقابت انصراف دادند.

برای جلوگیری از این خونریزی، IOC قوانین خود را از نو نوشت. مکانیسم جدید که تحت نظارت «کمیسیون میزبان آینده» اداره می‌شود، روند انتخاب را به دو مرحله مجزا تقسیم می‌کند. مرحله اول «گفتگوی مستمر» است؛ یک فاز غیرتعهدآور که در آن کمیته بین‌المللی المپیک و طرف‌های علاقه‌مند، بدون ضرب‌الاجل‌های رسمی یا تضمین‌های الزام‌آور، درباره ایده‌های احتمالی بحث می‌کنند.[1]

اسناد رسمی میزبانان آینده المپیک نشان می‌دهد که گفتگوی مستمر به کمیته‌های ملی المپیک اجازه می‌دهد تا زیرساخت‌ها، حمایت‌های دولتی و بودجه‌بندی بلندمدت خود را بدون صرف میلیون‌ها دلار برای لابی‌گری بین‌المللی ارزیابی کنند. شهرها می‌توانند بدون تحمل لکه ننگ «بازنده شدن» رسمی در رقابت، وارد این مرحله شده و از آن خارج شوند.[1]

زمانی که IOC یک پیشتاز را شناسایی می‌کند، روند کار به مرحله دوم یعنی «گفتگوی هدفمند» تغییر می‌یابد. هیئت اجرایی، یک شهر یا منطقه خاص را به وضعیت «میزبان ترجیحی» ارتقا می‌دهد و به آن‌ها یک پنجره مذاکره انحصاری برای نهایی کردن تضمین‌های فنی اعطا می‌کند.[1]

به‌محض اینکه شهری وارد مرحله گفتگوی هدفمند می‌شود، رقابت عملاً برای بقیه به پایان می‌رسد. این موضوع زمانی ثابت شد که بریزبن برای بازی‌های تابستانی ۲۰۳۲ در مسیر سریع قرار گرفت و اخیراً نیز سالت‌لیک‌سیتی برای المپیک زمستانی ۲۰۳۴ وارد گفتگوی هدفمند شد؛ اقدامی که توسط خبرگزاری آسوشیتدپرس (AP News) نیز تایید شد.[5][6]

جدول زمانی این تصمیم‌گیری‌ها نیز کاملاً از پنجره سنتی هفت‌ساله جدا شده است. برای بازی‌های تابستانی ۲۰۳۶، کمیته بین‌المللی المپیک گام جدیدی به نام «گفتگوی استراتژیک» را تایید کرده است و طبق گزارش نشریه اسپورتس اگزماینر (The Sports Examiner)، انتظار می‌رود میزبان نهایی در سال ۲۰۲۹ قطعی شود.[4]

این انعطاف‌پذیری به IOC اجازه می‌دهد تا شرکای قابل‌اعتماد خود را یک دهه زودتر قطعی کند یا در صورت نامساعد بودن شرایط ژئوپلیتیکی، تصمیم‌گیری‌ها را به تعویق بیندازد. با حذف تقویم ثابت انتخابات، این سازمان از نمایش ناخوشایند شهری که در پخش زنده تلویزیونی دست‌خالی برمی‌گردد، جلوگیری می‌کند.

با این حال، حذف یک رقابت عمومی واکنش‌های شدیدی را از سوی سازمان‌های شفافیت و حقوق بشر به همراه داشته است. ائتلاف ورزش و حقوق بشر (Sport & Rights Alliance) استدلال می‌کند که ماهیت مخفیانه گفتگوی مستمر، عدالت و فراگیری را تهدید کرده و توانایی مردم محلی برای بررسی دقیق پیشنهادهای میزبانی را از آن‌ها سلب می‌کند.[3]

ائتلاف ورزش و حقوق بشر در گزارشی در سال ۲۰۲۵ خاطرنشان کرد: «روند جدید کاملاً پشت درهای بسته اتفاق می‌افتد و این امر پاسخگو کردن IOC یا دولت‌های محلی را برای جامعه مدنی پیش از نهایی شدن تصمیم، تقریباً غیرممکن می‌سازد.» بدون وجود یک کمپین عمومی، ارزیابی‌های حقوق بشری و مطالعات اثرات زیست‌محیطی اغلب بدون نظارت مستقل انجام می‌شوند.[3]

در مقابل، کمیته بین‌المللی المپیک پاسخ می‌دهد که سیستم جدید اساساً پایدارتر است. کمیسیون میزبان آینده با الزام شهرها به استفاده از مکان‌های موجود یا موقت برای ۸۰٪ از زیرساخت‌هایشان، تضمین می‌کند که این بازی‌ها هستند که با میزبان سازگار می‌شوند، نه اینکه میزبان مجبور به سازگاری با بازی‌ها باشد.[1]

پایگاه خبری اینساید د گیمز (Inside The Games) گزارش می‌دهد که این تغییر شکل در برنامه‌های المپیک مستقیماً با روند انتخاب میزبان گره خورده است. اکنون شهرها تشویق می‌شوند تا ورزش‌هایی را پیشنهاد دهند که با جوانان محلی‌شان همخوانی داشته باشد و از سالن‌های موجود استفاده کنند، نه اینکه استادیوم‌های عظیمی برای رویدادهای خاص و کم‌مخاطب بسازند.[2]

برای میزبانان احتمالی، این گشایش مالی غیرقابل‌انکار است. مسیر سالت‌لیک‌سیتی برای رسیدن به بازی‌های زمستانی ۲۰۳۴ تنها به کسری از بودجه لابی‌گری که برای پیشنهاد سال ۲۰۰۲ خود خرج کرده بودند نیاز داشت و در عوضِ بازاریابی بین‌المللی، روی تضمین‌های فنی و آمادگی مکان‌های برگزاری متمرکز بود.[5]

آزمون نهایی مدل گفتگوی مستمر، انتخاب میزبان سال ۲۰۳۶ خواهد بود. با توجه به ابراز علاقه چندین کشور، کمیسیون میزبان آینده باید بدون داشتن سپر محافظتی یک سیستم رای‌گیری شفاف و مبتنی بر امتیاز، در آب‌های پیچیده ژئوپلیتیکی حرکت کند.[4]

اگر IOC بتواند میزبانی برای سال ۲۰۳۶ معرفی کند که بدون برانگیختن اعتراضات محلی، اهداف پایداری را برآورده سازد، مدل گفتگوی مستمر جایگاه خود را به عنوان یک شاهکار در مدیریت ورزشی تثبیت خواهد کرد. اما اگر شهر انتخاب‌شده با افزایش شدید هزینه‌ها یا جنجال‌های حقوق بشری مواجه شود، روند پشت درهای بسته به دلیل نادیده گرفتن علائم هشداردهنده عمومی مقصر شناخته خواهد شد.