پژوهش جدید: جایگزینی لبنیات با محصولات گیاهی خطر کمبود ریزمغذیها را افزایش میدهد
مطالعهای جدید نشان میدهد که جایگزینی شیر و لبنیات با محصولات گیاهی غنینشده، میتواند منجر به افت شدید دریافت ید، کلسیم و ویتامین ب۱۲ شود. محققان هشدار میدهند که این کمبودها بهویژه سلامت زنان و دختران نوجوان را تهدید میکند.
به قلم آزاده رضایی
این خبر را به اشتراک بگذارید
گرایش روزافزون به رژیمهای غذایی گیاهی و پایدار، نگرانیهای جدیدی را در میان متخصصان تغذیه ایجاد کرده است. مطالعهای جدید نشان میدهد که حذف لبنیات و جایگزینی آن با محصولات گیاهی میتواند به کمبود جدی ریزمغذیها در بدن منجر شود. این پژوهش زنگ خطری برای مصرفکنندگان ناآگاه است.[1][2]
این تحقیق گسترده که توسط پژوهشگران دانشگاه ساری و دانشگاه کوئینز بلفاست انجام شده، در نشریه معتبر «لنست پلنتری هلث» به چاپ رسیده است. محققان هشدار میدهند که حتی جایگزینی جزئی شیر، ماست و پنیر با جایگزینهای گیاهی غنینشده، دریافت ویتامینها و مواد معدنی ضروری را کاهش میدهد.[1][3]
تیم تحقیقاتی دادههای بیش از ۳۵۰۰ نفر را در بریتانیا، با محدوده سنی ۱۸ ماه تا ۱۰۰ سال، مورد بررسی دقیق قرار دادند. آنها با استفاده از مدلسازیهای پیشرفته، تأثیر مصرف محصولات گیاهی موجود در بازار را بر میزان دریافت چهار ریزمغذی کلیدی ارزیابی کردند. این مواد شامل ید، کلسیم، ریبوفلاوین (ویتامین ب۲) و ویتامین ب۱۲ بودند.[2][3]
نتایج این مدلسازی نشان داد که محصولات گیاهی، با وجود مزایای زیستمحیطی، از نظر ارزش غذایی معادل لبنیات حیوانی نیستند. دکتر کیتی نیکول، پژوهشگر دانشگاه ساری، تأکید میکند که با افزایش مصرف این جایگزینها، باید بدانیم آیا آنها واقعا میتوانند نیازهای تغذیهای بدن را به همان شکل لبنیات تأمین کنند یا خیر.[2]
آسیبپذیری زنان و دختران نوجوان
یکی از نگرانکنندهترین یافتههای این پژوهش، تأثیر نامتناسب این تغییر رژیم غذایی بر گروههای آسیبپذیر است. محققان دریافتند که دختران نوجوان و زنان در سنین باروری بیشترین آسیب را از کمبود این ریزمغذیها، بهویژه ید، متحمل میشوند. این گروهها پیش از این نیز در معرض خطر کمبود مواد مغذی قرار داشتند.[1][2]
آمارها نشان میدهد که جایگزینی تنها ۲۰ تا ۳۵ درصد از لبنیات با محصولات گیاهی، میزان نارسایی ید را در دختران نوجوان از ۵۴ درصد به ۶۵ درصد افزایش میدهد. این رقم برای زنان ۱۹ تا ۴۹ ساله نیز از ۳۲ درصد به ۴۲ درصد میرسد که نشاندهنده یک افت چشمگیر در دریافت این ماده حیاتی است.[1][2]
در سناریویی که افراد تمام لبنیات مصرفی خود را با محصولات گیاهی جایگزین کنند، وضعیت به مراتب بحرانیتر میشود. در این حالت، شیوع کمبود ید در دختران نوجوان به ۸۰ درصد و در پسران نوجوان به ۷۲ درصد جهش پیدا میکند. این ارقام نشاندهنده یک بحران خاموش در سلامت عمومی است.[1][2]
دکتر سارا بَث، دانشیار تغذیه سلامت عمومی در دانشگاه ساری، توضیح میدهد که کمبود ید اثرات شناختهشدهای بر سلامت دارد. او تأکید میکند که زنان جوان و زنان در سنین باروری کمترین میزان دریافت ید را دارند و این دقیقا همان مرحلهای از زندگی است که ید بیشترین اهمیت را برای بدن دارد.[1]
نقش حیاتی ید و چالش غنیسازی
ید یک عنصر کمیاب و بسیار ضروری است که غده تیروئید برای تولید هورمونهای تنظیمکننده متابولیسم به آن نیاز دارد. این هورمونها نقش اساسی در رشد سالم بدن و توسعه مغز ایفا میکنند. لبنیات حیوانی یکی از منابع اصلی تأمین ید در رژیم غذایی روزمره محسوب میشوند.[1]
بررسی محصولات گیاهی موجود در بازار نشان میدهد که تنها درصد کمی از آنها با ید غنی شدهاند. در حالی که ۶۱ درصد از این محصولات دارای کلسیم افزوده و ۴۶ درصد دارای ویتامین ب۱۲ هستند، تنها ۱۹ درصد با ریبوفلاوین و ۱۲ درصد با ید غنیسازی شدهاند. این تفاوت فاحش، دلیل اصلی افت مواد مغذی در مصرفکنندگان است.[1]
محصولات ارگانیک گیاهی معمولا هیچگونه مواد مغذی افزودهای ندارند و بنابراین نمیتوانند منبع مناسبی برای تأمین ید باشند. نیکولا لودلام-رین، متخصص تغذیه، توصیه میکند که مصرفکنندگان حتما برچسب محصولات را بررسی کرده و انواعی را انتخاب کنند که با ید و کلسیم غنی شده باشند تا از بروز کمبودهای تغذیهای جلوگیری کنند.[1]
پژوهشگران معتقدند که این مطالعه خطرات پنهان گذار از غذاهای حیوانی به گیاهی را به خوبی برجسته میکند. آنها تأکید دارند که کاهش شدید مصرف شیر میتواند عواقب جبرانناپذیری داشته باشد، بهخصوص برای نوجوانانی که در سنین رشد به این ریزمغذیها وابستگی شدیدی دارند.[2][3]
راهکارهای سیاستی و ضرورت اقدام
پژوهشگران برای مقابله با این چالش، پیشنهاد غنیسازی اجباری جایگزینهای گیاهی لبنیات را مطرح کردهاند. مدلسازیها نشان داد که افزودن اجباری مواد مغذی به این محصولات میتواند از افت دریافت ریزمغذیها جلوگیری کند، هرچند حتی با این اقدام، دریافت ید در ۵۹ درصد از دختران نوجوان همچنان ناکافی باقی میماند.[1][2]
برای حل کامل این مشکل، محققان استفاده از نان غنیشده با ید را در کنار لبنیات گیاهی پیشنهاد دادند. ترکیب این دو روش توانست میزان نارسایی ید در دختران نوجوان را به ۳۷ درصد کاهش دهد. این یافته نشان میدهد که یک رویکرد چندجانبه برای تأمین نیازهای تغذیهای جامعه ضروری است.[1][2]
دکتر نیکول تأکید میکند که سیاستهای تغذیهای باید همگام با اهداف زیستمحیطی تکامل یابند. او معتقد است که حرکت به سمت رژیمهای غذایی پایدار نباید به قیمت به خطر افتادن سلامت عمومی تمام شود و دولتها باید با تدوین قوانین الزامآور برای غنیسازی مواد غذایی، این تعادل را برقرار کنند.[2]
متخصصان سلامت عمومی نیز این مطالعه را گامی مثبت در درک نحوه گذار به رژیمهای گیاهی میدانند. آنها اشاره میکنند که ید موجود در شیر گاو تا حد زیادی ناشی از افزودن این ماده به خوراک دام است، بنابراین دلیلی وجود ندارد که همین رویکرد برای غنیسازی محصولات گیاهی اتخاذ نشود.[1][3]
توصیههای عملی برای مصرفکنندگان
برای افرادی که به دلیل حساسیت، عدم تحمل لاکتوز یا انتخابهای اخلاقی از لبنیات گیاهی استفاده میکنند، آگاهی از ترکیبات محصول حیاتی است. متخصصان توصیه میکنند که این افراد منابع جایگزین ید مانند ماهیهای سفید، تخممرغ و در صورت لزوم مکملهای تأییدشده را در رژیم غذایی خود بگنجانند تا دچار عوارض کمبود نشوند.[1]
همچنین، توجه به میزان پروتئین در این جایگزینها اهمیت دارد. در میان شیرهای گیاهی، شیر سویا از نظر میزان پروتئین بیشترین شباهت را به شیر گاو دارد و میتواند انتخاب بهتری برای حفظ توده عضلانی باشد. با این حال، تنوع در مصرف و تکیه نکردن به یک نوع محصول خاص، استراتژی ایمنتری است.[1]
در نهایت، این پژوهش نشان میدهد که تغییرات بزرگ در رژیم غذایی نیازمند برنامهریزی و دانش کافی است. مصرفکنندگان نباید صرفا با تکیه بر برچسب «گیاهی» یا «سالم»، محصولات را جایگزین یکدیگر کنند، بلکه باید ارزش غذایی واقعی هر محصول را با نیازهای بیولوژیکی بدن خود تطبیق دهند تا زندگی سالمتری داشته باشند.[2][3]
شرکتهای تولیدکننده نیز نقش مهمی در این میان ایفا میکنند. برخی از برندهای معتبر در حال حاضر محصولات خود را با کلسیم، ویتامین ب۱۲ و ید غنی میکنند تا نیازهای مصرفکنندگان را پوشش دهند. افزایش تقاضا برای محصولات غنیشده میتواند بازار را به سمت تولید جایگزینهای کاملتر و مغذیتر سوق دهد.[1]
نکات کلیدی
- جایگزینی لبنیات با محصولات گیاهی غنینشده، دریافت ید، کلسیم و ویتامینهای ب۲ و ب۱۲ را به شدت کاهش میدهد.
- دختران نوجوان و زنان در سنین باروری بیشترین آسیب را از کمبود این ریزمغذیها متحمل میشوند.
- جایگزینی کامل لبنیات میتواند نارسایی ید را در دختران نوجوان به ۸۰ درصد برساند.
- محققان غنیسازی اجباری محصولات گیاهی و نان را به عنوان راهکار اصلی برای جلوگیری از این بحران پیشنهاد میکنند.
آنچه نمیدانیم
- هنوز مشخص نیست که آیا دولتها قوانین الزامآوری برای غنیسازی اجباری تمام محصولات گیاهی تصویب خواهند کرد یا خیر.
- تأثیر دقیق و درازمدت این کمبودهای تغذیهای بر نسل جدیدی که از کودکی رژیم کاملا گیاهی داشتهاند، نیازمند مطالعات چند دههای است.
- به دلیل محدودیت منابع در دسترس، پوشش رسانهای این مطالعه در حال حاضر به چند نشریه علمی و خبری محدود است و واکنش سیاستگذاران هنوز مشخص نیست.
- پژوهشگران سلامت عمومی
- تأکید بر سیاستگذاری کلان و غنیسازی اجباری مواد غذایی برای محافظت از جامعه.
- متخصصان تغذیه بالینی
- تمرکز بر آموزش بیماران برای انتخاب محصولات غنیشده و استفاده از مکملها.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- مصرفکنندگانی که به دلیل حساسیت شدید به لبنیات حیوانی، چارهای جز استفاده از محصولات گیاهی ندارند.
- نهادهای قانونگذار دولتی که مسئولیت تدوین استانداردهای غنیسازی مواد غذایی را بر عهده دارند.
منابع
[1]The Guardianمتخصصان تغذیه بالینیSwapping from dairy to plant-based milk, cheese and yoghurt 'could lead to micronutrient deficiencies'
مطالعه در The Guardian →
[2]University of Surreyپژوهشگران سلامت عمومیReplacing dairy products with unfortified plant-based alternatives could lead to deficiencies in certain nutrients
مطالعه در University of Surrey →
[3]The Lancet Planetary Healthپژوهشگران سلامت عمومیReplacing dairy with plant-based alternatives and nutrient deficiency risk
مطالعه در The Lancet Planetary Health →
بیشتر در سبک زندگی
مشاهده همه →روانشناسی موفقیت
چگونه حسادت را به قطبنمای پیشرفت و شناخت خواستههای واقعی تبدیل کنیم؟
6 منبع
علم خواب
نوشتن فهرست کارهای فردا قبل از خواب، ذهن را سبک کرده و زمان به خواب رفتن را ۹ دقیقه کوتاهتر میکند
2 منبع
ارگونومی کار
ایستادن ثابت فقط ۹ کالری در ساعت میسوزاند: چرا میزهای ایستاده لاغر نمیکنند؟
6 منبع
آسایش حرارتی
نقطه طلایی ۲۲ درجه؛ دمای محیط کار چگونه تمرکز و توان فکری را دگرگون میکند؟
6 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار سبک زندگی با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





