ردیابی کاربران جهانی استارلینک از طریق حراج تبلیغات دیجیتال توسط یک شرکت منتسب به اسرائیل

پژوهشگران امنیت سایبری ردپای یک عملیات مظنون به جاسوسی گسترده علیه کاربران سرویس اینترنت ماهواره‌ای استارلینک (متعلق به شرکت اسپیس‌ایکس) را آشکار کرده‌اند. شواهد فنی نشان می‌دهد شرکت فناوری تبلیغات اسرائیلی موسوم به Discover-Tech سازوکار حراج آگهی‌های دیجیتال را برای ردگیری و تعیین موقعیت مکانی پایانه‌ها در بیش از ۱۰۰ کشور دور زده است؛ شگردی که بدون نیاز به نفوذ مستقیم به شبکه، راهکاری نوین برای جاسوسی بین‌المللی فراهم می‌سازد.[1][2]

تبلیغات دیجیتال بر یک سامانه حراج بلادرنگ و پرسرعت متکی است که در آن، کارگزاران تبلیغاتی تنها چند میلی‌ثانیه پیش از بارگذاری صفحه در مرورگر، بر سر خرید فضای تبلیغاتی رقابت می‌کنند. طبق گزارش تحلیل‌گران TrendAI (از زیرمجموعه‌های شرکت ژاپنی ترند میکرو)، دیسکاور-تک به شکلی غیرمعمول و تهاجمی در این حراج‌ها برای جذب ترافیک استارلینک قیمت‌گذاری می‌کرد و حدود ۱۲.۹ درصد از کل تبلیغات برنده در نمونه ترافیک استارلینک را به خود اختصاص داده بود.[1]

این سهم، نزدیک به پنج برابر بیش از سهم پایه ۲.۶ درصدی این شرکت از کل ترافیک وب آزاد است. در فرایند حراج لحظه‌ای، داده‌های حساسی نظیر آدرس IP و شناسه دستگاه به سمت برنده حراج بازمی‌گردد. پس از انتشار اولیه داده‌ها، دیده‌بان اینترنتی سیتیزن‌لب کانادا و شرکت تحلیلی کانفیانت در نیویورک رسماً نام Discover-Tech را به عنوان مجری اصلی این کارزار ثبت کردند.[1][2]

سوءاستفاده از سازوکار حراج بلادرنگ

سوءاستفاده از شبکه‌های آگهی برای نظارت، متکی بر آسیب‌پذیری ساختاری بازار حراج آنلاین است. از آنجا که سکوهای تبادل آگهی برای یافتن بالاترین قیمت، اطلاعات کاربر را همزمان برای ده‌ها خریدار بالقوه ارسال می‌کنند، مشارکت‌کنندگان حتی در صورت برنده نشدن هم می‌توانند داده‌های موقعیت مکانی را استخراج کنند. با این حال، دیسکاور-تک با ارائه بالاترین ارقام و برنده شدن مستمر، اجرای مستقیم کدهای ردگیری در دستگاه قربانی را تضمین می‌کرد.[1][4]

این رویکرد به کارشناسان رصد سایبری امکان می‌دهد بدون درگیر شدن با رمزنگاری سرتاسری یا شبکه‌های خصوصی مجازی (VPN)، مستقیماً از طریق بارگذاری داده در محیط مرورگر به هدف برسند. جان اسکات-ریلتون، پژوهشگر ارشد سیتیزن‌لب، داده‌های ترند میکرو را سندی از «عملیات جهانی ردگیری علیه کاربران استارلینک» توصیف کرده؛ حربه‌ای که تبلیغات ساده تجاری را عملاً به فانوس‌های مکان‌یابی بسیار دقیق تبدیل می‌کند.[2]

تمرکز این کارزار در مناطقی که استارلینک در آن‌ها منع قانونی دارد یا فاقد مجوز رسمی است شدت بیشتری داشته که انگیزه‌های امنیتی آن را تقویت می‌کند. طبق داده‌های TrendAI، شرکت دیسکاور-تک در آرژانتین ۹۱.۳ درصد، در فیلیپین ۸۹.۱ درصد و در ژاپن ۸۲.۶ درصد از تبلیغات رصدشده بر بستر استارلینک را تصاحب کرده بود. به این ترتیب، این نهاد تجاری توانسته با پیشی گرفتن از کمپین‌های تبلیغاتی معتبر، خریدار شماره یک ترافیک استارلینک در سطح جهان شود.[2]

رهگیری پایانه‌های اینترنت ماهواره‌ای به اولویتی راهبردی برای نهادهای امنیتی در جهان بدل شده است؛ به ویژه آنکه این تجهیزات فیلترینگ و انحصار خطوط زمینی را دور می‌زنند. از سوی دیگر، ارتش اوکراین در خطوط مقدم نبرد و هدایت پهپادها وابستگی سنگینی به استارلینک دارد. پیش از این در ماه مه ۲۰۲۶، روزنامه هاآرتص اسرائیل گزارش داده بود که شرکت‌های خصوصی وابسته به تل‌آویو، بازاریابی برای راهکارهای ردیابی پایانه‌های استارلینک با استفاده از داده‌های تبلیغاتی را آغاز کرده‌اند.[1][5]

ارتباط با سازندگان جاسوس‌افزارهای تجاری

پیشینه شرکت Discover-Tech حاکی از دست‌داشتن در انتشار بدافزارهای جاسوسی فوق‌پیشرفته است. در ۱۵ اکتبر، سیتیزن‌لب اعلام کرد این شرکت کارگزار تبلیغاتی آگهی‌هایی بوده که بدون نیاز به کلیک کاربر (Zero-Click)، جاسوس‌افزارهای تجاری را وارد دستگاه‌های خبرنگاران شبکه الجزیره کرده بودند؛ نفوذی که دست‌کم به آلودگی ۴۵ دستگاه در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ منجر شده بود.[2]

بدافزار به کار رفته در آن حملات توسط شرکت کاندیرو (Candiru) توسعه یافته بود؛ فروشنده بدنام جاسوس‌افزار اسرائیلی که بعدها نام تجاری خود را به Integrity Labs تغییر داد. وزارت بازرگانی ایالات متحده در سال ۲۰۲۱ کاندیرو را به دلیل تأمین ابزارهای هک و جاسوسی علیه فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران و دیپلمات‌ها، در فهرست سیاه محدودیت‌های تجاری قرار داده بود.[2]

گزارش پیشین سیتیزن‌لب درباره دیسکاور-تک، نخستین سند فنی عمومی بود که نشان می‌داد جاسوس‌افزارهای پیشرفته می‌توانند از بستر بنرهای تبلیغاتی معمول اینترنتی تزریق شوند. برخلاف روش‌های سنتی فیشینگ که نیازمند کلیک کاربر روی یک پیوند مخرب است، در این روش کدهای نفوذ به صورت کاملاً خاموش در پس‌زمینه بارگذاری می‌شوند. کارزار اخیر استارلینک نیز از همان زیرساخت تبلیغاتی مرتبط با حملات کاندیرو بهره برده است.[2]

ابعاد وسیع این عملیات حراج تبلیغاتی، زنگ خطر را در میان غول‌های فناوری به صدا درآورد. دست‌کم یک کمپانی بزرگ فناوری در آمریکا و یک نهاد بین‌المللی ارزیابی‌های داخلی را برای سنجش هدف قرار گرفتن کارکنانشان توسط این آگهی‌ها آغاز کرده‌اند. ترند میکرو در گزارش خود تأکید کرده که شیوه قیمت‌گذاری و رفتار ترافیکی این شرکت بیشتر معرف یک «زیرساخت پایش و هدف‌گیری» بوده تا فعالیت متعارف در حوزه تبلیغات دیجیتال.[1][4]

پیامدهای صنعتی و واکنش بازار

به دنبال افشای این اطلاعات، کمپانی‌های بزرگ واکنش نشان داده و روابط تجاری خود را با دیسکاور-تک قطع کردند. گوگل، کامکست و چندین بستر تبلیغاتی نام این شرکت را از فهرست کارگزاران مجاز خود حذف کردند تا مانع از جمع‌آوری بیشتر فراداده‌ها شوند. با وجود پیگیری‌ها، مدیران دیسکاور-تک و همچنین اسپیس‌ایکس از پاسخگویی پیرامون این موضوع طفره رفته‌اند.[1][6]

جالب اینکه شرکت ترند میکرو در گزارش اولیه خود در ۱۵ اکتبر، از نام بردن مستقیم این شرکت خودداری کرده بود تا مانع ایجاد موج تبلیغاتی و نام‌گذاری‌های شتاب‌زده شود. این آزمایشگاه امنیتی معتقد بود برچسب‌گذاری زودهنگام ممکن است مدافعان امنیت شبکه را به اشتباه بیندازد؛ با این حال بررسی‌های تکمیلی کانفیانت و سیتیزن‌لب، پنهان ماندن هویت بازیگر پشت این معماری تجسسی را غیرممکن ساخت.[1]

این پرونده نشان‌دهنده ابعاد آسیب‌پذیری شبکه‌های اینترنت ماهواره‌ای در مناطق پرریسک است. اگرچه اتصال رمزنگاری‌شده ماهواره‌ای در لایه زیرساخت ممکن است ایمن باشد، اما داده‌های وب در لایه کاربر همچنان در برابر ابزارهای پایشگر آنلاین آسیب‌پذیرند. برای روزنامه‌نگاران و نیروهای نظامی که استارلینک را مفری از پایش شبکه‌های محلی می‌دانستند، اکوسیستم تبلیغات حالا به یک روزنه نفوذ جدی تبدیل شده است.[2][3]

انتظار می‌رود این افشاگری‌ها فشار نهادهای تنظیم‌گر بر بازار تبلیغات آنلاین را برای نظارت سخت‌گیرانه‌تر افزایش دهد. مدافعان حریم خصوصی بارها هشدار داده‌اند که سیستم‌های حراج بلادرنگ به دلالان بی‌قانون داده تبدیل شده‌اند که به‌راحتی در خدمت سازمان‌های جاسوسی قرار می‌گیرند؛ موضوعی که با کارنامه دیسکاور-تک، از یک فرضیه نظری به تهدیدی ملموس و عملیاتی بدل شده است.[1][3]