راهیابی فیلم «تنها در تهران» به بخش مسابقه جشنواره بین‌المللی فیلم برلین

هیئت انتخاب چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه برلین (INTERFILM)، که قدرت معرفی مستقیم آثار برگزیده به آکادمی اسکار را دارد، فهرست نهایی بخش مسابقه مستند خود را برای رویداد نوامبر ۲۰۲۶ نهایی کرد. در این میان، نام یک اثر مستقل و تجربی از ایران به چشم می‌خورد: «تنها در تهران» به نویسندگی و کارگردانی آمین صحرایی که قرار است از ۱۰ تا ۱۵ نوامبر (۱۹ تا ۲۴ آبان ۱۴۰۵) روی پرده سینماهای برلین برود.

جشنواره اینترفیلم برلین که از سال ۱۹۸۲ آغاز به کار کرده، پس از جشنواره اوبرهاوزن، دومین رویداد قدیمی و معتبر فیلم کوتاه در آلمان محسوب می‌شود. از سال ۲۰۱۸، این فستیوال در فهرست رویدادهای مورد تأیید آکادمی علوم و هنرهای سینمایی آمریکا قرار گرفته است؛ به این معنا که هیئت داوران آن می‌توانند با انتخاب یک فیلم، بلیت ورود مستقیم آن را به رقابت‌های اسکار صادر کنند.

تصور کنید در شهری که به ناگهان در سکوت و اضطراب فرو رفته، تنها ابزار شما برای بقا و ثبت واقعیت، دوربین یک گوشی هوشمند باشد. «تنها در تهران» دقیقاً از دل چنین فضایی بیرون آمده است. این فیلم ۱۵ دقیقه‌ای با نگاهی هیبریدی و ترکیبی از ویدئو دایری (خاطرات ویدئویی) و مونو درام، تجربه زیسته یک زن جوان را در میانه یک بحران شهری به تصویر می‌کشد.

ریشه این روایت به اتفاقات سال ۲۰۲۵ و بحرانی که از آن با عنوان «جنگ ۱۲ روزه» یاد می‌شود، بازمی‌گردد. در روزهایی که شرایط اضطراری به یک رویه عادی تبدیل شده و صدای انفجارها به گوش می‌رسد، کارگردان تصمیم می‌گیرد با همان امکانات محدود، لحظاتی را ثبت کند که شاید آخرین روزهای یک جهان در حال محو شدن باشند. این فیلم نشان می‌دهد که چگونه مستندسازی در زمان فروپاشی همه‌چیز، خود به یک عمل مقاومتی تبدیل می‌شود.

آمین صحرایی که خود نیز در این فیلم ایفای نقش کرده، به جای بازنمایی کلیشه‌ای و پر سر و صدای جنگ، دوربین را به سمت انزوای روانی و نیاز انسان به ارتباط چرخانده است. وب‌سایت رسمی جشنواره برلین در توصیف بخش مستند امسال خود می‌نویسد: «در زمانه‌ای که حتی نگاه کردن به یک کنش سیاسی تبدیل می‌شود، چقدر سریع فیلمسازی مستند می‌تواند به فیلمسازی اکتیویستی بدل گردد؟»[2]

این رویکرد اکسپریمنتال باعث شده تا مرزهای میان ثبت مستندگونه واقعیت و بازآفرینی سینمایی در این اثر کمرنگ شود. مخاطب در طول فیلم، مستقیماً با ترس‌ها، امیدها و روزمرگی‌های شخصیتی همراه می‌شود که در یک آپارتمان تاریک و خیابان‌های خلوت، تلاش می‌کند تا معنای زندگی را در لبه فروپاشی پیدا کند؛ روایتی که به گفته منتقدان، فراتر از مرزهای جغرافیایی با تماشاگر ارتباط برقرار می‌کند.

البته این نخستین ایستگاه موفقیت برای این فیلم نیست. «تنها در تهران» پیش از این نیز در عرصه بین‌المللی خوش درخشیده است؛ از رسیدن به مرحله نیمه‌نهایی سی‌امین جشنواره رود آیلند آمریکا گرفته تا انتخاب به عنوان فیلم افتتاحیه چهاردهمین جشنواره دیاسپورا در کره جنوبی و نمایش در رویدادهایی چون سنت‌لوئیس.

در حالی که «تنها در تهران» آماده رقابت در سالن‌های تاریک برلین می‌شود، آمین صحرایی در حال توسعه پروژه سینمایی جدید خود با عنوان «یک روز خاص باران» به تهیه‌کنندگی امیرحسین علم‌الهدی است. موفقیت‌های پی‌درپی این اثر کوتاه نشان می‌دهد که سینمای مستقل ایران، حتی با کمترین امکانات و در سخت‌ترین شرایط، همچنان زبانی جهانی برای روایت قصه‌های انسانی خود دارد.[1]