سازوکار شکست سیستم EES: چگونه فرودگاه‌های اروپایی برای جلوگیری از هرج و مرج سفر، کنترل‌های مرزی بیومتریک را تعلیق می‌کنند

اگر تابستان امسال به پاریس، آمستردام یا رم پرواز می‌کنید، مهم‌ترین عاملی که تعیین می‌کند آیا به پرواز اتصالی خود می‌رسید یا خیر، ممکن است صرفاً طول صف هنگام فرود شما باشد. پس از ماه‌ها انتظار و نگرانی در مورد سیستم جدید ورود/خروج (EES) اتحادیه اروپا، واقعیت در میدان به طور غیرمنتظره‌ای تغییر کرده است. به جای مجبور کردن هر مسافر به عبور از صفحه‌های درخشان اسکنرهای بیومتریک جدید، فرودگاه‌های بزرگ اروپایی بی‌سروصدا این فناوری را در ساعات اوج سفر قطع می‌کنند تا مسافران را در حال حرکت نگه دارند.[1]

سیستم EES که در آوریل ۲۰۲۶ (فروردین/اردیبهشت ۱۴۰۵) به طور کامل مهرهای فیزیکی گذرنامه را با اسکن‌های دیجیتالی چهره و اثر انگشت در سراسر منطقه شنگن جایگزین کرد، برای مدرن‌سازی امنیت مرزی طراحی شده بود. اما با توجه به اینکه فصل اوج سفر تابستانی حجم مسافران را به حداکثر خود می‌رساند، این سیستم برای همگام شدن با آن دچار مشکل شده است. برای جلوگیری از صف‌های پنج ساعته‌ای که گروه‌های صنعتی درباره آن هشدار داده بودند، مقامات مرزی در فرانسه، ایتالیا، اسپانیا و پرتغال از مقررات اضطراری برای تعلیق موقت کنترل‌های دیجیتال استفاده می‌کنند.[1][2][3]

هنگامی که صف‌ها در مراکز اصلی مانند فرودگاه شارل دوگل پاریس یا اسخیپول آمستردام به آستانه‌های بحرانی می‌رسند، مقامات به سادگی کیوسک‌های بیومتریک را خاموش می‌کنند. سپس مسافران به میزهای سنتی هدایت می‌شوند که در آنجا مأموران مرزی گذرنامه‌های آن‌ها را به صورت دستی مهر می‌زنند، درست مانند قبل از اجرای EES. شرکت هواپیمایی ایر فرانس-کی‌ال‌ام تأیید کرد که این سیستم اغلب در طول ماه‌های شلوغ تابستان برای تضمین عبور و مرور روان در مراکز اصلی آن‌ها خاموش می‌شود.[1][3]

نقاط اصطکاک این سیستم جدید عمدتاً فیزیکی هستند. اسکنرهای بیومتریک نیاز به تعاملات دقیق دارند – مسافران باید دقیقاً بدانند کجا بایستند، کجا نگاه کنند و چگونه دست‌های خود را روی شیشه قرار دهند. برای برخی از گروه‌های جمعیتی، این فناوری موانع منحصر به فردی ایجاد می‌کند؛ به عنوان مثال، مسافران مسن‌تر گزارش داده‌اند که دستگاه‌ها در خواندن اثر انگشت‌های کم‌رنگ مشکل دارند و آن‌ها را مجبور می‌کنند از مسیرهای خودکار خارج شده و وارد صف‌های جداگانه و کندتر برای پردازش دستی شوند.[3][6]

این استراتژی «خاموش کن و دوباره روشن کن» از نظر فنی توسط یک معافیت کمیسیون اتحادیه اروپا مجاز شده است که به کشورهای عضو اجازه می‌دهد در «شرایط استثنایی» سیستم EES را دور بزنند. با این حال، این انعطاف‌پذیری دائمی نیست. قرار است معافیت فعلی در اوایل سپتامبر (اواسط شهریور) منقضی شود و آژانس مرزی اروپا، فرونتکس (Frontex)، اعلام کرده است که گزینه تعلیق تمدید نخواهد شد.[1][2]

نزدیک شدن به این ضرب‌الاجل، لابی‌گری شدیدی را از سوی صنعت هوانوردی برانگیخته است. شورای بین‌المللی فرودگاه‌ها (ACI Europe) و خطوط هوایی بزرگ از کمیسیون اروپا خواسته‌اند تا سازوکار دائمی ایجاد کند که به فرودگاه‌ها اجازه دهد هر زمان که حجم مسافران از ظرفیت عملیاتی فراتر رفت، EES را تعلیق کنند. آن‌ها استدلال می‌کنند که بدون توانایی بازگشت به کنترل‌های دستی، این سیستم ناگزیر باعث از دست رفتن پروازهای اتصالی و سرگردانی مسافران خواهد شد.[4]

برای مسافرانی که برنامه‌های سفر اواخر تابستان دارند، ماهیت غیرقابل پیش‌بینی EES به این معنی است که مسیر سفر بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. مشاوران سفر به طور فزاینده‌ای مشتریان را به سمت برنامه‌هایی هدایت می‌کنند که از پروازهای اتصالی در داخل منطقه شنگن اجتناب کنند. پرواز مستقیم به مقصد نهایی، یا اتصال از طریق مراکز غیر EES مانند لندن، دوبلین یا استانبول، خطر گرفتار شدن در گلوگاه بیومتریک در میانه سفر و تماشای پرواز بعدی بدون شما را از بین می‌برد.[5]

با نزدیک شدن به ضرب‌الاجل سپتامبر، مقامات اروپایی با یک موازنه ظریف بین اجرای دستورات امنیتی سختگیرانه و پذیرش واقعیت‌های عملیاتی پایانه‌های فرودگاهی بزرگ و پرطنین روبرو هستند. تا زمانی که راه حل دائمی حاصل شود، بازدیدکنندگان غیر اتحادیه اروپا باید کمی صبر بیشتری داشته باشند، زمان‌های پرواز اتصالی خود را دوباره بررسی کنند و برای یک اسکن دیجیتال سریع یا صدای نوستالژیک مهر دستی گذرنامه آماده باشند.[1][5]