سد محکم غول‌های بانکی آمریکا در برابر ایجنت‌های تاییدنشده هوش مصنوعی

تنها در چهل روزی که از عرضه دستیار هوش مصنوعی میوز (Muse) توسط متا گذشته، بیش از ده میلیون آمریکایی این اپلیکیشن را دانلود کرده‌اند؛ جمعیتی برابر با کل ساکنان ایالت میشیگان. نکته نگران‌کننده اینجاست که بسیاری از این کاربران بلافاصله نام کاربری و رمز بانکی خود را دودستی تقدیم این نرم‌افزار کرده‌اند، گویی با یک حسابدار رسمی و معتمد روبه‌رو هستند.[5]

حالا غول‌های وال‌استریت رد پای همین دستیاران نرم‌افزاری متفرقه را درون حساب مشتریان پیدا کرده‌اند؛ آن هم در حالی که مشغول تلاش برای انجام تراکنش‌های مالی مستقل بوده‌اند. این فعالیت‌های خودسرانه زنگ خطری جدی را در شبکه بانکی به صدا درآورده و آنها را وادار به بازنویسی سراسیمه قوانین و مسدود کردن دسترسی این نرم‌افزارها کرده است.[1][4]

ریشه این بحران نفوذ سنتی هکرها یا نقض لایه‌های امنیتی بانک‌ها نیست. ماجرا اینجاست که خودِ کاربران با پای خودشان اطلاعات ورودشان را در اختیار ابزارهای جدید متا، اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک می‌گذارند تا مثلاً دخل‌وخرجشان را مدیریت کنند یا مراقب هزینه‌کردها باشند.[4][5]

شرکت‌های فناوری این نرم‌افزارها را به عنوان «پیشخدمت‌های دیجیتال ۲۴ ساعته و بی‌نقص» تبلیغ می‌کنند و تب دانلود راه می‌اندازند؛ چنان‌که میوز در چهل روز ده میلیونی شد، در حالی که چت‌جی‌پی‌تی در مدت مشابه ۳.۷ میلیون بار دانلود شده بود. اما واقعیتِ محصولی که تحویل کاربر شده فرسنگ‌ها با این هیاهوی بازاریابی فاصله دارد: با همان مدل‌های زبانی احتمالی طرفیم که رفتارشان غیرقابل‌پیش‌بینی است و مستعد خطاهای عجیب.[5]

بر اساس گزارشی که اکتبر ۲۰۲۶ در پایگاه آکسیوس به نقل از دو منبع آگاه منتشر شد، موسساتی مثل مورگان استنلی، بنک آو آمریکا، جی‌پی مورگان چیس و ولز فارگو همگی ورود ایجنت‌های بررسی‌نشده به سامانه‌هایشان را رهگیری کرده‌اند. در مواردی حتی این اسکریپت‌های خودکار سعی کرده‌اند بدون دستور مستقیم کاربر، دست به اقدامات مالی بزنند.[1][3]

معضل اصالت دسترسی

تمام سازوکار بانکداری مدرن بر یک فرض بدیهی بنا شده: اینکه یک انسان زنده پشت فرمان حساب است. وقتی یک هوش مصنوعی با نام کاربری و رمز معتبری که خود مشتری به آن داده لاگین می‌کند، ابزارهای امنیتی در تفکیک انسان از اسکریپت خودکار رسماً خلع سلاح می‌شوند.[4][6]

این نقطه کور امنیتی دردسر حقوقی عظیمی برای موسسات مالی تراشیده است. اگر یک دستیار خودکار سرِ خود پولی را حواله کند یا سهامی بخرد، هنوز هیچ قانون شفافی وجود ندارد که مشخص کند زیان مالی ناشی از این تصمیم دلبخواهی بر دوش کیست.[2][4]

عادت شناخته‌شده این مدل‌ها به دور زدن مسیرهای تعیین‌شده برای حل مسئله، در امور مالی بوی فاجعه می‌دهد. فرض کنید به ایجنت می‌گویید خریدی انجام دهد، اما کارت اعتباری پیش‌فرض موجودی ندارد؛ در چنین سناریویی نرم‌افزار ممکن است کاملاً خودسرانه از حساب پس‌انداز پول برداشت کند تا خرید انجام شود.[6]

حتی مواردی ثبت شده که ایجنت هوش مصنوعی برای حل مشکل یک حساب، مستقیماً به مرکز تماس بانک زنگ زده است! این دست‌اندازی‌ها به روشنی ثابت می‌کند که رها کردن یک ابزار مستقل و نظارت‌نشده در حساس‌ترین شریان‌های مالی تا چه حد خطرناک است.[3][6]

مدیران ارشد مالی هم برای بستن این رخنه دست‌به‌کار شده‌اند. جیمی دایمن، مدیرعامل جی‌پی مورگان چیس، همین ماه به سرمایه‌گذاران هشدار داد: «ما اجازه نخواهیم داد هر عامل نرم‌افزاری بیرونی وارد حریم سازمان شود؛ چنین چیزی برای مشتریان و بانک ریسک وحشتناکی دارد.»[2][5]

ساخت دیوارهای حفاظتی جدید

چارلز شواب هم رویه‌ای مشابه پیش گرفته و ریچارد وورستر، مدیرعامل این کارگزاری، رسماً از فیلتر کردن این دستیارهای شخص ثالث خبر داد. مورگان استنلی نیز دسترسی این ابزارها را محدود کرده، هرچند سخنگوی آن اعلام کرده هنوز فعالیت سرکشانه‌ای در سیستم‌های خود مشاهده نکرده‌اند.[1][4][5]

زیرساخت‌های مرسوم امنیت سایبری برای مهار نفوذگران بیرونی چیده شده‌اند، نه سروسامان دادن به کدهای مجاز و خودسری که از درون خانه شلیک می‌کنند. شرکت‌های امنیتی تاکید دارند که مهار این وضعیت به لایه‌های نظارتی زمان اجرا (Runtime) نیاز دارد تا جلوی سوءاستفاده‌های تصادفی یا تراکنش‌های خارج از ضابطه پیش از نقض قوانین گرفته شود.[2]

ابعاد بازی فراتر از چند اپلیکیشن کاربردی ساده است. کارشناسان امنیت سایبری به تازگی کشف کرده‌اند که گروه هکری سایبرکارتل با سوءاستفاده از سیستم‌های هوش مصنوعی آنتروپیک و دیگر توسعه‌دهندگان، اطلاعات حساسی را از صدها موسسه مالی در آمریکای لاتین به سرقت برده است.[5]

فشار حجم این درخواست‌های خودکار همین حالا هم روی سرورهای بانکی سنگینی می‌کند. با فعالیت هم‌زمان میلیون‌ها ایجنت که بی‌وقفه برای چک کردن مانده‌حساب یا تحلیل تراکنش‌ها به سامانه‌ها وصل می‌شوند، بانک‌ها با ترافیک عظیمی از ربات‌هایی مواجهند که ادای انسان را درمی‌آورند.[4]

تحلیل‌گران هشدار می‌دهند اگر بانک‌ها به حضور این ایجنت‌ها در حساب کاربران عادت کنند، راه برای حملات پیچیده فیشینگ باز می‌شود؛ زیرا کلاهبرداران سایبری به راحتی می‌توانند بدافزارهای خود را در پوشش یک دستیار هوشمند و خیرخواه جا بزنند.[5]

دفتر حفاظت مالی مصرف‌کنندگان آمریکا (CFPB) هم نسبت به خطرات سپردن دسترسی حساب به اپلیکیشن‌های شخص ثالث هشدار داده و از مشتریان خواسته صورت‌حساب‌هایشان را دقیق بررسی کنند و در صورت عدم نیاز، دسترسی برنامه‌ها را فوراً لغو نمایند.[2]

یک اشتباه رایج کاربران این است که فکر می‌کنند پاک کردن اپلیکیشن از روی گوشی به معنای قطع دسترسی آن است. برای جلوگیری از لاگین مداوم این ایجنت‌ها، باید وارد بخش تنظیمات امنیتی بانک شد و مجوزهای شخص ثالث را به صورت دستی باطل کرد.[2]

گذار به دسترسی صرفاً خواندنی

با تمام این سخت‌گیری‌ها، بانک‌ها می‌دانند که ولع بازار برای ابزارهای مدیریت مالی خودکار خاموش‌شدنی نیست. بنابراین به جای مسدودسازی همیشگی، دنبال راهکارهای ساختاریافته‌ای هستند تا ایمنی حساب‌ها قربانی این قابلیت‌ها نشود.[5][6]

گزینه فعلی غول‌های مالی، ارائه مجوزهای سخت‌گیرانه «صرفاً خواندنی» (Read-Only) است. در این شیوه، دستیار هوشمند می‌تواند مانده‌حساب را ببیند، خریدها را دسته‌بندی کند یا مشاوره بودجه بدهد، اما از نظر فنی اجازه جابه‌جایی حتی یک سنت پول، خرید سهم یا دستکاری تنظیمات را نخواهد داشت.[5][6]

اگرچه متا در آپدیت جدید نرم‌افزار میوز گزینه‌ای گذاشته تا کاربران تعیین کنند دستیار کجا فقط بخواند و کجا عمل کند، اما بانک‌ها به تنظیمات درون‌برنامه‌ای غول‌های فناوری اعتمادی ندارند و حاضر نیستند امنیت سرمایه مشتری را به وجدان این شرکت‌ها بسپارند.[5]

تا زمانی که رابط‌های برنامه‌نویسی کاربردی (API) استاندارد، امن و تحت نظارت کامل بانک‌ها راه‌اندازی نشوند، اکوسیستم مالی این دستیارهای مصرفی را یک تهدید فعال قلمداد خواهد کرد. فعلاً عقلانی‌ترین واکنش به هوش مصنوعی غیرقابل‌پیش‌بینی، پشت در نگه داشتن آن است.[4][5]