شیوع ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو به دومین مورد بزرگ تاریخ رسید؛ نرخ مرگ و میر ۴۸٪

برای اکثریت قریب به اتفاق جمعیت جهان، زندگی روزمره امروز بدون تغییر باقی مانده است. اما برای مقامات بهداشتی جهانی و جوامع آفریقای مرکزی، خطرات به ندرت تا این حد بالا بوده است. شیوع سریع ویروس بوندیبوگیو (Bundibugyo) – گونه‌ای متمایز و نادرتر از ویروس ابولا – اکنون به دومین همه‌گیری بزرگ ابولا در تاریخ ثبت‌شده تبدیل شده است. سرعت و مقیاس انتقال این ویروس، محدودیت‌های چارچوب‌های واکنش بین‌المللی را به چالش می‌کشد و یادآور جدی این نکته است که چگونه فوریت‌های بهداشتی محلی می‌توانند به سرعت تشدید شوند، زمانی که اقدامات متقابل پزشکی در دسترس نیستند.[1][4]

تا اواخر آگوست ۲۰۲۶، جمهوری دموکراتیک کنگو (DRC) ۵۷۹۴ مورد تأیید شده و ۲۷۸۶ مورد مرگ را گزارش کرده است که منجر به نرخ مرگ و میر خام ۴۸.۱ درصدی می‌شود. این ارقام بحران کنونی را از شیوع ویرانگر ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ در کنگو فراتر برده و آن را تنها پس از همه‌گیری ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ در غرب آفریقا قرار می‌دهد که جان بیش از ۱۱۰۰۰ نفر را گرفت. سازمان جهانی بهداشت (WHO) مجدداً این وضعیت را به عنوان یک وضعیت اضطراری بهداشت عمومی با نگرانی بین‌المللی تأیید کرده و خاطرنشان ساخته که این شیوع در ۶۰ منطقه بهداشتی در شش استان گسترش یافته و استان ایتوری (Ituri) همچنان کانون اصلی آن است.[1][6]

آنچه این رویداد را به ویژه نگران‌کننده می‌سازد، سرعت بی‌سابقه آن است. این سریع‌ترین رویداد فیلوویروسی ثبت شده در تاریخ است. در حالی که شیوع ۲۰۱۸ تقریباً ۲۳۵ روز طول کشید تا به ۱۰۰۰ مورد تأیید شده برسد، همه‌گیری کنونی تنها در ۴۰ روز پس از فعال‌سازی واکنش، از این آمار عبور کرد. مقامات مرکز کنترل بیماری‌های آفریقا (Africa CDC) تخمین می‌زنند که تعداد موارد تأیید شده ممکن است تنها ۳۰ تا ۴۰ درصد از عفونت‌های واقعی را نشان دهد، که حاکی از آن است که تلفات واقعی ممکن است در حال حاضر به ده‌ها هزار نفر برسد.[4]

واقعیت بالینی در میدان، به دلیل سویه خاص ویروسی درگیر، پیچیده است. برخلاف ابولاویروس زئیر (Zaire ebolavirus) که واکسن‌ها و درمان‌های هدفمند تأیید شده‌ای دارد، در حال حاضر هیچ اقدام متقابل پزشکی مجاز برای سویه بوندیبوگیو وجود ندارد. تیم‌های پزشکی به شدت به مراقبت‌های حمایتی اولیه – مانند مایعات داخل وریدی و مدیریت درد – متکی هستند که در صورت تجویز به موقع می‌توانند جان افراد را نجات دهند. با این حال، مقامات بهداشتی گزارش می‌دهند که بسیاری از بیماران در خارج از مراکز درمانی جان خود را از دست می‌دهند یا برای درمان بسیار دیر مراجعه می‌کنند.[2][3]

یکی از موانع مهم در درمان مؤثر، بی‌اعتمادی جامعه محلی است. کارشناسان بیماری‌های عفونی خاطرنشان می‌کنند که بخش بزرگی از جمعیت آسیب‌دیده به دلیل نگرانی در مورد نیات مقامات بهداشتی، فعالانه از مراکز درمانی دوری می‌کنند. در برخی مناطق، تردید در مورد واقعیت وجود ویروس همچنان پابرجاست و این امر با سرخوردگی ناشی از تمرکز شدید بر ابولا در حالی که سایر نیازهای فوری بهداشتی و بشردوستانه نادیده گرفته می‌شوند، تشدید شده است. ایجاد اعتماد در جامعه به اندازه خود مداخله پزشکی حیاتی شده است، هرچند ایجاد این رابطه به زمانی نیاز دارد که امدادگران به سادگی آن را در اختیار ندارند.[2]

محیط عملیاتی در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، تلاش‌های مهار را بیشتر مختل می‌کند. این منطقه با یک بحران عمیق بشردوستانه، که با درگیری مسلحانه، آوارگی جمعیت و زیرساخت‌های ضعیف مشخص می‌شود، دست و پنجه نرم می‌کند. اردوگاه‌های آوارگان پرجمعیت فاقد امکانات بهداشتی کافی هستند و محیطی مساعد برای انتقال بیماری‌های عفونی ایجاد می‌کنند. ردیابی تماس – که سنگ بنای کنترل شیوع است – به شدت با کمبود مواجه است. داده‌های اخیر نشان می‌دهد که کمتر از ۱۰ درصد از موارد فعلی به تماس‌های شناخته شده مرتبط می‌شوند، که بسیار کمتر از آستانه ۹۰ درصدی است که معمولاً برای کنترل یک شیوع مورد نیاز است.[4][5]

با وجود این چالش‌های عظیم، سازمان‌های بهداشتی بین‌المللی و محلی در حال افزایش واکنش خود هستند. کمیته اضطراری مقررات بهداشت بین‌المللی سازمان جهانی بهداشت توصیه کرده است که تجمعات گسترده در مناطقی با انتقال فعال جامعه به تعویق افتد و اقداماتی برای کاهش ازدحام در فضاهای عمومی پیشنهاد شده است. در همین حال، چندین واکسن و درمان تجربی که سویه بوندیبوگیو را هدف قرار می‌دهند، برای آزمایش‌های بالینی در کنگو و در سطح بین‌المللی تسریع شده‌اند.[3]

برای جامعه جهانی، نتیجه‌گیری فوری، ضرورت سرمایه‌گذاری مستمر در زیرساخت‌های بهداشت عمومی و قابلیت‌های تشخیص سریع است. شواهد ژنتیکی نشان می‌دهد که این شیوع ممکن است از اوایل فوریه ۲۰۲۶ آغاز شده باشد، ماه‌ها قبل از آنکه به طور رسمی در ماه مه شناسایی شود. تأخیر در تشخیص، ناشی از کمبود ابزارهای تشخیصی موجود برای سویه بوندیبوگیو، به ویروس اجازه داد تا بار پنهان قابل توجهی از انتقال را ایجاد کند. رسیدگی به این آسیب‌پذیری‌های سیستمی برای جلوگیری از رسیدن شیوع‌های آینده به این مقیاس فاجعه‌بار ضروری است.[2][4]