آمریکا کنترل ۶۵ میلیارد بشکه از ذخایر نفتی ونزوئلا را در قراردادی تاریخی تضمین کرد

ایالات متحده با دولت موقت ونزوئلا وارد یک توافق بی‌سابقه شده و کنترل اکثریت ۶۵ میلیارد بشکه از ذخایر اثبات‌شده نفتی این کشور آمریکای جنوبی را تضمین کرده است. پرزیدنت دونالد ترامپ اواخر روز جمعه این توافق گسترده را اعلام کرد و آن را بزرگترین معامله نفتی در تاریخ جهان توصیف نمود. این تفاهم‌نامه برای دو برابر کردن مؤثر ذخایر نفتی آمریکا و کاهش شدید قیمت‌های داخلی بنزین طراحی شده و نقشه انرژی ژئوپلیتیک را به طور اساسی بازنویسی می‌کند.[1][2]

بر اساس شرایط این توافق که توسط مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و پیت هگسث، وزیر دفاع، مذاکره شده است، دولت ایالات متحده ۵۵ درصد سهام کنترلی در یک سرمایه‌گذاری مشترک جدیدالتأسیس خواهد داشت. به این نهاد امتیاز ۱۰۰ ساله داده شده است تا در میادین نفتی تعیین‌شده ونزوئلا فعالیت کند؛ میادینی که در مجموع تقریباً یک چهارم نفت دست‌نخورده این کشور را در خود جای داده‌اند. سهم آمریکا بین سهام مستقیم در این سرمایه‌گذاری و حق دریافت نفت خام استخراج‌شده با قیمت تمام‌شده تقسیم خواهد شد.[1]

این امتیاز مهم دقیقاً ۹ ماه پس از عملیات نظامی آمریکا برای دستگیری نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور سابق ونزوئلا، حاصل می‌شود؛ مادورو برای رسیدگی به اتهامات فدرال تروریسم مواد مخدر به ایالات متحده منتقل شد. از زمان روی کار آمدن دلسی رودریگز، رئیس‌جمهور موقت، واشنگتن به شدت به دنبال تثبیت بخش انرژی رو به زوال ونزوئلا بوده است. هدف اصلی دولت آمریکا تضمین جریان مطمئن و بلندمدت نفت خام برای پالایشگاه‌های ایالات متحده و در عین حال ترغیب شرکت‌های انرژی آمریکایی برای بازگشت به منطقه است.[2][3]

برای غلبه بر چالش‌های لجستیکی و امنیتی شدید ونزوئلا، این سرمایه‌گذاری مشترک به شدت به بخش خصوصی متکی است. شریک اصلی ونزوئلایی، آلخاندرو بتانکورت است که شرکت او، «شرکای انرژی آبی آمریکای شمالی» (North American Blue Energy Partners)، در کنار نهادهای آمریکایی فعالیت خواهد کرد. پنتاگون، از طریق دفتر سرمایه استراتژیک خود، بر مجوزهای میادین نفتی نظارت کرده و به تأمین مالی آنها کمک خواهد کرد، که این امر بر ابعاد عمیق امنیت ملی این توافق تجاری تأکید دارد.

منافع داخلی برای دولت ترامپ به طور استثنایی بالاست. کاخ سفید با فشار فزاینده سیاسی بر سر افزایش قیمت بنزین مواجه است، که این وضعیت با جنگ شش‌ماهه جاری در ایران تشدید شده است. همزمان، ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده به طور قابل توجهی کاهش یافته و در اوایل ماه اوت به زیر ٣٠٠ میلیون بشکه سقوط کرده است—کاهشی بیش از ١٠٠ میلیون بشکه از ابتدای سال. ادغام نفت خام ونزوئلا به عنوان اهرمی حیاتی و فوری برای پر کردن مجدد این ذخایر تلقی می‌شود.[2][5]

برای کاراکاس، این توافق نشان‌دهنده تلاشی ناامیدانه برای احیای صنعتی است که دهه‌ها سرمایه‌گذاری ناکافی، سوء مدیریت و فساد آن را فلج کرده است. ونزوئلا، با وجود داشتن حدود ٣٠٣ میلیارد بشکه ذخایر اثبات‌شده (بزرگترین در جهان)، در حال حاضر تنها کسری از تولید تاریخی خود را دارد. دلسی رودریگز، رئیس‌جمهور موقت، اظهار داشت که این توافق باعث احیای اقتصادی کشور خواهد شد، در حالی که مقامات آمریکایی پیش‌بینی کردند که نزدیک به ١٠٠ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خصوصی جذب کرده و هزاران شغل محلی ایجاد خواهد کرد.[1]

با این حال، ساختار بی‌سابقه این معامله با واکنش شدید داخلی و خارجی مواجه شده است. چهره‌های مخالف در ونزوئلا، که به شرط ناشناس ماندن صحبت می‌کردند، این تفاهم‌نامه را به عنوان «تصرف گسترده زمین» و بهره‌برداری حریصانه از یک دولت انتقالی آسیب‌پذیر توصیف کرده‌اند. منتقدان استدلال می‌کنند که یک دولت موقت، که در پی مداخله نظامی خارجی روی کار آمده، فاقد صلاحیت قانونی برای واگذاری دارایی اصلی و حاکمیتی کشور برای یک قرن است.[3]

علاوه بر این، دوام قانونی این امتیاز بسیار متزلزل باقی می‌ماند. دخالت بتانکورت، که در حال حاضر با تحقیقات بین‌المللی در مورد پولشویی مواجه است، خطرات انطباق قابل توجهی را برای شرکت‌های آمریکایی شرکت‌کننده ایجاد می‌کند. شرکت‌های بزرگ نفتی آمریکایی از لحاظ تاریخی چنین سرمایه‌گذاری‌های مستقیمی در ونزوئلا را بسیار پرخطر می‌دانستند، و باید دید که با وجود حمایت پنتاگون، چه تعداد از آنها رسماً سرمایه خود را به سرمایه‌گذاری مشترک جدید متعهد خواهند کرد.

در حالی که کاخ سفید برای نهایی کردن جزئیات عملیاتی اقدام می‌کند، پیامدهای ژئوپلیتیک آن در حال آشکار شدن است. گزارش شده است که کاراکاس در حال بررسی خروج رسمی از اوپک است؛ اقدامی که نشان‌دهنده چرخش قطعی از کارتل بین‌المللی به سمت ادغام کامل با بازار انرژی آمریکای شمالی خواهد بود. در صورت اجرا، این خروج، شراکت ایالات متحده و ونزوئلا را به عنوان یک بلوک جدید مسلط در تولید جهانی نفت تثبیت کرده و زنجیره‌های تأمین را برای دهه‌های آینده تغییر شکل خواهد داد.[3][4]