مالیات مرزی کربن اتحادیه اروپا وارد مرحله نهایی شد؛ بار مالی جدید برای واردکنندگان

برای تولیدکنندگان و واردکنندگانی که کالاهای صنعتی را به اروپا منتقل می‌کنند، دوران انتشار رایگان کربن رسماً به پایان رسیده است. اکنون یک ساختار هزینه‌ای جدید به طور دائمی در زنجیره‌های تأمین جهانی تعبیه شده و محاسبات تجارت بین‌المللی را به طور بنیادی تغییر می‌دهد. مکانیسم تنظیم مرزی کربن اتحادیه اروپا (CBAM) رسماً وارد فاز قطعی خود شده و از یک مرحله گذار صرفاً گزارش‌دهی، به یک مسئولیت مالی الزام‌آور تبدیل شده است.

این تغییر نقطه عطفی حیاتی برای تجارت جهانی است، زیرا شدت کربن یک محصول اکنون تعیین‌کننده مستقیم دسترسی آن به بازار و رقابت‌پذیری هزینه‌ای آن است. هدف این سیاست تضمین این است که کالاهای وارداتی پرکربن مشمول همان هزینه‌های کربنی شوند که محصولات تولید شده در داخل اتحادیه اروپا متحمل می‌شوند و عملاً استانداردهای سیاست اقلیمی اروپا را به شرکای تجاری در سراسر جهان صادر می‌کند.[3]

از اول ژانویه ۲۰۲۶، واردکنندگان فولاد، آلومینیوم، سیمان، کودها، هیدروژن و برق باید انتشار گازهای گلخانه‌ای منتشر شده در طول تولید آن‌ها در خارج از کشور را محاسبه کنند. این سیستم برای ایجاد شرایط برابر بین تولیدکنندگان اروپایی – که برای انتشار خود تحت سیستم تجارت انتشار اتحادیه اروپا (EU ETS) هزینه می‌پردازند – و تولیدکنندگان خارجی که در حوزه‌های قضایی با مقررات اقلیمی ضعیف‌تر فعالیت می‌کنند، طراحی شده است.

برای انطباق، واردکنندگان اکنون باید گواهی‌های CBAM متناسب با انتشار کربن نهفته کالاهای خود را خریداری و تسلیم کنند. هدف این مکانیسم جلوگیری از «نشت کربن» است، سناریویی که در آن جاه‌طلبی‌های اقلیمی داخلی صرفاً تولید صنعتی و آلودگی‌های مرتبط با آن را به کشورهایی با استانداردهای زیست‌محیطی پایین‌تر سوق می‌دهد.[4]

معماری مالی فاز قطعی اکنون فعال است و کمیسیون اروپا فعالانه قیمت گواهی‌های CBAM را تعیین می‌کند تا بازتاب‌دهنده EU ETS باشد. کمیسیون اولین قیمت فصلی برای سه‌ماهه اول ۲۰۲۶ را ۷۵.۳۶ یورو به ازای هر تن معادل دی‌اکسید کربن، و پس از آن قیمت سه‌ماهه دوم را ۷۵.۲۸ یورو به ازای هر تن منتشر کرد. این قیمت‌ها به عنوان میانگین وزنی قیمت‌های تسویه حراجی سهمیه‌های EU ETS محاسبه می‌شوند.

در حالی که خرید واقعی گواهی‌ها برای واردات سال ۲۰۲۶ تا زمان راه‌اندازی یک پلتفرم مرکزی در فوریه ۲۰۲۷ به تعویق افتاده است، مسئولیت مالی برای هر محموله‌ای که امروز از گمرک ترخیص می‌شود، در حال انباشت است. از سال ۲۰۲۷ به بعد، مکانیسم قیمت‌گذاری از محاسبه فصلی به هفتگی تغییر خواهد کرد و نوسانات بازار کربن در زمان واقعی را وارد فرآیند تدارکات وارداتی می‌کند.[1][2]

بحرانی‌ترین متغیری که میزان تعهد مالی واردکننده را تعیین می‌کند، کیفیت داده‌های انتشار کربن در زنجیره تأمین آن‌ها است. واردکنندگانی که به «مقادیر پیش‌فرض» ارائه شده توسط کمیسیون اروپا متکی هستند، با هزینه‌های به مراتب بالاتری نسبت به کسانی که داده‌های تأییدشده و خاص تأمین‌کننده را ارائه می‌دهند، مواجه خواهند شد. استفاده از این مقادیر پیش‌فرض جریمه‌ای فزاینده به همراه دارد: ۱۰٪ افزایش قیمت در سال ۲۰۲۶، افزایش به ۲۰٪ در سال ۲۰۲۷، و رسیدن به ۳۰٪ از سال ۲۰۲۸ به بعد.

این ساختار تنبیهی فشار تجاری شدیدی را برای تأمین داده‌های انتشار تأییدشده و در سطح تأسیسات از تأمین‌کنندگان غیر اتحادیه اروپا ایجاد می‌کند. برای کالاهای بسیار پرکربن مانند فولاد نورد گرم، اتکا به مقادیر پیش‌فرض می‌تواند هزینه کربن را به صدها یورو در هر تن برساند و به سرعت حاشیه سود را از بین ببرد.[1]

تأثیر مالی فوری در سال ۲۰۲۶ با یک ضریب فازبندی تدریجی که برای تسهیل انتقال طراحی شده است، تعدیل می‌شود. در حال حاضر، واردکنندگان فقط ملزم به پرداخت ۲.۵٪ از انتشار کربن نهفته‌ای هستند که تحت معیار تخصیص رایگان EU ETS پوشش داده نمی‌شود. با این حال، این ضریب در طول دهه آینده به سرعت افزایش می‌یابد.

مسئولیت مالی در سال ۲۰۲۷ به ۵٪، در سال ۲۰۲۸ به ۱۰٪، و در سال ۲۰۳۰ به ۴۸.۵٪ افزایش می‌یابد، قبل از اینکه تا سال ۲۰۳۴ به ۱۰۰٪ برسد. این برنامه فزاینده منعکس‌کننده برنامه ریزی برای حذف تدریجی سهمیه‌های کربن رایگان برای تولیدکنندگان داخلی اتحادیه اروپا است و تضمین می‌کند که هم کالاهای داخلی و هم وارداتی در نهایت با هزینه کامل و بدون تخفیف ردپای کربن خود مواجه شوند.[4]

برای کاهش بار اداری بر عملیات‌های کوچک‌تر، چارچوب نظارتی با یک آستانه جدید مبتنی بر جرم ساده‌سازی شده است. واردکنندگانی که کمتر از ۵۰ تن کالای تحت پوشش CBAM در هر سال تقویمی وارد می‌کنند، از الزامات مجوز، اظهارنامه سالانه و تسلیم گواهی معاف هستند.

با این حال، کسانی که از این حجم تجمعی ۵۰ تنی فراتر می‌روند، باید رسماً به عنوان «اظهارکنندگان مجاز CBAM» ثبت شوند تا بتوانند به واردات کالاهای تحت پوشش به اتحادیه اروپا ادامه دهند. عدم کسب این وضعیت، یا عدم گزارش دقیق انتشار کربن، شرکت‌ها را در معرض تأخیرهای شدید گمرکی، اختلال در زنجیره‌های تأمین و جریمه‌های مالی قابل توجهی قرار می‌دهد که توسط مقامات ذی‌صلاح ملی اعمال می‌شود.[1][3]

فاز قطعی همچنین استانداردهای سخت‌گیرانه جدیدی را برای یکپارچگی داده‌ها معرفی می‌کند. از ژانویه ۲۰۲۶، واردکنندگان اتحادیه اروپا تنها در صورتی می‌توانند داده‌های انتشار واقعی را در اظهارنامه‌های سالانه خود گزارش دهند که آن داده‌ها توسط یک تأییدکننده شخص ثالث معتبر که تحت اصول خاص CBAM و همسو با EU ETS فعالیت می‌کند، تأیید شده باشند. این الزام بار اثبات را به عمق زنجیره تأمین جهانی منتقل می‌کند.

تولیدکنندگان خارجی اکنون باید استانداردهای دقیق حسابداری کربن را بپذیرند و تحت ممیزی‌های خارجی قرار گیرند تا بتوانند به عنوان تأمین‌کنندگان رقابتی برای بازار اروپا باقی بمانند. عدم توانایی در ارائه داده‌های تأییدشده نه تنها مقادیر پیش‌فرض تنبیهی را فعال می‌کند، بلکه خطر قطع روابط تجاری با خریداران اتحادیه اروپا را که به دنبال به حداقل رساندن تعهدات کربنی خود هستند، به همراه دارد.[3]

در نهایت، مکانیسم تنظیم مرزی کربن به عنوان یک گره حیاتی در یک تغییر زیرساختی جهانی بزرگ‌تر به سمت کربن‌زدایی عمل می‌کند. با اجازه دادن به واردکنندگان برای کسر هرگونه قیمت کربنی که قبلاً در کشور مبدأ پرداخت شده است، این سیاست عملاً کشورهای غیر اتحادیه اروپا را تشویق می‌کند تا مکانیسم‌های قیمت‌گذاری کربن داخلی خود را اجرا کنند.

اگر یک تولیدکننده خارجی مالیات کربن محلی بپردازد یا تحت یک سیستم تجارت انتشار داخلی فعالیت کند، آن هزینه تعهد CBAM اتحادیه اروپا را جبران می‌کند و از مالیات مضاعف جلوگیری می‌کند. این پویایی، شرکای تجاری را ترغیب می‌کند تا درآمدهای کربن را در داخل مرزهای خود حفظ کنند، نه اینکه آن‌ها را به اتحادیه اروپا تسلیم کنند، و پذیرش جهانی چارچوب‌های قیمت‌گذاری کربن را تسریع می‌بخشد.[4]