صدور مجوز فیفا برای استفاده از سیستم VAR در دو مسابقه لیگ برتر فوتبال زنان ایران

ورود تکنولوژی به مستطیل سبز زنان ایران سرانجام رنگ واقعیت به خود گرفت و عدالت ورزشی در آستانه تحولی بزرگ قرار دارد. فدراسیون فوتبال ایران در روز ۱۲ مهر ۱۴۰۵ (سوم اکتبر ۲۰۲۶) رسما اعلام کرد که فیفا مجوز استفاده از سیستم کمک‌داور ویدیویی (VAR) را برای لیگ برتر فوتبال زنان صادر کرده است. این تصمیم، نقطه عطفی در تاریخ رقابت‌های باشگاهی زنان در خاورمیانه محسوب می‌شود.[1][2]

بر اساس برنامه‌ریزی سازمان لیگ، در گام نخست تنها دو مسابقه حساس و پربرخورد از این فناوری پیشرفته بهره‌مند خواهند شد. سوت آغاز این تحول تاریخی در روز ۲۴ مهرماه و در جریان «دربی کرمان» بین تیم‌های قدرتمند خاتون بم و گل‌گهر سیرجان به صدا درخواهد آمد. این دیدار در شهر بم برگزار می‌شود و نگاه‌های بسیاری را به خود معطوف کرده است.[1][2]

دومین آوردگاهی که میزبان اتاق‌های مانیتورینگ و دوربین‌های چندگانه خواهد بود، تقابل حساس و تاریخی پایتخت است. تیم‌های تازه تاسیس زنان پرسپولیس و استقلال در روز اول آبان‌ماه در ورزشگاه شهید کاظمی تهران به مصاف یکدیگر می‌روند. حضور VAR در این دربی، ضریب اشتباهات داوری را در یکی از پرفشارترین بازی‌های فصل به حداقل خواهد رساند.[1]

با این حال، استقرار این سیستم تنها به نصب چند دوربین در اطراف زمین و یک مانیتور کنار خط خلاصه نمی‌شود. محسن حکیم، رئیس دپارتمان کمک‌داور ویدیویی فدراسیون فوتبال، با اشاره به پیچیدگی‌های این پروژه تاکید کرد که تمامی مراحل باید مو به مو با پروتکل‌های جهانی هم‌خوانی داشته باشد. بازدیدهای میدانی از ورزشگاه‌های بم و شهید کاظمی از چند روز پیش آغاز شده است.[1][2]

محسن حکیم درباره استانداردهای سخت‌گیرانه نهاد حاکم بر فوتبال جهان می‌گوید: «برگزاری یک مسابقه با استفاده از VAR صرفا به تامین تجهیزات و استقرار اتاق VAR محدود نمی‌شود. تمامی اجزای این فرآیند باید مطابق الزامات و استانداردهای فیفا باشد.» این الزامات شامل تاییدیه اپراتورها، داوران حاضر در اتاق مانیتورینگ و زیرساخت‌های فیزیکی ورزشگاه‌ها است.[2]

آماده‌سازی نیروی انسانی برای هدایت این سیستم، یکی از بزرگترین چالش‌های فدراسیون در ماه‌های اخیر بوده است. داوران زن ایرانی که پیش از این دوره‌های تئوری و شبیه‌سازی را پشت سر گذاشته بودند، اکنون باید در شرایط واقعی و در جریان مسابقاتی با فشار روانی بالا، تصمیمات حیاتی را بازبینی کنند. هماهنگی میان داور وسط و اتاق فرمان، کلید موفقیت این پروژه خواهد بود.[1][2]

ورود این تکنولوژی به لیگ زنان، پیامدهای مثبتی فراتر از کاهش اشتباهات داوری دارد و به نوعی اعتبار بین‌المللی این مسابقات را افزایش می‌دهد. تیم‌هایی مانند خاتون بم که سابقه ۱۱ قهرمانی در لیگ را دارند و نماینده ایران در مسابقات آسیایی هستند، سال‌هاست که در انتظار رسیدن به استانداردهای بین‌المللی برای رقابت‌های داخلی بوده‌اند تا بازیکنانشان با فضای مسابقات جهانی آشناتر شوند.[1]

دپارتمان VAR فدراسیون فوتبال ماموریت یافته تا لحظه سوت آغاز این دو مسابقه، روند آماده‌سازی را به صورت روزانه پایش کند. هرگونه نقص در سیستم ارتباطی رادیویی یا قطعی تصاویر می‌تواند به لغو مجوز فیفا برای بازی‌های بعدی منجر شود. به همین دلیل، تیم‌های فنی در حال تست مکرر کابل‌کشی‌ها و زاویه دید دوربین‌ها در ورزشگاه‌های منتخب هستند.[2]

محسن حکیم در بخش دیگری از صحبت‌های خود به چشم‌انداز آینده این طرح اشاره کرد و افزود: «فراهم شدن امکان استفاده از VAR در مسابقات منتخب لیگ فوتبال بانوان، گامی در مسیر توسعه فناوری کمک‌داور ویدیویی در فوتبال بانوان ایران است و تلاش می‌کنیم این مسابقات با رعایت کامل استانداردهای بین‌المللی برگزار شود.»[1]

در نهایت، موفقیت در اجرای این طرح آزمایشی می‌تواند مسیر را برای استفاده دائمی از کمک‌داور ویدیویی در تمامی مسابقات لیگ برتر زنان هموار کند. فدراسیون فوتبال امیدوار است با عبور بی‌نقص از این دو خوان مهم در مهر و آبان، تاییدیه نهایی فیفا را برای گسترش این فناوری در فصول آینده دریافت کند و گامی بلند در راستای برابری امکانات ورزشی بردارد.[1][2]