تشدید نظامی‌سازی مدارس؛ اجرای طرح «میدان رویش» برای جذب دانش‌آموزان به بسیج

وزارت آموزش و پرورش دولت مسعود پزشکیان در هماهنگی با سازمان بسیج مستضعفین، طرح جدیدی با عنوان «میدان رویش» را برای جذب گسترده دانش‌آموزان به ارگان‌های نظامی به اجرا گذاشته است. این طرح که با هدف عضوگیری از میان کودکان و نوجوانان طراحی شده، نشان‌دهنده تشدید رویکرد نظامی‌سازی و امنیتی‌کردن مدارس در آستانه سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ است.[1][2]

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، در جلسات هماهنگی با فرماندهان بسیج، برنامه‌های اجرایی این طرح را پیش می‌برد. رسانه‌ها گزارش داده‌اند که هدف اصلی این همکاری، تسهیل ورود نهادهای نظامی به محیط‌های آموزشی و ترغیب دانش‌آموزان برای پیوستن به ساختار بسیج و سایر نیروهای مسلح است.[1]

این تحرکات در حالی صورت می‌گیرد که حضور نیروهای نظامی در مدارس به شکل‌های مختلفی در حال افزایش است. انتشار ویدیوهایی از حضور معلمان با لباس فرم نظامی بسیج در کلاس‌های درس، به‌ویژه در مدرسه‌ای در شهر اصفهان، نشان می‌دهد که حکومت تلاش دارد گفتمان سرکوبگرانه و ایدئولوژیک خود را به‌طور مستقیم به دانش‌آموزان تحمیل کند.[3]

هم‌زمان با این طرح، سازمان بسیج مستضعفین از سازماندهی نیروهای جدید در قالب پویش‌های حکومتی خبر داده است. حسین طائب، رئیس این سازمان، در روز ۲۷ شهریور اعلام کرد که «صدها هزار نفر از ثبت‌نام‌کنندگان پویش حکومتی جان‌فدا در تهران سازماندهی شده‌اند» و این داوطلبان پس از آموزش‌های لازم به یگان‌ها و گردان‌های نظامی ملحق می‌شوند.[4]

فعالان حقوق بشر و نهادهای ناظر تأکید می‌کنند که این اقدامات نقض آشکار تعهدات بین‌المللی ایران، از جمله پیمان‌نامه حقوق کودک مبنی بر منع استفاده از افراد زیر ۱۸ سال در منازعات و امور نظامی است. با این حال، نهادهای امنیتی با نادیده گرفتن این هشدارها، مدارس را به عنوان یکی از اهداف اصلی برای جبران ریزش نیروهای خود در نظر گرفته‌اند.[2]

کارشناسان آموزشی هشدار می‌دهند که تبدیل کلاس‌های درس به پایگاه‌های عضوگیری، علاوه بر افت کیفیت آموزش، به افزایش تنش‌های روانی در میان دانش‌آموزان و خانواده‌های آنان منجر خواهد شد. اصرار بر اجرای طرح «میدان رویش» نشان می‌دهد که اولویت نهادهای تصمیم‌گیر، کنترل امنیتی نسل جدید است.[1][2]

در سال‌های پس از اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، مدارس ایران به یکی از کانون‌های اصلی مقاومت مدنی تبدیل شدند و حکومت با بازداشت دانش‌آموزان و امنیتی‌کردن فضا به این روند پاسخ داد. اکنون با گذشت چهار سال، به نظر می‌رسد رویکرد تقابلی جای خود را به سازماندهی سیستماتیک و نفوذ ساختاری داده است.[2][3]

در نهایت، اجرای این سیاست‌ها در آغاز سال تحصیلی جدید، تقابل میان جامعه مدنی و ساختار حاکمیت را در حوزه آموزش عمیق‌تر می‌کند. در حالی که خانواده‌ها خواهان محیطی امن و علمی برای فرزندان خود هستند، ورود مستقیم فرماندهان نظامی به برنامه‌ریزی‌های وزارت آموزش و پرورش، چشم‌انداز نگران‌کننده‌ای از آینده مدارس در ایران ترسیم می‌کند.[1][4]