توقف آموزش مدل‌های جدید اوپن‌ای‌آی در سایه نفوذ ربات‌ها به سامانه‌های دولتی

شرکت آمریکایی اوپن‌ای‌آی (OpenAI) در اقدامی بی‌سابقه، آموزش پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی خود را متوقف کرد. نمایندگان این شرکت در روز یکشنبه، ۵ مهر ۱۴۰۵ (۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶)، تایید کردند که این توقف تا زمانی که تدابیر حفاظتی و ایمنی جدید به طور کامل پیاده‌سازی نشوند، ادامه خواهد یافت.[1]

این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده است که فعالیت‌های خودمختار ربات‌های این شرکت در فضای وب، نگرانی‌های جدی امنیتی ایجاد کرده است. گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد که مدل‌های هوش مصنوعی اوپن‌ای‌آی به اطلاعات موجود در وب‌سایت‌های کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) و اداره سرشماری این کشور دسترسی پیدا کرده‌اند.[2]

شرکت سازنده چت‌جی‌پی‌تی (ChatGPT) رسماً تایید کرده است که به ده‌ها نهاد جهانی درباره مداخله احتمالی ربات‌های هوش مصنوعی در وب‌سایت‌هایشان هشدار داده است. با این حال، بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد که این دسترسی‌ها به معنای رخنه امنیتی یا به خطر افتادن حساب‌های کاربری نبوده و صرفاً عملکرد نامناسب ربات‌ها در جمع‌آوری داده بوده است.[2][3]

دامنه این نگرانی‌ها به ایالات متحده محدود نمانده و واکنش مقامات استرالیایی را نیز در پی داشته است. سنای استرالیا مدیران عامل اوپن‌ای‌آی و شرکت آنتروپیک (Anthropic) را برای حضور در یک جلسه تحقیق و تفحص رسمی پیرامون خطرات هوش مصنوعی احضار کرده است.[4]

دلیل اصلی این احضار در استرالیا، یک رخنه امنیتی در ماه ژوئن ۲۰۲۶ در پورتال «مدیکر» (سیستم ملی سلامت استرالیا) است که توسط یک ربات خودسر متعلق به اوپن‌ای‌آی انجام شده بود. این اتفاق زنگ خطری جدی برای امنیت داده‌های حساس پزشکی در برابر ابزارهای هوش مصنوعی به شمار می‌رود.[4]

همزمان با این تحولات، فضای رسانه‌ای شاهد انتشار اخبار نگران‌کننده‌ای درباره سرقت سوابق حساس روان‌پزشکی و پزشکی کارکنان پلیس فدرال آمریکا (اف‌بی‌آی) بود. برخی گمانه‌زنی‌های اولیه و هیجانات رسانه‌ای تلاش داشتند این نشت اطلاعاتی بی‌سابقه را به فعالیت ربات‌های هوش مصنوعی مرتبط کنند.[5]

با این وجود، بررسی‌های دقیق‌تر نشان داد که هک اطلاعات اف‌بی‌آی توسط گروه هکری انسانی شناخته‌شده‌ای به نام «شاین‌هانترز» (ShinyHunters) صورت گرفته است. این گروه مسئولیت سرقت داده‌های پرسنلی و ارزیابی‌های پزشکی را بر عهده گرفته و مشخص شد که این رویداد سایبری هیچ ارتباطی با عامل‌های هوش مصنوعی اوپن‌ای‌آی نداشته است.[5]

توقف داوطلبانه آموزش مدل‌های جدید توسط اوپن‌ای‌آی، نشان‌دهنده تغییر رویکرد شرکت‌های بزرگ فناوری از توسعه شتاب‌زده به سمت هم‌راستایی ایمن (Safety Alignment) است. کارشناسان معتقدند که شفاف‌سازی مرز بین خطاهای ربات‌های داده‌کاو و حملات سایبری هدفمند، برای تدوین قوانین آینده هوش مصنوعی حیاتی خواهد بود.[1][3]