ترامپ طرح هفت‌روزه ایران را رد کرد؛ تقابل دیپلماسی و گزینه نظامی در واشینگتن و تهران

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، اکنون تصمیم‌گیرنده اصلی درباره آینده تقابل نظامی با ایران است و با رد پیشنهاد آتش‌بس هفت‌روزه تهران، نشان داده است که گزینه نظامی را همچنان روی میز نگه می‌دارد. بر اساس گزارش روزنامه وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌های آمریکایی، ترامپ پیشنهاد جمهوری اسلامی برای کاهش تنش و بازگشایی تنگه هرمز را نپذیرفته است. او در جلسات داخلی به دستیاران خود گفته است که انتظار دارد پس از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ماه نوامبر، بمباران مواضع ایران را از سر بگیرد.[1][2][6]

این تصمیم در حالی اتخاذ شده است که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد اعلام کرد که تهران طرح هفت‌روزه «مشخصی» را از طریق قطر به واشینگتن ارائه داده است. این طرح شامل توقف خصومت‌ها برای یک هفته، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران، لغو تحریم‌های نفتی و پایان محاصره دریایی آمریکا در ازای بازگشایی تنگه هرمز بود. پیش از رد این پیشنهاد توسط ترامپ، یک مقام آمریکایی به خبرگزاری رویترز گفته بود که گفت‌وگوهای «مثبت و سازنده‌ای» از طریق میانجی‌گران در جریان است.[3][7]

در سوی دیگر این معادله و در داخل ایران، تلاش‌های دیپلماتیک دولت مسعود پزشکیان با مخالفت شدید هسته سخت قدرت روبه‌رو شده است. روزنامه کیهان، که بازتاب‌دهنده نظرات نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی است، در واکنش به طرح هفت‌روزه عباس عراقچی، این مذاکرات را یک «عملیات فریب» از سوی آمریکا خواند. این روزنامه هشدار داد که بازگشایی تنگه هرمز یا هرگونه عقب‌نشینی هسته‌ای برای رسیدن به توافق، به معنای ارسال «پالس ضعف» به واشینگتن است.[4][5]

کیهان در سرمقاله خود پا را فراتر گذاشته و خواستار پاسخ نظامی مستقیم به محاصره دریایی و هوایی اعمال‌شده توسط ایالات متحده شده است. این موضع‌گیری نشان می‌دهد که حتی اگر دولت آمریکا با طرح هفت‌روزه موافقت می‌کرد، اجرای آن در داخل ایران با موانع جدی و کارشکنی نهادهای نظامی و تندروها مواجه می‌شد. تقابل دیدگاه‌ها در تهران، توانایی دولت برای پیشبرد یک توافق جامع را به شدت محدود کرده است.[4]

زمان‌بندی این تحولات نقش کلیدی در استراتژی هر دو طرف دارد. اشاره صریح دونالد ترامپ به «انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر» نشان می‌دهد که محاسبات انتخاباتی و سیاست داخلی آمریکا، مانع از پذیرش یک توافق کوتاه‌مدت با ایران شده است. دولت آمریکا ترجیح می‌دهد تا پیش از مشخص شدن ترکیب جدید کنگره، امتیاز قابل توجهی به تهران ندهد و اهرم فشار نظامی خود را حفظ کند.[1][2]

در همین حال، محاصره دریایی بنادر ایران و محدودیت‌های بی‌سابقه بر پروازهای بین‌المللی شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، فشار اقتصادی مضاعفی را بر ساختار کشور وارد کرده است. طرح هفت‌روزه تلاشی فوری برای شکستن این حلقه محاصره بود که با مخالفت کاخ سفید، اکنون به بن‌بست رسیده است. عراقچی تاکید کرده بود که تصمیم نهایی برای بازگشایی تنگه هرمز مستقیما به پاسخ واشینگتن بستگی دارد.[3][7]

استدلال مخالفان مذاکره در هر دو پایتخت به طرز متناقضی یکدیگر را تقویت می‌کند. در واشینگتن، پذیرش طرح ایران به عنوان یک باج‌دهی پیش از انتخابات تلقی می‌شود و در تهران، ارائه این طرح از سوی تندروها به عنوان نشانه ضعف و تسلیم در برابر فشارها تفسیر می‌گردد. این هم‌گرایی نانوشته میان مخالفان دیپلماسی، شانس موفقیت میانجی‌گری کشورهایی نظیر قطر را به حداقل رسانده است.[1][4]

با رد رسمی این پیشنهاد از سوی رئیس‌جمهوری آمریکا و افزایش فشارهای داخلی بر تیم دیپلماسی ایران برای اتخاذ رویکرد تهاجمی‌تر، وضعیت در خلیج فارس و تنگه هرمز در آستانه ورود به یک فاز غیرقابل پیش‌بینی قرار گرفته است. اکنون پرسش اصلی این است که آیا تهران در واکنش به این بن‌بست، سطح تنش‌ها را در آب‌های منطقه افزایش خواهد داد یا تا پایان انتخابات نوامبر به حفظ وضع موجود بسنده می‌کند.[2][7]