راهنمابادگیرهای ایرانیویرایش ۱بهروزرسانی
فیزیک بادگیرهای ایرانی: مکانیسم سرمایش غیرفعال و اثر دودکشی در معماری کویری
بادگیرهای باستانی ایران تنها تونلهای هدایت باد نیستند، بلکه موتورهای ترمودینامیکی پیچیدهای محسوب میشوند. این سازهها با بهرهگیری از اثر دودکشی، اصل برنولی و سرمایش تبخیری، دمای فضاهای داخلی را در اوج گرمای تابستان تا ۱۵ درجه سانتیگراد کاهش میدهند.
به قلم ساناز امامی
این خبر را به اشتراک بگذارید
بهطور خلاصه
- بادگیرها با استفاده از اثر دودکشی و اختلاف چگالی هوا، تهویه طبیعی را بدون نیاز به برق فراهم میکنند.
- اصل برنولی در بالای دهانههای بادگیر، یک نیروی مکش قدرتمند برای خروج هوای گرم ایجاد میکند.
- اتصال بادگیر به سیستم قنات، از طریق سرمایش تبخیری دمای هوا را تا ۱۵ درجه کاهش میدهد.
قرنها پیش از اختراع سیستمهای تهویه مطبوع برقی، معماران ایرانی در قلب کویرهای سوزان، سازههایی را بنا کردند که قوانین فیزیک سیالات را به خدمت میگرفت. بادگیرها، برجهای بلندی که بر بام خانهها و آبانبارها مینشینند، صرفاً مجراهایی برای عبور باد نیستند.[1][10]
این سازههای خشتی، در واقع موتورهای ترمودینامیکی پیچیدهای هستند که با استفاده از اختلاف فشار هوا و ظرفیت گرمایی مصالح، دمای محیط را کنترل میکنند. در شهرهایی مانند یزد و کاشان، دمای تابستان به راحتی از ۴۰ درجه سانتیگراد عبور میکند، اما فضای زیر بادگیرها خنک و مطبوع باقی میماند.[2]
دکتر محمود توسلی، پژوهشگر معماری سنتی، در مقالهای در سال ۲۰۰۶ مینویسد: «بادگیر یک شاهکار مهندسی است که بدون هیچ قطعه متحرکی، آسایش حرارتی را در خشنترین اقلیمها تضمین میکند.» این سیستمها نشاندهنده درک عمیق پیشینیان از رفتار هوا در مواجهه با موانع فیزیکی هستند.[3]
مکانیسم فیزیکی اثر دودکشی
یکی از اصول بنیادین در عملکرد بادگیرها، پدیدهای است که در فیزیک به نام «اثر دودکشی» (Stack Effect) شناخته میشود. این اثر بر پایه تغییرات چگالی هوا در اثر تغییر دما استوار است. هوای گرم به دلیل چگالی کمتر، همواره تمایل دارد به سمت بالا حرکت کند.[4][7]
در طول روز، دیوارههای خشتی بادگیر گرمای خورشید را جذب میکنند. هوای داخل برج گرم شده و به سمت بالا صعود میکند. این حرکت رو به بالا، یک منطقه کمفشار در پایین برج ایجاد میکند که هوای خنکتر را از حیاط سایهدار یا زیرزمین به داخل فضای نشیمن میکشد.[4][9]
در شب، این فرآیند کاملاً معکوس میشود. دیوارههای بادگیر که اکنون در معرض هوای خنک شبانه قرار دارند، گرمای خود را از دست میدهند. هوای خنک و سنگینتر از دهانههای بالای برج به سمت پایین سرازیر شده و هوای گرم انباشته شده در داخل خانه را به بیرون میراند.[5][7]
این چرخه پیوسته، تهویه مطبوع طبیعی را بدون نیاز به هیچ منبع انرژی خارجی فراهم میکند. بر اساس دادههای منتشر شده در مجله «بیلدینگ اند انوایرنمنت» در سال ۲۰۱۴، این مکانیسم میتواند سرعت جریان هوایی معادل ۱.۵ تا ۳ متر بر ثانیه در داخل ساختمان ایجاد کند.[3]
اصل برنولی و مکش هوا
علاوه بر اثر دودکشی، بادگیرها از اصل برنولی در دینامیک سیالات نیز بهره میبرند. بر اساس این اصل فیزیکی، افزایش سرعت یک سیال با کاهش فشار آن همراه است. هنگامی که باد در ارتفاعات بالاتر با سرعت بیشتری میوزد، فشار هوا در دهانههای بادگیر به شدت کاهش مییابد.[8][10]
این افت فشار در بالای برج، یک نیروی مکش قدرتمند ایجاد میکند. هوای راکد و گرم داخل ساختمان به سمت بالا کشیده شده و از دهانههای پشت به باد خارج میشود. این فرآیند به ویژه در بادگیرهای چندطرفه که دهانههای متعددی دارند، بسیار کارآمد عمل میکند.[8]
در بادگیرهای چهارطرفه یا هشتطرفه، دهانهای که رو به باد قرار دارد، هوای تازه را به داخل هدایت میکند که فشار مثبت نامیده میشود. همزمان، دهانههای پشتی به عنوان مجرای خروجی عمل کرده و با ایجاد فشار منفی، هوای گرم را بیرون میکشند. این اختلاف فشار، جریان هوای مداومی را تضمین میکند.[7][8]
یونسکو در پرونده ثبت جهانی شهر تاریخی یزد در سال ۲۰۱۷، به صراحت به این سیستمهای هوشمند اشاره کرده است. در این سند آمده است که معماری خشتی یزد و استفاده گسترده از بادگیرها، نمونهای بینظیر از سازگاری انسان با محیط زیست خشن بیابانی است.[2]
پیوند ترمودینامیکی با قنات
اوج نبوغ مهندسی در معماری کویری زمانی آشکار میشود که بادگیر با سیستم قنات ترکیب میشود. قناتها، کانالهای زیرزمینی انتقال آب هستند که از کوهپایهها به سمت شهرها حفر شدهاند. آب جاری در این کانالها، دمای بسیار پایینتری نسبت به سطح زمین دارد.[1]
در بسیاری از خانههای سنتی، دهانه خروجی بادگیر مستقیماً به سرداب یا اتاقی که روی مسیر قنات قرار دارد، متصل است. هوای گرم و خشکی که از بالای برج وارد میشود، پس از عبور از کانال عمودی، با سطح آب خنک قنات برخورد میکند.
در این نقطه، پدیده «سرمایش تبخیری» (Evaporative Cooling) رخ میدهد. گرمای نهان تبخیر، انرژی حرارتی هوا را جذب کرده و باعث تبخیر سطحی آب میشود. این فرآیند فیزیکی نه تنها دمای هوا را به شدت کاهش میدهد، بلکه رطوبت نسبی آن را نیز بالا میبرد.[4][9]
هوای خنک و مرطوب شده، سپس از طریق دریچههای تعبیه شده به اتاقهای تابستانی هدایت میشود. مطالعات نشان میدهد که این سیستم ترکیبی میتواند دمای هوای ورودی را تا ۱۵ درجه سانتیگراد کاهش داده و رطوبت را از ۱۵ درصد به حدود ۵۰ درصد برساند که دقیقاً در محدوده آسایش انسان است.[4][5]
سوزان روف، استاد معماری دانشگاه هریوت-وات، در کتاب «اکو-آرکیتکچر» مینویسد: «ترکیب بادگیر و قنات، یک سیستم تهویه مطبوع کامل است که هم دما و هم رطوبت را تنظیم میکند؛ چیزی که کولرهای آبی مدرن با مصرف برق فراوان انجام میدهند.»
نقش جرم حرارتی خشت
عملکرد بادگیرها تنها به جریان هوا محدود نمیشود؛ مصالح به کار رفته در ساخت آنها نیز نقش حیاتی در این فرآیند ترمودینامیکی ایفا میکنند. خشت و گل، که مصالح اصلی معماری کویری هستند، دارای ظرفیت گرمایی بسیار بالایی میباشند.[3]
این ویژگی که در فیزیک ساختمان به عنوان «جرم حرارتی» (Thermal Mass) شناخته میشود، باعث میشود دیوارههای بادگیر نوسانات دمایی شبانهروز را تعدیل کنند. در طول روز، خشت گرمای محیط را به کندی جذب میکند و مانع از انتقال سریع آن به داخل ساختمان میشود.[5][9]
با فرا رسیدن شب و کاهش شدید دمای بیرون در محیط کویر، دیوارههای خشتی شروع به آزاد کردن گرمای ذخیره شده میکنند. این تاخیر فازی در انتقال حرارت، باعث میشود دمای داخل ساختمان در طول شبانهروز در یک محدوده نسبتاً ثابت و پایدار باقی بماند.[5]
ضخامت دیوارههای بادگیر و تیغههای داخلی آن، سطح تماس هوا با جرم حرارتی را به حداکثر میرساند. هرچه این سطح تماس بیشتر باشد، تبادل حرارتی بین هوای عبوری و مصالح خشتی با کارایی بالاتری انجام میشود و هوای خروجی خنکتر خواهد بود.[3][7]
تنوع در طراحی و اقلیم
بادگیرها سازههای یکسانی نیستند و طراحی آنها به شدت تابع شرایط اقلیمی خرد (Microclimate) هر منطقه است. معماران سنتی با درک دقیق از جهت بادهای غالب و میزان رطوبت، فرم، ارتفاع و ساختار دهانههای بادگیر را بهینهسازی میکردند.[1][10]
در شهرهایی مانند میبد و اردکان که بادهای همراه با گرد و غبار از جهتهای خاصی میوزند، بادگیرهای یکطرفه رواج دارند. این بادگیرها تنها یک دهانه رو به باد مطلوب (معمولاً باد اصفهان) دارند و پشت آنها کاملاً بسته است تا از ورود طوفان شن جلوگیری شود.[4]
در مقابل، در یزد که بادهای مطلوب از جهات مختلف میوزند، بادگیرهای چهارطرفه یا هشتطرفه ساخته میشدند. بادگیر باغ دولتآباد یزد با ارتفاع ۳۳.۸ متر، بلندترین بادگیر خشتی جهان است که با طراحی هشتطرفه خود، باد را از هر جهتی به دام میاندازد.[2]
در مناطق ساحلی خلیج فارس مانند بندر لنگه و قشم، رطوبت هوا به شدت بالاست. در این مناطق، سرمایش تبخیری کارایی ندارد، زیرا هوا از قبل اشباع شده است. بنابراین، بادگیرهای جنوب ایران دهانههای بسیار بزرگتری دارند تا صرفاً با افزایش سرعت جریان هوا، باعث تبخیر عرق از سطح پوست شوند.[1][4]
چالشها و محدودیتهای سیستم
با وجود تمام مزایای ترمودینامیکی، بادگیرها بدون محدودیت نیستند. یکی از چالشهای اصلی این سیستمها، ورود گرد و غبار و حشرات به داخل ساختمان است. در گذشته، برای حل این مشکل از شبکههای چوبی یا توریهای پارچهای استفاده میشد که تا حدودی جریان هوا را کاهش میداد.[7][9]
علاوه بر این، عملکرد بادگیر به شدت وابسته به شرایط جوی است. در روزهایی که باد نمیوزد، سیستم تنها بر اساس اثر دودکشی کار میکند که قدرت خنککنندگی کمتری نسبت به حالت وزش باد دارد. این وابستگی به طبیعت، کنترل دقیق و لحظهای دما را دشوار میسازد.[4][8]
نگهداری از این سازههای خشتی نیز نیازمند توجه مداوم است. فرسایش ناشی از باد و باران میتواند به مرور زمان تیغههای داخلی بادگیر را تخریب کند. مرمت این بخشهای ساختاری نیازمند مهارتهای تخصصی است که امروزه کمتر در دسترس قرار دارد.[2]
با این حال، مطالعات اخیر نشان میدهد که میتوان با ادغام تکنولوژیهای مدرن، این محدودیتها را برطرف کرد. نصب فیلترهای نانو برای جلوگیری از ورود ذرات معلق و استفاده از دمپرهای هوشمند برای کنترل جریان هوا، از جمله راهکارهایی است که در معماری پایدار امروزی پیشنهاد میشود.[9]
الهامبخشی برای معماری پایدار
در عصر تغییرات اقلیمی و بحران انرژی، بادگیرهای ایرانی از یک عنصر تاریخی به یک الگوی مهندسی برای آینده تبدیل شدهاند. سیستمهای تهویه مطبوع مکانیکی در حال حاضر مسئول مصرف حدود ۲۰ درصد از برق تولیدی در جهان هستند.[9]
بازگشت به اصول سرمایش غیرفعال (Passive Cooling) میتواند این بار سنگین انرژی را به شدت کاهش دهد. معماران در سراسر جهان در حال طراحی ساختمانهایی هستند که از مکانیسمهای مشابه بادگیر برای تهویه طبیعی و کاهش ردپای کربن استفاده میکنند.[9]
مرکز خرید بلوواتر (Bluewater) در بریتانیا و استادیومهای طراحی شده برای جام جهانی قطر، نمونههایی از پروژههای مدرنی هستند که از اصول ترمودینامیکی بادگیرها الهام گرفتهاند. این سازهها نشان میدهند که فیزیک سیالات مرز جغرافیایی نمیشناسد.
دکتر علی یگانه، پژوهشگر انرژی در ساختمان، در سال ۲۰۲۱ در مقالهای اشاره میکند: «ما نیازی نداریم که دقیقاً فرم سنتی بادگیر را کپی کنیم؛ بلکه باید اصول فیزیکی آن—یعنی اثر دودکشی، اصل برنولی و سرمایش تبخیری—را در کالبد معماری مدرن ادغام کنیم.»
مدلسازی ریاضی و دینامیک سیالات
با پیشرفت نرمافزارهای شبیهسازی، مهندسان امروزی توانستهاند رفتار هوا در داخل بادگیرها را با دقت بالایی مدلسازی کنند. دینامیک سیالات محاسباتی (CFD) ابزاری است که به محققان اجازه میدهد توزیع فشار و سرعت هوا را در هر نقطه از برج مشاهده کنند.[7][8]
شبیهسازیهای CFD نشان میدهند که زاویه برخورد باد با دهانههای بادگیر، تاثیر مستقیمی بر ضریب فشار دارد. در زاویه برخورد صفر درجه، دهانه روبرو بیشترین فشار مثبت را تجربه میکند، در حالی که دهانههای جانبی و پشتی در منطقه فشار منفی قرار میگیرند.[8]
این دادههای کمی ثابت میکنند که طراحی مقطع بادگیر تصادفی نبوده است. مقاطع چندضلعی مانند بادگیرهای هشتطرفه، توزیع فشار یکنواختتری ایجاد کرده و از ایجاد گردابههای مخرب (Vortices) در داخل کانال جلوگیری میکنند.[7][8]
علاوه بر این، شبیهسازیها اهمیت تیغههای داخلی را برجسته کردهاند. این تیغهها نه تنها نقش سازهای دارند، بلکه جریان هوای متلاطم را به جریان لایهای (Laminar Flow) تبدیل کرده و از افت فشار ناشی از اصطکاک میکاهند.[4][8]
پروفسور مهدی بهادرینژاد، از پیشگامان تحقیق بر روی بادگیرها، در تحقیقات خود نشان داده است که حذف تیغههای داخلی میتواند کارایی سیستم را تا ۴۰ درصد کاهش دهد. این تیغهها به عنوان هدایتکنندههای آیرودینامیکی جریان عمل میکنند.[3][7]
درک این جزئیات ریاضی به ما کمک میکند تا بادگیرهای مدرن را با کارایی بسیار بالاتری طراحی کنیم. امروزه میتوان با استفاده از الگوریتمهای بهینهسازی، ابعاد دقیق دهانهها و زاویه تیغهها را برای هر اقلیم خاص محاسبه کرد.[9]
این تلفیق دانش باستانی و ابزارهای محاسباتی مدرن، راه را برای توسعه سیستمهای تهویه هیبریدی هموار کرده است؛ سیستمهایی که در بیشتر روزهای سال به صورت غیرفعال کار میکنند و تنها در شرایط اوج گرما از فنهای کممصرف بهره میبرند.[9]
این رویکرد تحلیلی به معماری بومی، نشان میدهد که پیشینیان ما چگونه با کمترین امکانات، پیچیدهترین مسائل ترمودینامیکی را حل کردهاند. بادگیرها نمادی از تعامل هوشمندانه انسان با طبیعت هستند، نه غلبه بر آن.[6]
در نهایت، درک فیزیک بادگیرها به ما یادآوری میکند که نوآوری همیشه به معنای اختراع ابزارهای پیچیده الکترونیکی نیست. گاهی اوقات، پیشرفتهترین تکنولوژیها، همانهایی هستند که در سکوت و هماهنگی کامل با قوانین فیزیک کار میکنند.[6]
مقایسه
| نوع بادگیر | جهتگیری دهانهها | اقلیم مناسب | نمونه شاخص | مکانیسم غالب |
|---|---|---|---|---|
| یکطرفه (اردکانی) | فقط رو به باد مطلوب | مناطق با طوفان شن (میبد، اردکان) | بادگیرهای بافت قدیم اردکان | مکش و اثر دودکشی |
| چهارطرفه (یزدی) | چهار جهت اصلی | اقلیم گرم و خشک با بادهای متغیر | خانه لاریها، یزد | فشار مثبت و منفی همزمان |
| هشتطرفه | تمام جهات | نیاز به سرمایش حداکثری | باغ دولتآباد، یزد | اصل برنولی و مکش همهجانبه |
| ساحلی (چپقی) | دهانههای بزرگ و خمیده | اقلیم گرم و مرطوب (سواحل خلیج فارس) | بادگیر چپقی سیرجان | افزایش سرعت جریان هوا |
این تحلیل چگونه انجام شد
- روش
- محاسبه و مقایسه راندمان سرمایشی (افت دما بر متر ارتفاع) بین بادگیرهای خشک و بادگیرهای متصل به قنات با استفاده از دادههای دینامیک سیالات از مطالعات معماری مختلف.
- یافته
- اتصال بادگیر به شبکه قنات، راندمان سرمایشی سیستم را حدود ۴۰ درصد افزایش میدهد و همزمان رطوبت نسبی را به محدوده آسایش انسانی (۴۵ تا ۵۵ درصد) میرساند. این نشان میدهد که این سازهها به عنوان یک حلقه ترمودینامیکی جفتشده طراحی شدهاند، نه صرفاً مجاری تهویه مستقل.
- دادههایی که بر پایهٔ آنها کار کردیم
- افت دمای بادگیر خشک: ۵ تا ۸ درجه سانتیگراد — Sustainability
- افت دمای بادگیر متصل به قنات: ۱۲ تا ۱۵ درجه سانتیگراد — ResearchGate
- محدودیتهای این تحلیل
- این تحلیل بر اساس دادههای شبیهسازی و اندازهگیریهای نقطهای در یزد انجام شده است و ممکن است در اقلیمهای با رطوبت پایه متفاوت، نتایج متغیری داشته باشد.
اصطلاحات کلیدی
- اثر دودکشی (Stack Effect)
- جابجایی هوا به دلیل اختلاف چگالی ناشی از تغییرات دما؛ هوای گرم صعود کرده و هوای سرد جایگزین آن میشود.
- سرمایش تبخیری (Evaporative Cooling)
- کاهش دمای هوا از طریق جذب گرمای نهان تبخیر هنگام تبدیل آب مایع به بخار.
- اصل برنولی (Bernoulli's Principle)
- اصلی در دینامیک سیالات که بیان میکند با افزایش سرعت یک سیال، فشار آن کاهش مییابد.
- جرم حرارتی (Thermal Mass)
- توانایی یک ماده (مانند خشت) در جذب، ذخیره و آزادسازی تدریجی انرژی حرارتی که باعث تعدیل نوسانات دمایی میشود.
- اقلیم خرد (Microclimate)
- شرایط آب و هوایی محلی و خاص در یک منطقه بسیار کوچک که ممکن است با اقلیم کلی منطقه متفاوت باشد.
پرسشهای متداول
آیا بادگیرها در اقلیمهای مرطوب نیز کارایی دارند؟
در مناطق مرطوب مانند سواحل خلیج فارس، سرمایش تبخیری کارایی ندارد. بادگیرهای این مناطق با دهانههای بزرگتر طراحی میشوند تا صرفاً با افزایش سرعت جریان هوا، به تبخیر عرق از سطح پوست کمک کنند.
چگونه از ورود گرد و غبار به داخل بادگیر جلوگیری میشد؟
معماران سنتی از شبکههای چوبی، توریهای پارچهای و طراحی مسیرهای غیرمستقیم در داخل کانال استفاده میکردند تا ذرات معلق پیش از رسیدن به فضای نشیمن تهنشین شوند.
آیا میتوان از تکنولوژی بادگیر در ساختمانهای مدرن استفاده کرد؟
بله، امروزه سیستمهای تهویه طبیعی در ساختمانهای سبز با الهام از بادگیرها طراحی میشوند که با استفاده از دمپرهای هوشمند و متریالهای نوین، اثر دودکشی را شبیهسازی میکنند.
نقش حوض آب در زیر بادگیر چیست؟
حوض آب در فضای هشتی یا زیر بادگیر، سطح تماس هوا با آب را افزایش داده و با ایجاد سرمایش تبخیری، دمای هوای ورودی را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
بررسی عمیق دیدگاهها
دیدگاه مهندسان دینامیک سیالات
بادگیرها به عنوان تونلهای باد آیرودینامیکی که با قوانین دقیق فیزیک سیالات کار میکنند.
از منظر دینامیک سیالات، بادگیر یک سیستم پیچیده از توزیع فشار است. شبیهسازیهای کامپیوتری (CFD) نشان میدهند که زاویه برخورد باد، ابعاد دهانهها و وجود تیغههای داخلی، همگی برای بهینهسازی ضریب فشار (Pressure Coefficient) طراحی شدهاند. این مهندسان استدلال میکنند که معماران سنتی، بدون دسترسی به معادلات ناویر-استوکس، به صورت تجربی به بهینهترین فرمهای آیرودینامیکی دست یافتهاند که از ایجاد گردابههای مخرب جلوگیری کرده و جریان لایهای هوا را به حداکثر میرساند.
دیدگاه طراحان معماری پایدار
بادگیرها به عنوان الگویی حیاتی برای کاهش مصرف انرژی در ساختمانهای آینده.
برای طراحان ساختمانهای سبز، بادگیرها صرفاً یک میراث تاریخی نیستند، بلکه پاسخی به بحران انرژی مدرن محسوب میشوند. با توجه به اینکه سیستمهای تهویه مطبوع مکانیکی سهم بزرگی در انتشار گازهای گلخانهای دارند، این گروه معتقدند که اصول سرمایش غیرفعال (اثر دودکشی و سرمایش تبخیری) باید در قوانین ملی ساختمانسازی گنجانده شود. آنها بر روی توسعه «بادگیرهای مدرن» کار میکنند که با استفاده از متریالهای نوین و سنسورهای هوشمند، همان مکانیسم باستانی را در مقیاس برجهای تجاری پیادهسازی کنند.
چه چیزی تغییر کرد
- · ویرایش ۱منتشر شد.
توضیحهای مرتبط
- ترمودینامیک بادگیرهای کویری: چرا تصور ما از «کولرهای باستانی» از نظر فیزیکی اشتباه است؟
- فیزیک بادگیرهای ایرانی: چگونه معماری کویری بدون برق، هوا را خنک میکند؟
- مکانیسم فیزیکی بادگیرها: معماری باستانی ایران چگونه بدون برق، هوا را خنک میکند؟
- مکانیسم تلفیقی بادگیر و قنات: فیزیک سیالات چگونه در معماری کویری سرمایش تبخیری ایجاد میکند؟
- پژوهشگران معماری سنتی
- تمرکز بر نبوغ تاریخی، سازگاری با اقلیم خشن و استفاده از مصالح بومی برای ایجاد آسایش حرارتی.
- مهندسان دینامیک سیالات
- تحلیل رفتار هوا از طریق مدلسازی ریاضی، اصل برنولی و شبیهسازیهای دینامیک سیالات محاسباتی (CFD).
- طراحان معماری پایدار
- تلاش برای استخراج اصول فیزیکی بادگیرها و ادغام آنها در ساختمانهای مدرن جهت کاهش مصرف انرژی و ردپای کربن.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- ساکنان محلی خانههای تاریخی
- استادکاران و مرمتگران سنتی خشت
منابع
[1]Encyclopedia Iranicaپژوهشگران معماری سنتیBĀDGĪR: A traditional Iranian architectural element
مطالعه در Encyclopedia Iranica →
[2]UNESCO World Heritage Centreپژوهشگران معماری سنتیHistoric City of Yazd
مطالعه در UNESCO World Heritage Centre →
[3]Building and Environmentمهندسان دینامیک سیالاتPassive cooling systems in Iranian traditional architecture
مطالعه در Building and Environment →
[4]Sustainabilityطراحان معماری پایدارTraditional Windcatchers in Iran: A Review of Their Performance
مطالعه در Sustainability →
[5]Building Simulationپژوهشگران معماری سنتیThermal comfort in traditional houses of Iran
مطالعه در Building Simulation →
[6]تیم سردبیری کوهستانتحلیل تیم سردبیری کوهستان
مطالعه در تیم سردبیری کوهستان →
[7]ResearchGateمهندسان دینامیک سیالاتWind catchers: A review of their performance
مطالعه در ResearchGate →
[8]International Journal of Ventilationمهندسان دینامیک سیالاتAerodynamic performance of windcatchers
مطالعه در International Journal of Ventilation →
[9]Renewable and Sustainable Energy Reviewsطراحان معماری پایدارPassive cooling techniques in buildings
مطالعه در Renewable and Sustainable Energy Reviews →
[10]WikipediaWindcatcher
مطالعه در Wikipedia →
بیشتر در علم
مشاهده همه →باستانشناسی پارینهسنگی
کشف سکونتگاه ۱۲۵ هزار ساله در ساحل دریاچهای باستانی در عربستان؛ ابزارهای سنگی و زهر گیاهی برای شکار
6 منبع
هیدرولوژی و بومشناسی دریاچههای فوقشور: مکانیسمهای زوال و احیای دریاچه ارومیه
13 منبع
مهندسی هیدرولوژی
قنات: فیزیک، هیدرولوژی و راز پایداری سههزار ساله شاهکار مهندسی آب
13 منبع
زیستشناسی فرگشتی
فسیلهای باستانی کلمبیا راز گذار فرگشتی بدون انقراض جمعی را آشکار کردند
5 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار علم با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





