کشف فسیل ۳۵ میلیون ساله جونده غولپیکر ۳۰ کیلوگرمی در تایلند توسط دیرینهشناسان
پژوهشگران در جریان کاوش در یک معدن روباز در جنوب تایلند، دندانهای فسیلشده یک جونده ماقبل تاریخ با وزن تقریبی ۳۰ کیلوگرم را کشف کردند. این نمونههای ۳۵ میلیون ساله، جدول زمانی تکامل غولپیکری در جوندگان را به عقبتر میبرند و گستره جغرافیایی شناختهشده آن را در قاره آسیا توسعه میدهند.
به قلم کوروش پاکزاد
این خبر را به اشتراک بگذارید
دیرینهشناسان هنگام کاوش در یک معدن زغالسنگ در جنوب تایلند، دندانهای فسیلشده یک جونده ماقبل تاریخ را به دست آوردند که وزنی در حدود ۳۰ کیلوگرم داشته است. این نمونهها که از لایههای رسوبی عمیق حوضه کرابی (Krabi) استخراج شدهاند، به اواخر دوره ائوسن در ۳۵ میلیون سال پیش تعلق دارند.[1][3][4]
ابعاد این جانور تقریباً با کپیبارای امروزی برابری میکرد و آن را به یکی از بزرگترین جوندگان شناختهشده در تاریخ آسیا تبدیل میکند. پژوهشگران دانشگاه مکگیل و مؤسسات بینالمللی همکار جزئیات این یافته کمنظیر را در نشریه Scientific Reports گزارش کردند؛ رویدادی که جدول زمانی پذیرفتهشده برای تغییرات مقیاس بدنی در پستانداران را دگرگون میسازد.[6]
محور این کشف، مجموعهای از دندانهای آسیاب بزرگ و به شدت تخصصیشده است که درون رسوبات معدن مدفون شده بودند. این دندانها دارای برآمدگیهای مینایی پیچیده و چینخوردهای هستند که برای خرد کردن و آسیاب پوشش گیاهی خشن و فیبری چشماندازهای حارهای آن عصر فرگشت یافتهاند.[2][5]
تیم پژوهشی دانشگاه مکگیل در تحلیل منتشرشده خود آورده است: «این یافته زاویه دید جدیدی در مورد نشانههای اولیه غولپیکری در جوندگان ارائه میدهد.» آنان خاطرنشان کردند که تاریخچه تکاملی جوندگان جثهبزرگ «بهطور قابل توجهی کهنتر و از نظر جغرافیایی گستردهتر از آن چیزی است که قبلاً تصور میشد».[6]
کشف فسیلهای حوضه کرابی
حوضه کرابی مدتهاست که پنجرهای حیاتی به سوی بومسازگانهای ماقبل تاریخ جنوب شرقی آسیا گشوده، هرچند دسترسی به آن به غایت دشوار است. فعالیتهای استخراج معدنی در این منطقه اغلب لایههای رسوبی عمیق را نمایان میکنند؛ لایههایی که در غیر این صورت زیر جنگلهای متراکم حارهای مدفون میماندند.[1]
زمینشناسی که در حال نقشهبرداری از این سایت فعال بود، ابتدا این نمونه بزرگ را با قطعهای از استخوان اندام حرکتی پستانداری بسیار عظیمتر اشتباه گرفت. اما بررسیهای دقیقتر آزمایشگاهی فاش کرد که این فسیل در واقع یک دندان منفرد اما حجیم متعلق به گونهای ناشناخته از جوندگان غولپیکر است.[5]
ابعاد استثنایی دندانها به دیرینهشناسان اجازه داد جرم کلی بدن جانور را به دقت تخمین بزنند. تیم تحقیق با مقایسه ساختار ریشه و ابعاد دندان آسیاب با جوندگان زنده و منقرضشده، وزن حیرتانگیز حدود ۳۰ کیلوگرم را محاسبه کرد.[1][3]
این وزن عظیم، گونه شناساییشده جدید را در جایگاه بومشناختی منحصربهفردی در اواخر ائوسن قرار میدهد. بیشتر جوندگان این عصر پستاندارانی بسیار ریزجثه بودند که وزنی کمتر از یک کیلوگرم داشتند و در شکافها و لایههای پایینی بوتههای جنگلی فعالیت میکردند.[6]
مکانیسمهای فرگشت غولپیکری
غولپیکری تکاملی معمولاً زمانی رخ میدهد که یک دودمان جانوری با محیطی منزوی روبهرو شود که منابع غذایی فراوان دارد و شکارچیان بزرگ در آن غایب هستند. در جنگلهای متراکم و باتلاقی تایلند ماقبل تاریخ، این جونده احتمالاً برای رژیم غذایی بسیار تخصصی خود رقیب چندانی نداشته است.[4]
چینخوردگیهای پیچیده مینا بر روی دندانهای کشفشده نشاندهنده رژیم غذایی متکی بر گیاهان به شدت ساینده است. پردازش ریشههای سخت، دانهها و ساقههای فیبری نیازمند نیروی گاز گرفتن مهیبی بوده که به نوبه خود ساختار جمجمهای عظیم و عضلات نگهدارنده به شدت تقویتشدهای را میطلبد.[2]
این سازگاریهای دندانی خاص، نمایی کلاسیک از جانوری را نشان میدهد که نقشه بدنی خود را برای دسترسی به یک منبع غذایی سخت گسترش داده است. یکپارچگی ساختاری این آسیابهای ستبر به جونده امکان میداد موادی مغذی را جذب کند که پستانداران کوچکتر توان هضم آن را نداشتند.[5]
پیش از این حفاری، شواهد سنگوارهای حاکی از آن بود که پدیده غولپیکری مفرط در جوندگان بیشتر در آمریکای جنوبی شکل گرفته است. ظهور گونههای تنومندی چون کپیبارای کنونی و یوزفوارتیگاسیا (Josephoartigasia) منقرضشده به اندازه گاومیش، پدیدهای تکاملی و وابسته به همان قاره پنداشته میشد.[6]
بازنویسی جدول زمانی پستانداران
نمونههای کرابی این فرض جغرافیایی را بهطور بنیادین زیر سوال بردند و بازنگری در سیر فرگشت پستانداران را ضروری ساختند. حضور جوندهای ۳۰ کیلوگرمی در جنوب شرقی آسیا ثابت میکند که ظرفیت ژنتیکی برای رسیدن به چنین ابعادی، همزمان و تحت فشارهای زیستمحیطی موازی در قارههای گوناگون وجود داشته است.[3][4]
قدمت تأییدشده ۳۵ میلیون ساله این فسیلها همچنین خط زمانی این جهش تکاملی را بسیار عقبتر میبرد. این یافته اثبات میکند جوندگان مدت کوتاهی پس از تنوعیافتن اولیه و پراکنش در نیمکره شمالی، شروع به آزمایش نقشههای بدنی بزرگمقیاس کردهاند.[4]
تعیین سن دقیق فسیلها مستلزم تحلیلهای زمینشناسی موشکافانه بر روی سنگهای رسوبی مجاور دندانها بود. پژوهشگران با استفاده از روش سنسنجی رادیومتریک در لایههای مشخص خاکستر آتشفشانی در حوضه کرابی، بازه زمانی اواخر ائوسن را با ضریب اطمینان بالایی مشخص ساختند.[1][5]
در آن بازه زمانی، دمای کره زمین رو به خنکی میگذاشت و اقلیم گلخانهای جای خود را به شرایط سردتری میداد. با این حال، جنوب شرقی آسیا محیطی حارهای، باثبات، گرم و بسیار پربازده باقی ماند که تنوع زیستی چشمگیر و آزمایشهای فرگشتی سریعی را میسر میکرد.[4]
نامگذاری به افتخار خاندان سلطنتی
تیم تحقیق به پاس اهمیت این دستاورد برای دیرینهشناسی تایلند، نام علمی این گونه جدید را با الهام از نام یکی از شاهدختهای تایلندی نامگذاری کرد؛ اقدامی که جایگاه علمی و فرهنگی این فسیل را در منطقه جنوب شرقی آسیا تثبیت میکند.[2]
این کاوش حاصل کار گروهی متخصصان تایلندی دوشادوش کارشناسان بینالمللی بود. همکاری مشترک سبب شد تا نمونههای حساس و بیبدیل بلافاصله پس از خروج از فضای خشن و فعال معدن، تثبیت و محافظت شوند.[1][6]
فسیلشدن در محیطهای استوایی بسیار نادر است؛ چرا که رطوبت بالا و اسیدیته زیاد خاک معمولاً مواد استخوانی را پیش از سنگوارهشدن محو میکنند. دفن سریع این دندانها در گلولای فاقد اکسیژن در بستر یک دریاچه ماقبل تاریخی، ساختار ظریف مینای آنها را کاملاً حفظ کرده است.[5]
اکنون دیرینهشناسان در حال گسترش بررسیهای نظاممند خود در حوضه معدن کرابی هستند تا استخوانهای پسجمجمهای را بیابند. کشف استخوان ران، لگن یا فک کامل میتواند اطلاعاتی تعیینکننده پیرامون شیوه حرکت و کارکردهای دقیق بیومکانیکی این حیوان در اختیار بگذارد.[1][2]
پیامدها برای فهم بومسازگانهای مدرن
درک سازوکار دستیابی جوندگان ماقبل تاریخ به چنین ابعادی، دیدگاه مهمی درباره محدودیتهای تکاملی پستانداران امروزی پیش رو میگذارد. این دستاورد پیشرانهای بومشناختی ویژهای را که برای گسترش مرزهای فیزیکی یک راسته ضروری است، روشن میکند.[6]
این کشف افزون بر این، ثروت دیرینهشناختی پنهان در جنوب شرقی آسیا را برجسته میسازد؛ منطقهای که پوشش گیاهی انبوه، فرسایش سریع و سایتهای محدود کاوش، یافتن شواهد فسیلی را در آن با چالشهای بنیادین مواجه کرده و بخش عمده تاریخ فرگشتیاش را ناپیدا گذاشته است.[4]
با ادامه عملیات معدنی که لایههای رسوبی دیرینه را عریان میکند، پژوهشگران انتظار دارند مدارک بیشتری از زیاگان پیشاتاریخی کمنظیر این سرزمین بیابند. این جونده ۳۰ کیلوگرمی تنها تکهای از یک پازل ۳۵ میلیون ساله است که بهتدریج تصویر آن در حال تکمیل است.[1][3]
بازسازی رژیم غذایی ماقبل تاریخ
تداوم بقای این دودمان غولپیکر در مقیاس زمانی بلندمدت هنوز پرسشی باز است. هرچند آنان در اواخر ائوسن در اوج بودند، دگرگونیهای اقلیمی متأخر یا ورود گوشتخواران و شکارچیان جدید ممکن است آنها را در نهایت به سوی انقراض سوق داده باشد.[6]
پژوهشگران اکنون بر روی ترکیب ایزوتوپی مینای فسیل تمرکز کردهاند تا رژیم غذایی و زیستگاه مورد علاقه حیوان را بازسازی کنند. این دادههای شیمیایی فاش خواهد کرد که این جونده در ژرفای سایهسار جنگلهای انبوه میزیسته یا در کنارههای آفتابگیر رودخانهها به چرا میپرداخته است.[5]
پژوهشگران اکنون بر روی ترکیب ایزوتوپی مینای فسیل تمرکز کردهاند تا رژیم غذایی و زیستگاه مورد علاقه حیوان را بازسازی کنند.
نکات کلیدی
- دیرینهشناسان دندانهای فسیلشده یک جونده ماقبل تاریخ با وزن ۳۰ کیلوگرم را در معدنی در کرابی تایلند کشف کردند.
- این نمونهها به ۳۵ میلیون سال پیش در اواخر دوره ائوسن بازمیگردند و تاریخچه غولپیکری در جوندگان را به عقبتر میبرند.
- آسیابهای بزرگ با مینای چینخورده نشان میدهند این جانور برای هضم گیاهان خشن و به شدت ساینده استوایی جثه خود را افزایش داده است.
- این یافته اثبات میکند که رشد بدنی مفرط در پستانداران، میلیونها سال پیش از آمریکای جنوبی، در جنوب شرقی آسیا رخ داده بود.
آنچه نمیدانیم
- آیا این جونده غولپیکر بیشتر در تاج متراکم جنگلها زندگی میکرده یا در امتداد حاشیه رودخانههای باز چرا میکرده است.
- سازوکار دقیق بیومکانیکی و نحوه حرکت جانور، زیرا هنوز هیچ استخوان اسکلتی مربوط به تنه یا اندامها کشف نشده است.
- کدام دگرگونیهای زیستمحیطی یا ورود چه شکارچیان جدیدی در نهایت این دودمان بزرگ را به انقراض کشانده است.
روند رویداد
اواخر ائوسن (۳۵ میلیون سال پیش)
یک دودمان از جوندگان در جنوب شرقی آسیا برای بهرهبرداری از پوشش گیاهی خشن تا وزن ۳۰ کیلوگرم رشد میکند.
عصر ماقبل تاریخ
دندانهای جانور در رسوبات فاقد اکسیژن بستر یک دریاچه حارهای مدفون و سالم حفظ میشوند.
سالهای اخیر
فعالیتهای استخراج زغالسنگ در حوضه کرابی لایههای رسوبی عمیق حامل این فسیلها را نمایان میسازد.
نوامبر ۲۰۲۶
پژوهشگران نتایج تحلیلهای خود درباره این دندانها را منتشر کرده و گونه جدید را نامگذاری میکنند.
- زیستشناسان تکاملی
- معتقدند این کشف جدول زمانی و توزیع جغرافیایی پدیده غولپیکری در پستانداران را متحول میکند.
- دیرینهشناسان منطقهای
- بر اهمیت سوابق فسیلی کمتر کاوششده جنوب شرقی آسیا و دشواریهای حفظ بقایا در اقلیم حارهای تأکید دارند.
- نقشهبرداران زمینشناسی
- تمرکز خود را بر لایهنگاری حوضه کرابی و نقش معادن تجاری در نمایان ساختن بومسازگانهای کهن معطوف کردهاند.
دیدگاههایی که این گزارش پوشش نداده
- مدلسازان اقلیمی که بر محیطهای گرمسیری دوره ائوسن مطالعه میکنند
منابع
[1]Bangkok Postدیرینهشناسان منطقهایFossil of 30kg giant rat found in Krabi
مطالعه در Bangkok Post →
[2]CBS Newsنقشهبرداران زمینشناسیNewly found prehistoric "giant rat" species named after princess
مطالعه در CBS News →
[3]New Straits Timesدیرینهشناسان منطقهایThailand fossil teeth reveal prehistoric 'giant rat' weighing 30kg
مطالعه در New Straits Times →
[4]VnExpressنقشهبرداران زمینشناسیFossil of 30 kg rodent from 35 million years ago discovered in Thailand
مطالعه در VnExpress →
[5]Gizmodoزیستشناسان تکاملیA Geologist Thought She'd Found a Bone. It Was a Tooth From a Prehistoric Rodent of Unusual Size.
مطالعه در Gizmodo →
[6]Phys.orgزیستشناسان تکاملیGiant, prehistoric rodent fossils discovered in southern Thailand
مطالعه در Phys.org →
بیشتر در علم
مشاهده همه →معماری هخامنشی
مهندسی و تاریخگذاری تخت جمشید: رازهای ساخت شاهکار سنگی هخامنشیان
15 منبع
باستانشناسی پارینهسنگی
کشف سکونتگاه ۱۲۵ هزار ساله در ساحل دریاچهای باستانی در عربستان؛ ابزارهای سنگی و زهر گیاهی برای شکار
6 منبع
هیدرولوژی و بومشناسی دریاچههای فوقشور: مکانیسمهای زوال و احیای دریاچه ارومیه
13 منبع
مهندسی هیدرولوژی
قنات: فیزیک، هیدرولوژی و راز پایداری سههزار ساله شاهکار مهندسی آب
13 منبع
نظرات
هر زاویه. هر روز.
اخبار علم با پوشش کامل منابع و تحلیل دیدگاهها، هر روز و رایگان.





