افزایش صادرات نفت عربستان از طریق آب‌های عمان در پی اختلال در خط لوله ینبع

در پی آسیب‌دیدگی خط لوله نفتی شرق به غرب عربستان سعودی در جریان حملات اخیر، این کشور راهبرد لجستیکی جدیدی را برای حفظ جریان انرژی به بازارهای جهانی به کار گرفته است. ریاض با تغییر مسیر بخشی از محموله‌های خود، عرضه نفت خام از طریق آب‌های عمان در خارج از تنگه هرمز را به میزان قابل‌توجهی افزایش داده است.[1]

این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که خط لوله حیاتی ینبع، که نفت را از میدان‌های شرقی به دریای سرخ منتقل می‌کند، تعطیل شد. بسته شدن این مسیر، طرح‌های اضطراری بازار جهانی نفت را که در بیش از شش ماه گذشته تحت فشارهای ژئوپلیتیک و جنگ قرار داشته، با چالش‌های جدی مواجه کرده است.[2]

گروه حوثی‌های یمن مسئولیت این حملات را بر عهده گرفته‌اند. سخنگوی این گروه به طور رسمی اعلام کرد: «تأسیسات نفتی آرامکو و پایگاه هوایی خمیس مشیط در عربستان سعودی را با موشک‌های بالستیک و پهپاد هدف قرار دادیم.» این حملات، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های فیزیکی انرژی در برابر تنش‌های منطقه‌ای را بار دیگر برجسته کرده است.[4]

با وجود گزارش‌هایی مبنی بر تأخیر در تحویل محموله‌های نفتی به پالایشگاه‌های اروپایی تا ماه نوامبر، مقامات ریاض تاکنون درباره ابعاد دقیق اختلال در خط لوله و لغو احتمالی برخی سفارش‌ها سکوت کرده‌اند. این سکوت اطلاعاتی، ارزیابی دقیق تأثیرات کوتاه‌مدت بر زنجیره تأمین اروپا را برای تحلیلگران بازار دشوار ساخته است.[3]

با این حال، استفاده از ظرفیت آب‌های عمان به عنوان یک مسیر جایگزین، نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری شبکه صادراتی عربستان است. این مسیر به نفتکش‌ها اجازه می‌دهد تا بدون نیاز به عبور از تنگه پرتردد هرمز، محموله‌های خود را به سمت بازارهای هدف هدایت کنند و از تمرکز ریسک در یک آبراه واحد بکاهند.[1][2]

اهمیت یافتن مسیرهای جایگزین تنها به عربستان محدود نمی‌شود و به یک رویکرد سیستمی در منطقه تبدیل شده است. سایر کشورهای تولیدکننده نیز در حال بررسی گزینه‌های مشابه هستند؛ به عنوان نمونه، عراق مذاکراتی را با رهبران اروپایی آغاز کرده تا با گسترش مسیرهای صادراتی جدید، وابستگی خود را به تنگه هرمز کاهش داده و فروش نفت به اروپا را تضمین کند.[6]

پیامدهای اختلال در مسیرهای ترانزیتی فراتر از بازارهای انرژی است. اولگ کوبیاکوف، رئیس دفتر ارتباط با روسیه در سازمان خواربار و کشاورزی سازمان ملل متحد (فائو)، در این باره هشدار داد: «انسداد تنگه هرمز به دلیل اختلال در تأمین کود و سوخت، منجر به کاهش تولید و عرضه جهانی مواد غذایی در نیمه دوم امسال و تا سال ۲۰۲۷ خواهد شد.»[5]

تغییر مسیر صادراتی عربستان به سمت عمان، یک اقدام پیشگیرانه برای مدیریت این ریسک‌های درهم‌تنیده محسوب می‌شود. موفقیت این راهبرد نشان می‌دهد که چگونه توسعه زیرساخت‌های جایگزین می‌تواند به عنوان یک ضربه‌گیر عمل کرده و امنیت اقتصادی جهان را در برابر شوک‌های نقطه‌ای محافظت کند.[1][3]