افزایش بی‌سابقه قیمت نفتکش‌های دست‌دوم در پی رکوردشکنی انتقال نفت از خلیج فارس

در یک رویداد بی‌سابقه در تاریخ بازارهای انرژی در سپتامبر ۲۰۲۶، قیمت نفتکش‌های غول‌پیکر دست‌دوم از ارزش کشتی‌های نوساز فراتر رفته است. این تغییر شگرف در پی افزایش شدید نرخ حمل‌ونقل نفت از خلیج فارس به بازارهای آسیایی و هجوم خریداران برای تهیه کشتی‌های آماده‌به‌کار رخ داده است.[1]

روزنامه فایننشال تایمز گزارش داده است که بهای نفتکش‌های ۵ تا ۱۰ ساله با جهشی خیره‌کننده مواجه شده است. در شرایط عادی، یک کشتی نوساز به دلیل طول عمر بیشتر و فناوری‌های مدرن‌تر، همواره گران‌تر از نمونه‌های کارکرده قیمت‌گذاری می‌شود، اما نیاز فوری به ظرفیت حمل، این معادله سنتی را کاملا دگرگون کرده است.[1]

این تقاضای فزاینده برای کشتی‌های آماده، همزمان با ثبت رکوردهای جدید در انتقال انرژی از خاورمیانه شکل گرفته است. کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده، اعلام کرده است که میانگین انتقال روزانه نفت از تنگه هرمز اکنون به مرز ۱۳ میلیون بشکه در روز رسیده است.[2]

حجم بالای انتقال انرژی از این آبراه استراتژیک، توجه مقامات ارشد سیاسی را نیز به خود جلب کرده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز یکشنبه پنجم مهرماه به خبرنگاران گفت: «ما مقادیر بی‌سابقه‌ای نفت از تنگه هرمز خارج کرده‌ایم که حتی از میزان پیش از آغاز جنگ نیز بیشتر بوده است.»[3]

دلیل اصلی این وارونگی قیمتی در بازار کشتی‌ها، زمان‌بر بودن فرآیند ساخت یک نفتکش غول‌پیکر جدید است. سفارش و تحویل یک کشتی نوساز معمولا چندین سال به طول می‌انجامد، در حالی که شرکت‌های کشتیرانی برای بهره‌برداری از نرخ‌های بالای کرایه در مقطع کنونی، به ظرفیت‌های فوری و در دسترس نیاز دارند.[1]

خریداران ترجیح می‌دهند با پرداخت مبالغی بالاتر از ارزش ذاتی یک کشتی کارکرده، بلافاصله آن را وارد ناوگان عملیاتی خود کنند تا از حاشیه سود چشمگیر حمل‌ونقل در مسیرهای منتهی به آسیا بهره‌مند شوند. این استراتژی، هزینه فرصت از دست رفته در دوران انتظار برای ساخت کشتی جدید را جبران می‌کند.

با وجود این رونق بی‌سابقه در بازار حمل‌ونقل دریایی، برخی ناظران سیاسی پیش‌بینی می‌کنند که این شرایط ممکن است پایدار نباشد. دونالد ترامپ در اظهارنظر دیگری تاکید کرده است که با پایان یافتن درگیری‌های منطقه‌ای، قیمت جهانی نفت با کاهش شدیدی مواجه خواهد شد که می‌تواند بر پویایی بازار حمل‌ونقل نیز تاثیر بگذارد.[4]

در حال حاضر، شرکت‌های کشتیرانی در یک قمار بزرگ اقتصادی درگیر هستند. آن‌ها باید تصمیم بگیرند که آیا پرداخت هزینه‌های نجومی برای کشتی‌های دست‌دوم در بازار ملتهب امروز، با توجه به چشم‌انداز مبهم قیمت انرژی در ماه‌های آینده، توجیه اقتصادی بلندمدتی برای ناوگان آن‌ها خواهد داشت یا خیر.