عقب‌نشینی وال‌استریت از توهم زیرساخت هوش مصنوعی: لغو پروژه مایکروسافت ارزش ان‌اسکیل را نصف کرد

وقتی شرکت استرالیایی فرموس (Firmus) اوایل ماه جاری میلادی برنامه عرضه اولیه سهامش را لغو کرد، تحلیلگران آن را به فروکش کردن تب‌وتاب بازار کلودهای نوظهور هوش مصنوعی نسبت دادند. چالش فعلی ان‌اسکیل (Nscale) در ورود به بورس نیز در همین فضای سرد جریان دارد، اما بحران ارزش‌گذاری آن ناشی از یک گلوگاه فیزیکی کاملاً ملموس است: شبکه توزیع برق در منطقه اسکس انگلستان که توان تحویل برق پایدار تا دهه آینده را ندارد.[2][4]

این غول نوظهور دیتاسنتر بریتانیایی اکنون با فشار سنگین خریداران عمده برای کاهش ارزش‌گذاری ۳۰ میلیارد دلاری در آستانه عرضه عمومی سهام مواجه شده است. گروهی از سرمایه‌گذاران بزرگ نهادی استدلال می‌کنند ارزش واقعی شرکت باید رقمی بین ۱۶ تا ۱۹ میلیارد دلار تعیین شود، زیرا پروژه‌ها با تاخیر عملیاتی جدی و از دست دادن مشتریان استراتژیک روبه‌رو هستند.[1][2][3]

این مقاومت سرسختانه در وال‌استریت درست پس از آن کلید خورد که مایکروسافت قرارداد دیتاسنتر برنامه‌ریزی‌شده لاوتون (Loughton) در منطقه اسکس را باطل کرد. کناره‌گیری ردموند پس از آن اتفاق افتاد که شرکت توزیع برق یوکی پاور نتورکز رسماً به ان‌اسکیل اعلام کرد ظرفیت الکتریکی مورد نیاز تا اوایل یا اواسط دهه ۲۰۳۰ میلادی در دسترس نخواهد بود.[1][5]

این تقویم زمانی، سال‌ها از برنامه‌ریزی اولیه عقب‌تر است. طبق طرح اصلی، سایت لاوتون قرار بود تا سه‌ماهه نخست ۲۰۲۷ میزبان ۲۳ هزار و ۴۰ تراشه پیشرفته انویدیا با توان مصرفی ۵۰ مگاوات باشد تا تمام این توان پردازشی به کلاود آژور مایکروسافت اختصاص یابد و پرچمدار زیرساخت‌های بریتانیا شود.[5]

قراردادهای فرضی در برابر کابل‌های برق واقعی

لغو این قرارداد، شکاف عمیق میان ارقام بازاریابی‌شده در خط لوله پروژه‌های ان‌اسکیل و واقعیت عملیاتی فعلی آن را فاش کرد. با وجود آنکه اظهارنامه رسمی این شرکت در ۱۸ سپتامبر از رقم نجومی ۱۰۳.۴ میلیارد دلار قرارداد بلندمدت سخن می‌گوید، در واقعیت فقط ۲.۶ میلیارد دلار از این مبلغ به دیتاسنترهای فعال و متصل به برق مربوط است.[1][2]

۱۰۰.۸ میلیارد دلار مابقی صرفاً نمایش ظرفیت‌هایی است که هنوز نه ساخته شده‌اند و نه حتی برقی برای راه‌اندازی دارند. ان‌اسکیل در نیمه اول سال ۲۰۲۶ تنها ۱۴۰.۶ میلیون دلار درآمد واقعی محقق کرده، در حالی که زیان خالص آن به ۱.۰۲ میلیارد دلار رسیده است؛ آماری که ماهیت سرمایه‌بر و ریسک خردکننده این حوزه را عیان می‌سازد.[2]

از دست رفتن پایگاه لاوتون ضربه بزرگی است، چرا که سبد مشتریان ان‌اسکیل تنوع چندانی ندارد. مایکروسافت و انتروپیک به تنهایی حدود ۸۵ درصد از خط لوله قراردادهای ۱۰۳ میلیارد دلاری این شرکت را تشکیل می‌دهند و لغو حتی یک پروژه، محاسبات مالی کل مجموعه را برهم می‌زند.[1]

مایکروسافت این عقب‌نشینی را صرفاً یک بن‌بست زیرساختی محلی توصیف کرده و تمایلی ندارد آن را یک عقب‌گرد استراتژیک جلوه دهد. سخنگوی این غول نرم‌افزاری اعلام کرد: «این تصمیم تنها به یک سایت مشخص مربوط است» و افزود که مایکروسافت به شراکت راهبردی گسترده‌تر خود با ان‌اسکیل متعهد می‌ماند.[5]

ان‌اسکیل نیز مدعی است بحران شبکه اسکس ایزوله است. سخنگوی این شرکت گفت: «رابطه ما با مایکروسافت بلندمدت و استوار است و این مشکل محلی برق در حوزه لندن تاثیری بر سایر قراردادها ندارد» و خاطرنشان کرد که شرکت به دنبال منابع برق جایگزین برای سایت لاوتون است.[1][5]

سقف اوراق قرضه قابل تبدیل به سهام

هدف‌گذاری ۳۰ میلیارد دلاری برای عرضه اولیه تصادفی انتخاب نشده بود. ان‌اسکیل در سپتامبر ۲۰۲۶ توانست ۳.۳۶ میلیارد دلار در قالب اوراق قرضه قابل تبدیل به سهام پیش از عرضه اولیه با هدایت صندوق ثرد پوینت (Third Point) و با مشارکت ۱ میلیارد دلاری انویدیا جذب کند.[1][4]

ساختار این اوراق به گونه‌ای تنظیم شده بود که با اعمال تخفیف به سهام تبدیل شوند، اما سقف قیمت این تبدیل به طور دقیق بر پایه ارزش‌گذاری ۳۰ میلیارد دلاری مسدود شده بود. این سقف اکنون به کابوس بانک‌های سرمایه‌گذاری متعهد پذیره‌نویسی تبدیل شده، زیرا در بازاری بسیار سردتر باید برای قیمت بجنگند.[1][4]

اگر ان‌اسکیل تن به ارزش‌گذاری پیشنهادی سرمایه‌گذاران در محدوده ۱۶ میلیارد دلار بدهد، حامیان مالی مراحل پایانی با زیان سنگینی مواجه خواهند شد. چنین رقمی فاصله چندانی با ارزش ۱۴.۶ میلیارد دلاری این شرکت در آخرین دور جذب سرمایه خصوصی ابتدای سال جاری نخواهد داشت.[1][3]

بحران انتقال برق در اسکس تنها دست‌انداز پیش روی این شرکت نیست. دیتاسنتر اصلی و پرچمدار ان‌اسکیل در گلوم‌فیورد نروژ نیز به دلیل چالش‌های ساخت‌وساز و موانع مقرراتی محلی، دست‌کم شش ماه از برنامه زمان‌بندی خود عقب افتاده است.[1][2]

گزارش‌ها نشان می‌دهد تأسیسات نروژ در حال حاضر تنها با توان ۶.۴ مگاوات کار می‌کند؛ این رقم فاصله فاحشی با هدف عملیاتی ۳۰ مگاواتی سایت دارد و اطمینان سرمایه‌گذاران نسبت به توانایی مهندسی ان‌اسکیل برای آنلاین کردن وعده‌ها را سلب کرده است.[1]

ریزش سراسری در بازار زیرساخت‌های پردازشی

تلاش برای عرضه عمومی ان‌اسکیل درست در زمانی صورت می‌گیرد که سهام ارائه‌دهندگان مستقل زیرساخت ابری هوش مصنوعی با ریزش شدیدی روبه‌رو شده است. شرکت کورویو (CoreWeave) به عنوان نزدیک‌ترین رقیب بورسی، هفته گذشته ۲۵ درصد از ارزش بازار خود را به دلیل بار سنگین بدهی‌ها از دست داد.[2][4]

موج فروش به سراسر بخش سخت‌افزار و زیرساخت هوش مصنوعی سرایت کرده است. ارزش سهام نبیوس (Nebius Group) طی دو هفته گذشته ۳۲ درصد افت کرد، زیرا نرخ بهره بالا و تأخیر در افتتاح دیتاسنترها، معامله‌گران را مجبور به بازبینی در تب‌وتاب هوش مصنوعی کرده است.[2][4]

با اینکه مهلت قانونی ۱۵ روزه کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا سپری شده، بازاریابی رسمی عرضه اولیه ان‌اسکیل در بورس نیویورک همچنان معلق است. مدیران شرکت اکنون در حال بررسی ایرادات پرشمار کمیسیون بورس آمریکا بر پیش‌نویس امیدنامه هستند تا بتوانند تور معرفی سهام را آغاز کنند.[2]

این اختلاف در تعیین ارزش سهام در واقع آزمونی برای بازارهای مالی است تا مشخص شود آیا هنوز حاضرند ارزش استارتاپ‌ها را بر اساس دفترچه‌های قراردادهای روی کاغذ قیمت‌گذاری کنند یا خیر. یک قرارداد امضاشده برای هزاران تراشه پیشرفته، مادامی که سیم برقی برای روشن کردن سرورها وجود نداشته باشد، درآمدی ایجاد نمی‌کند.[1][2][5]

ریشه‌های ان‌اسکیل در صنعت رمزارز، الگوی چرخش پرریسک استارتاپ‌ها به سوی هوش مصنوعی را آشکار می‌کند. این شرکت از دل استخراج‌کننده بیت‌کوین آرکون انرژی (Arkon Energy) بیرون آمد تا از تخصص خود در تملک اراضی و امتیازات برق برای تصاحب سود کلان بازار پردازش ابری استفاده کند.[5]

با این حال، مصرف مداوم و حجیم برق برای آموزش مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی به مراتب فراتر از مزارع سنتی استخراج بیت‌کوین است. همان‌طور که لغو پروژه لاوتون ثابت کرد، خرید زمین و رزرو تراشه‌های پیشرفته انویدیا دیگر به هیچ وجه تضمین‌کننده بهره‌برداری تجاری از یک دیتاسنتر نخواهد بود.[5]