آغاز به کار شبکه ملی مراقبت سرطان از مهرماه؛ درمان رایگان با تمرکز بر سرطان پستان

بیماران مبتلا به سرطان پستان در ایران از مهرماه امسال در قالب فاز نخست «شبکه ملی مراقبت سرطان» مسیر درمانی منسجم‌تر و کم‌هزینه‌تری را تجربه خواهند کرد. سید سجاد رضوی، معاون درمان وزارت بهداشت، با اعلام آغاز این برنامه جامع تأکید کرد که هدف اصلی این طرح جلوگیری از محرومیت بیماران از درمان‌های باکیفیت به دلیل مشکلات مالی است. در این شبکه، تمامی اطلاعات مرتبط با بیمار، پزشک، بیمه و کمک‌های خیران در یک سامانه واحد ثبت و شناسنامه‌دار می‌شود تا روند درمان با شفافیت و دقت بالاتری پیگیری شود.[1][4]

سرطان پس از بیماری‌های قلبی‌عروقی، دومین علت مرگ در کشور به شمار می‌رود و سالانه حدود ۲۰۰ هزار مورد جدید ابتلا به آن در ایران شناسایی می‌شود. آمارها نشان می‌دهد که از هر ۷ ایرانی، یک نفر در طول زندگی خود به این بیماری مبتلا خواهد شد. در چنین شرایطی، هزینه‌های سرسام‌آور تشخیص و درمان، بسیاری از خانواده‌ها را با بحران‌های جدی اقتصادی مواجه می‌کند. دکتر علی مطلق، دبیر کمیته ملی پیشگیری و کنترل سرطان وزارت بهداشت، توضیح می‌دهد که هدف از اجرای این شبکه، تبدیل خدمات پراکنده به یک مسیر منسجم، تیم‌محور و قابل رهگیری است تا بیمار در میان مراکز مختلف رها نشود.[1][4]

با این حال، انتشار خبر «رایگان شدن درمان سرطان» با واکنش‌ها و ابهاماتی همراه شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که این طرح به معنای رایگان شدن بدون قید و شرط تمامی خدمات و داروها در همه مراکز دولتی و خصوصی نیست. بیمارانی مشمول این حمایت مالی می‌شوند که در چارچوب شبکه و از طریق نظام ارجاع در مراکز دولتی خدمات دریافت کنند. در این صورت، پرداخت مستقیم از جیب بیمار به حداقل رسیده و در برخی خدمات تعریف‌شده کاملاً حذف خواهد شد.[2][3]

فاز نخست این برنامه با تمرکز بر سرطان پستان آغاز می‌شود؛ بیماری‌ای که میزان بروز آن در ایران بیش از ۶۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار زن است و میانگین سن ابتلا به آن حدود ۴۸ سال گزارش می‌شود که پایین‌تر از میانگین جهانی است. در این مرحله، مسیر ارجاع بیمار از تشخیص زودهنگام و ارزیابی اولیه تا تصویربرداری، نمونه‌برداری، پاتولوژی و در نهایت ورود به چرخه درمان به‌صورت عملی مورد آزمون قرار می‌گیرد. قرار است پس از ارزیابی این مرحله، دامنه شبکه تا پایان سال ۱۴۰۵ به سایر سرطان‌های اولویت‌دار نیز گسترش یابد.[1][3]

یکی از مزیت‌های مهم این طرح برای پزشکان و کادر درمان، کاهش بروکراسی اداری و تأییدیه‌های تکراری بیمه است. زمانی که بیمار در مسیر استاندارد شبکه قرار داشته باشد، همان مسیر درمانی مبنای پذیرش و پرداخت قرار می‌گیرد. همچنین در این مدل قرار نیست مراکز درمانی جدیدی ساخته شود، بلکه ظرفیت‌های موجود کشور در قالب یک شبکه به یکدیگر متصل می‌شوند و بیمار بر اساس نوع بیماری، محل زندگی و ظرفیت مراکز به تیم متناسب هدایت می‌شود.[1][4]

نقش نهادهای خیریه نیز در این سامانه جدید بازتعریف شده است. پیش از این، کمک‌های مردمی و خیریه‌ها به صورت پراکنده به بیماران تخصیص می‌یافت، اما با ثبت اطلاعات خیران در سامانه جامع، توزیع منابع مالی هدفمندتر شده و از موازی‌کاری یا هدررفت منابع جلوگیری می‌شود. این شفافیت به سیاست‌گذاران کمک می‌کند تا تصویر دقیقی از سهم دولت، بیمه‌ها و نهادهای مدنی در تأمین هزینه‌های سلامت داشته باشند.[1][2]

سابقه وعده‌های مشابه در سال‌های گذشته، از جمله در سال ۱۳۹۷، باعث شده تا برخی رسانه‌ها و خانواده‌های بیماران با احتیاط به این طرح نگاه کنند. در آن زمان نیز اعلام شده بود که خدمات شیمی‌درمانی و رادیوتراپی در بیمارستان‌های دولتی رایگان است، اما در عمل بیماران برای تهیه برخی داروها یا خدمات تصویربرداری مجبور به پرداخت مبالغ هنگفتی می‌شدند. منتقدان تأکید دارند که تفاوت طرح جدید با گذشته باید در اجرای دقیق و پوشش واقعی بیمه‌ها نمایان شود.[2][3]

موفقیت این برنامه در گرو آن است که فاصله میان مصوبات قانونی و اجرای واقعی کاهش یابد و بیمار از مرحله تشخیص تا پایان درمان تحت حمایت مؤثر قرار گیرد. آزمون واقعی این شبکه از مهرماه و در شهرهایی که برنامه پزشک خانواده در آن‌ها مستقر است، کلید خواهد خورد. اگر این ساختار بتواند فشار مالی را به شکل ملموسی از دوش خانواده‌ها بردارد، گام بزرگی در جهت تحقق عدالت در سلامت برداشته شده است.[2][4]