آغاز پویش ملی سلامت دهان و دندان از ۲۵ مهر با تمرکز بر دانش‌آموزان و «جشن دندان ۶»

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران از آغاز پویش ملی سلامت دهان و دندان از تاریخ ۲۵ مهرماه ۱۴۰۵ خبر داد. این برنامه یک‌هفته‌ای با هدف ارتقای سطح آگاهی عمومی و با تمرکز ویژه بر دانش‌آموزان مقطع ابتدایی در سراسر کشور اجرا خواهد شد.[2][4]

دکتر زهرا قربانی، مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، شعار محوری این پویش را «دو، دو تا یادت نره؛ روزی دو بار مسواک، هر بار دو دقیقه» اعلام کرد. هدف از این شعار، انتقال پیام‌های ساده، کاربردی و قابل‌فهم برای نهادینه کردن عادت‌های خودمراقبتی در خانواده‌ها است.[1][4]

دکتر قربانی درباره اهمیت همکاری‌های بین‌بخشی تأکید کرد: «تلاش می‌کنیم با استفاده از ظرفیت دستگاه‌های مختلف، پیام‌های ساده و کاربردی خودمراقبتی را به خانواده‌ها و دانش‌آموزان منتقل کنیم.» وزارت آموزش و پرورش، شهرداری‌ها و سازمان بهزیستی از شرکای اصلی اجرای این برنامه‌ها هستند.[1][4]

مدارس به‌عنوان کانون اصلی اجرای این پویش انتخاب شده‌اند. قرار است با استفاده از ظرفیت سفیران سلامت دانش‌آموزی و مراقبان بهداشت مدارس، اصول اولیه پیشگیری مانند روش صحیح مسواک زدن، استفاده از نخ دندان و اهمیت تغذیه سالم به کودکان آموزش داده شود.[2]

اهمیت پنهان دندان شماره ۶

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این پویش، تمرکز بر دندان دائمی شماره ۶ است. این دندان که معمولاً در حدود شش‌سالگی در دهان کودک رویش پیدا می‌کند، نقش اساسی در شکل‌گیری ساختار فک و توانایی جویدن در تمام طول عمر فرد دارد.[1][2]

بسیاری از والدین به اشتباه تصور می‌کنند که دندان شماره ۶ یک دندان شیری است، زیرا رویش آن با افتادن هیچ‌یک از دندان‌های شیری همراه نیست. این ناآگاهی باعث می‌شود مراقبت کافی از آن صورت نگیرد و دندان در سنین پایین دچار پوسیدگی شدید شود.[1]

برای حل این مشکل، برنامه‌ای تحت عنوان «جشن دندان ۶» برای دانش‌آموزان پایه اول ابتدایی تدارک دیده شده است. سال گذشته این جشن برای ۳۵۰ هزار دانش‌آموز با حضور والدینشان برگزار شد و امسال نیز با گستردگی بیشتری در مدارس کشور اجرا خواهد شد.[3]

خدمات رایگان و مقابله با اطلاعات نادرست

ارائه خدمات پیشگیرانه در مدارس، بخش عملیاتی این پویش را تشکیل می‌دهد. وارنیش تراپی یا فلورایدتراپی رایگان برای دانش‌آموزان یکی از این اقدامات است که به گفته مقامات وزارت بهداشت، انجام آن در مطب‌های خصوصی دندانپزشکی هزینه‌های میلیونی برای خانواده‌ها به همراه دارد.[3]

مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان با اشاره به انتشار برخی مطالب غیرعلمی در فضای مجازی علیه استفاده از فلوراید، این ادعاها را کاملاً نادرست خواند. وی تأکید کرد که فلورایدتراپی یک روش علمی، ایمن و بسیار مؤثر برای تقویت مینای دندان در سنین رشد است.[3]

در کنار خدمات درمانی، توزیع اقلام بهداشتی نیز در دستور کار قرار دارد. در دوره قبلی این پویش، بیش از ۳۰۰ هزار مسواک و خمیردندان در میان دانش‌آموزان پایه هفتم در هفت استان کم‌برخوردار و مناطق محروم کشور توزیع شد.[3]

امسال نیز با حمایت نهادهایی مانند بنیاد علوی و کمیته امداد، تأمین اقلام بهداشتی مرتبط با سلامت دهان و دندان ادامه خواهد یافت. این حمایت‌ها تضمین می‌کند که دسترسی به ابزارهای اولیه بهداشت دهان برای دانش‌آموزان مناطق حاشیه‌نشین و محروم فراهم شود.[4]

روزشمار پویش و اصلاح تغذیه

این پویش یک‌هفته‌ای دارای روزشمار و پیام‌های بهداشتی مشخصی برای هر روز است. روزهای این هفته به موضوعاتی چون اهمیت استفاده از نخ دندان، نقش خمیردندان‌های حاوی فلوراید و ضرورت مراجعه منظم و شش‌ماهه به دندانپزشک اختصاص یافته است.[2]

یکی از روزهای این هفته با شعار «دندان سالم با تغذیه سالم» نام‌گذاری شده است. مربیان بهداشت در این روز به دانش‌آموزان آموزش می‌دهند که چگونه مصرف بی‌رویه نوشابه‌ها و تنقلات شیرین می‌تواند محیط دهان را اسیدی کرده و مینای دندان را از بین ببرد.[2][4]

برای اثربخشی بیشتر آموزش‌ها، دو کتاب ویژه ارتقای سلامت دهان و دندان تدوین شده و در اختیار مربیان بهداشت مدارس قرار گرفته است. همچنین نماهنگ‌های آموزش صحیح مسواک زدن، هفته‌ای دو بار در تمامی مدارس ابتدایی هدف پخش خواهد شد.[3]

پیمایش ملی پس از یک دهه

در کنار اقدامات آموزشی، وزارت بهداشت از آغاز یک طرح تحقیقاتی بزرگ خبر داده است. قرار است پیمایش کشوری سلامت دهان و دندان در دو گروه سنی کودکان و بزرگسالان، پس از وقفه‌ای ده‌ساله، به‌زودی در سراسر ایران به اجرا درآید.[2][3]

بودجه این پیمایش ملی تأمین شده و قراردادهای اجرایی آن با مؤسسه ملی تحقیقات سلامت منعقد شده است. نتایج این تحقیق، شاخص‌های دقیق پوسیدگی دندان را مشخص کرده و مبنای برنامه‌ریزی‌های کلان دانشگاه‌های علوم پزشکی در سال‌های آینده خواهد بود.[2]

برنامه‌های آینده برای مادران و کودکان

علاوه بر برنامه‌های دانش‌آموزی، وزارت بهداشت در حال آماده‌سازی پویش جدیدی با عنوان «باش یادت نره» است. این طرح که در آینده نزدیک جزئیات آن اعلام می‌شود، با محوریت آموزش مادران و مراقبت از دندان‌های کودکان در سنین پیش از مدرسه طراحی شده است.[2]

شواهد علمی نشان می‌دهد که پوسیدگی دندان‌های شیری، قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده برای پوسیدگی دندان‌های دائمی در آینده است. مداخله زودهنگام و فرهنگ‌سازی در بستر خانواده می‌تواند چرخه معیوب بیماری‌های دهان و دندان را پیش از ورود کودک به مدرسه متوقف کند.[2]

جامعه دندانپزشکی ایران نیز همگام با این پویش ملی، فعالیت‌های گسترده‌ای را در فضای مجازی آغاز کرده است. از ابتدای مهرماه، کمپین‌های اطلاع‌رسانی مشترکی برای تولید محتوای علمی و مقابله با باورهای غلط در زمینه بهداشت دهان و دندان به راه افتاده است.[3]

همچنین، هماهنگی‌هایی با برخی از دندانپزشکان در بخش خصوصی انجام شده تا در طول برگزاری این پویش، خدمات درمانی را با تخفیف‌های ویژه ارائه دهند. این اقدام با هدف کاهش موانع اقتصادی خانواده‌ها برای مراجعه منظم به دندانپزشک صورت گرفته است.[3]

بر اساس اهداف تعیین‌شده در برنامه هفتم پیشرفت کشور، کاهش شاخص پوسیدگی دندان در کودکان ۱۲ ساله یکی از تکالیف اصلی نظام سلامت است. اجرای موفقیت‌آمیز این پویش‌ها و استمرار خدمات پیشگیرانه در مدارس، گامی ضروری برای دستیابی به این هدف ملی محسوب می‌شود.[2]