برگزاری جشن مهرگان با پیام مهر و همبستگی در مارکار تهرانپارس

آوای اوستاخوانی نونهالان و بوی عود و کندر، عصر آدینه دهم مهرماه ۱۴۰۵، فضای همایشگاه مارکار تهرانپارس را پر کرده بود. زرتشتیان تهران در یکی از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های پاییزی خود، برای پاسداشت «مهر روز» از «ماه مهر» گرد هم آمدند تا کهن‌آیین مهرگان را با شکوهی ویژه جشن بگیرند.[1]

این مراسم که با همازوری انجمن زرتشتیان تهران و نهادهای فرهنگی برگزار شد، از ساعت ۱۶:۳۰ با آیین «گهنبار توجی» ویژه دانش‌آموزان آغاز به کار کرد. این گهنبار به شگون خجسته جشن مهرگان و با آرزوی دوش‌آرمی و تندرستی برای تمامی همکیشان برپا شد و فضایی سرشار از معنویت را رقم زد.[2]

دانش‌آموزانی که پیش‌تر سدره‌پوش شده بودند و توانایی خواندن اوستای بایسته را داشتند، دوشادوش موبدان به اوستاخوانی پرداختند و کشتی نو کردند. دیگر نوجوانان نیز در بخش‌های اجرایی همچون همازوری آفریگونی، چیدمان خوان گهنبار، و پخش لُرک، ودرین (میوه سفره) و شیرینی همیاری چشمگیری داشتند.[2]

نیروی شادی در گذر از اندوه

پس از پایان آیین گهنبار و پذیرایی از باشندگان، برنامه‌های رسمی جشن مهرگان با اجرای سرود ملی ایران و خواندن دعای «اشم‌وهو» آغاز شد. در این بخش، نونهالان و نوجوانان آدریان بزرگ تهران با لباس‌های یکدست سفید به روی صحنه رفتند و به نیایش دسته‌جمعی پرداختند.[1]

بهشید برخوردار، نماینده ایرانیان زرتشتی در مجلس، در پیامی به باشندگان این مراسم، شادی را «نیروی عبور از اندوه» توصیف کرد. او با تاکید بر آموزه‌های غنی فرهنگ ایرانی یادآور شد که شادمانی در این آیین‌ها هرگز به معنای نادیده گرفتن و فراموش کردن دشواری‌های روزمره نیست.[1]

وی در ادامه افزود که این گردهمایی‌ها و جشن‌های ماهیانه، توانی درونی و روانی به انسان می‌بخشد تا بتواند با همبستگی و امید از سدهای پیش رو بگذرد. پیام او بازتابی از نگاه فلسفی زرتشتیان به مقوله شادی به عنوان یک فریضه دینی و اجتماعی بود.[1]

مهرگان؛ از سنت باستانی تا ثبت جهانی

موبد کورش بلندی، به نمایندگی از انجمن موبدان تهران، در بخش دیگری از این مراسم به جایگاه تاریخی و فلسفی مهرگان پرداخت. او سخنان خود را با شادباش این جشن فرخنده و کهن آریایی به تمامی همکیشان و ایرانیان سراسر جهان آغاز کرد و از اهمیت ایزد مهر سخن گفت.[1]

او با اشاره به پیوند ناگسستنی ایزد مهر با مفاهیمی چون پیمان، دوستی و راستی، این جشن را دومین رویداد بزرگ ایرانشهر پس از نوروز خواند. در گاه‌شماری باستانی ایران، هر ماه و هر روز نامی ویژه داشت و تقارن نام روز و ماه، بهانه‌ای برای برپایی جشن و شکرگزاری بود.[1]

به گفته موبد بلندی، اگر نوروز نماد آغاز، شکوفایی و نوزایی طبیعت در بهار است، مهرگان را باید جشن رسیدن، کمال و برداشت محصول در پاییز دانست. او دیرینگی این جشن را به دوران پیش از اشوزرتشت و آیین مهر نسبت داد که در دوره هخامنشیان به عنوان جشنی شاهانه برگزار می‌شد.[1]

انتقال میراث به نسل آینده

این موبد زرتشتی همچنین با یادآوری ثبت مهرگان در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو، بر ابعاد جهانی و فراملی این آیین کهن تاکید کرد. او این ثبت جهانی را نشانه‌ای از زنده بودن فرهنگ صلح‌طلب ایرانی دانست که همه جشن‌هایش با ستایش اهورامزدا و سپاسداری از داده‌های نیک همراه است.[1]

یکی از ویژگی‌های برجسته مهرگان امسال در مارکار، که با مدیریت اجرایی دادبه اورنگی برگزار شد، مشارکت پررنگ دانش‌آموزان رده‌های سنی ۱۱ تا ۱۵ سال بود. حضور فعال این نوجوانان در تمام مراحل اجرایی، نشان از تلاش هدفمند جامعه زرتشتی برای انتقال سینه به سینه این رسوم دارد.[2]

در حاشیه این مراسم باشکوه، غرفه‌ها و نمایشگاهی از دستاوردهای فرهنگی و هنری همکیشان نیز برپا شد که با استقبال چشمگیر شرکت‌کنندگان همراه بود. در پایان این گردهمایی، فرنشین انجمن زرتشتیان تهران سخنرانی کرد و به رسم هر ساله از چهره‌های تاثیرگذار فرهنگی با اهدای لوح، سپاسداری به عمل آمد.[1][2]

همبستگی اجتماعی در سایه آیین‌های کهن

برپایی غرفه‌های فرهنگی در حاشیه جشن مهرگان، فرصتی بی‌نظیر برای هنرمندان و صنعتگران زرتشتی فراهم کرد تا آثار خود را به نمایش بگذارند. این نمایشگاه که از روزهای پیشین با هماهنگی انجمن زرتشتیان برنامه‌ریزی شده بود، شامل صنایع دستی، کتاب‌های مرتبط با تاریخ ایران باستان و نمادهای آیینی بود.[2]

خانواده‌های حاضر در همایشگاه مارکار تهرانپارس، با بازدید از این غرفه‌ها و گفتگو با پدیدآورندگان آثار، بر حلقه ارتباطی میان اعضای جامعه افزودند. این تعاملات مستقیم، به ویژه برای جوانانی که در شهرهای بزرگ کمتر فرصت دیدار با همکیشان خود را می‌یابند، ارزش اجتماعی بالایی دارد.[1]

در نهایت، مراسم با گرفتن عکس‌های یادگاری دسته‌جمعی در کنار خوان رنگارنگ مهرگان به پایان رسید. خوانی که با میوه‌های پاییزی، آینه، گلاب و نمادهای سرسبزی تزیین شده بود و بار دیگر به باشندگان یادآوری کرد که ریشه‌های فرهنگی ایران، همچنان در دل جامعه زرتشتی زنده و پویاست.[1][2]