انتقال محبوبه شعبانی به سلول انفرادی در زندان وکیل‌آباد مشهد، دو روز پس از صدور حکم اعدام

تنها ۴۸ ساعت پس از آنکه دستگاه قضایی جمهوری اسلامی حکم اعدام محبوبه شعبانی را صادر کرد، این زندانی سیاسی با اعمال خشونت از بند عمومی زنان خارج و به سلول انفرادی زندان وکیل‌آباد مشهد منتقل شد. این جابجایی سریع و غیرمنتظره، مقیاس فشارهای امنیتی بر بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ را به وضوح نشان می‌دهد و نگرانی‌های جدی را در میان فعالان حقوق بشر برانگیخته است.[1][2]

گزارش‌های منتشر شده از سوی نهادهای حقوق بشری حاکی از آن است که روند انتقال وی به سلول انفرادی در روز دوشنبه ششم مهرماه ۱۴۰۵ با برخوردهای فیزیکی همراه بوده است. صدای آمریکا در گزارش خود به نقل از منابع مطلع نوشته است که این زندانی سیاسی «با اعمال خشونت از بند زنان زندان وکیل‌آباد مشهد خارج و به سلول انفرادی منتقل شده است.» تاکنون هیچ دلیل رسمی برای این انتقال ناگهانی از سوی مقامات زندان ارائه نشده است.[2][3]

محبوبه شعبانی یکی از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ است که روند دادرسی او با ابهامات حقوقی متعددی روبرو بوده است. صدور حکم اعدام برای وی در روزهای گذشته، موجی از نگرانی را در میان فعالان مدنی و خانواده‌های زندانیان سیاسی برانگیخت. عدم دسترسی به وکیل انتخابی و برگزاری دادگاه‌های غیرشفاف، از جمله انتقاداتی است که همواره به روند رسیدگی به پرونده‌های معترضان وارد شده است.[1][4]

انتقال به سلول انفرادی پس از صدور احکام سنگین، رویه‌ای است که در ساختار قضایی و امنیتی ایران غالبا برای اعمال فشار روانی مضاعف، قطع ارتباط زندانی با دنیای بیرون و جلوگیری از اطلاع‌رسانی درباره وضعیت پرونده استفاده می‌شود. این اقدام دسترسی زندانی به حداقل امکانات ارتباطی از جمله تماس تلفنی با خانواده را مسدود می‌کند و او را در شرایط انزوای مطلق قرار می‌دهد.[2][3]

خبرگزاری هرانا و سایت ایران اینترنشنال در گزارش‌های خود تایید کرده‌اند که تاکنون دلیل این انتقال مشخص نشده است. محرومیت از تماس با خانواده و عدم پاسخگویی مسئولان زندان وکیل‌آباد، شرایط نگهداری او را در هاله‌ای از ابهام قرار داده و بر اضطراب خانواده وی افزوده است. در بسیاری از موارد مشابه، چنین انتقال‌هایی بدون اطلاع قبلی به وکیل یا بستگان درجه یک صورت می‌گیرد.[3][4]

ناظران حقوق بشری هشدار می‌دهند که انتقال به انفرادی برای زندانیان محکوم به اعدام، گاهی به عنوان مقدمه‌ای برای اجرای زودهنگام حکم تلقی می‌شود. با این حال، در برخی موارد نیز این اقدام صرفا جنبه تنبیهی داشته و برای سرکوب مقاومت زندانی در درون بند عمومی یا جلوگیری از شکل‌گیری همبستگی میان زندانیان اعمال می‌گردد. تفکیک این دو سناریو در روزهای نخست انتقال بسیار دشوار است.[1][2]

وضعیت زندان وکیل‌آباد مشهد و بند زنان آن پیش از این نیز بارها مورد انتقاد نهادهای بین‌المللی قرار گرفته است. تراکم بالای جمعیت، عدم تفکیک جرائم، کمبود امکانات بهداشتی و درمانی، و برخوردهای سلیقه‌ای زندانبانان، از جمله ساختارهایی است که حقوق اولیه زندانیان را به طور مستمر نقض می‌کند. انتقال خشونت‌آمیز محبوبه شعبانی تنها نمونه‌ای از رویه‌های جاری در این بازداشتگاه است.[3][4]

سرنوشت محبوبه شعبانی اکنون به یکی از پرونده‌های حساس حقوق بشری در پاییز ۱۴۰۵ تبدیل شده است. واکنش نهادهای بین‌المللی و فشارهای افکار عمومی می‌تواند تنها عامل بازدارنده در برابر اجرای احکام صادر شده در دادگاه‌های غیرشفاف باشد. در این میان، دستگاه قضایی همچنان به رویه سکوت و عدم پاسخگویی خود ادامه می‌دهد و مشخص نیست که این انزوای اجباری تا چه زمانی به طول خواهد انجامید.[1][2][4]