انتشار بزرگترین نقشه دو بُعدی تاریخ کیهان، حاوی فهرست چهار میلیارد جرم آسمانی برای تحقیق درباره انرژی تاریک

یک پرتره ۵.۶ تریلیون پیکسلی از کیهان، که مونتاژ آن ۱۳ سال و ۲۶۳,۴۰۷ تصویر تلسکوپی زمان برده است، به تازگی برای عموم رونمایی شده است. تیم «پیمایش‌های تصویربرداری میراث DESI» رسماً بزرگترین نقشه دو بُعدی جهان را که تاکنون ایجاد شده، منتشر کرده است؛ موزاییکی گسترده که تقریباً چهار میلیارد جرم آسمانی را با جزئیاتی بی‌سابقه ثبت کرده است.[1][2][3]

این نقشه تقریباً ۷۵ درصد از آسمان شب را پوشش می‌دهد و با نفوذ از میان غبار و ستارگان مبهم کهکشان راه شیری، جهان فراکهکشانی را هم در نور مرئی و هم در نور فروسرخ نزدیک آشکار می‌سازد. این نقشه همه چیز را از سیارک‌های نزدیک گرفته تا سیاه‌چاله‌های کلان‌جرم دوردست و کهکشان‌های مارپیچی باشکوه مانند مسیه ۹۶، که در فاصله ۳۵ میلیون سال نوری از زمین قرار دارد، فهرست می‌کند.[1][3]

دیوید شلگل، یکی از رهبران پیمایش‌های میراث در آزمایشگاه ملی لارنس برکلی، خاطرنشان کرد: «این بخشی از ساختار تحقیقات نجومی در حال حاضر است.» اخترشناسان به طور معمول از نمایشگر تعاملی آسمان پیمایش میراث این پروژه به عنوان نقطه شروعی برای شناسایی و بررسی ساختارهای کیهانی استفاده می‌کنند، پیش از آنکه ابزارهای تخصصی‌تر دیگری را به سمت آن‌ها نشانه روند.[1][3]

اما نقشه دو بُعدی تنها یک عکس ثابت نیست؛ بلکه به عنوان طرح اولیه و زیربنایی برای یک پروژه جاه‌طلبانه‌تر عمل می‌کند. ابزار طیف‌سنجی انرژی تاریک (DESI)، که روی تلسکوپ ۴ متری نیکولاس یو. مایال در آریزونا نصب شده است، کاملاً به این کاتالوگ دو بُعدی متکی است تا بداند دقیقاً هزاران فیبر نوری رباتیک خود را به کجا نشانه رود.[1][3]

در حالی که نقشه دو بُعدی موقعیت‌های زاویه‌ای و روشنایی میلیاردها جرم را ثبت می‌کند، فاصله دقیق آن‌ها از زمین را اندازه‌گیری نمی‌کند. DESI با اندازه‌گیری «انتقال به سرخ» نور ساطع شده از این کهکشان‌ها و کوازارها، بُعد سوم حیاتی را اضافه می‌کند—و دقیقاً محاسبه می‌کند که نور آن‌ها با انبساط جهان چقدر کشیده شده است.[1][4]

تا آوریل ۲۰۲۶، DESI بیش از ۴۷ میلیون کهکشان و کوازار را نقشه‌برداری کرده بود و پیمایش اولیه پنج ساله خود را زودتر از موعد به پایان رساند. این داده‌های سه بُعدی به دانشمندان اجازه می‌دهد تا نحوه خوشه‌بندی کهکشان‌ها در مراحل مختلف تاریخ جهان را مطالعه کنند و تأثیر انرژی تاریک را در طول میلیاردها سال ردیابی نمایند.[1][3]

اهمیت این موضوع برای کیهان‌شناسی مدرن بسیار زیاد است. نتایج اولیه پروژه DESI قبلاً نشانه‌های جالبی ارائه داده‌اند مبنی بر اینکه انرژی تاریک—نیروی مرموزی که انبساط شتابان جهان را هدایت می‌کند—ممکن است آنطور که قبلاً تصور می‌شد، یک نیروی ثابت نباشد، بلکه در طول زمان در حال تکامل باشد.[1]

اگر این موضوع تأیید شود، تغییرپذیری انرژی تاریک، بازنویسی مدل استاندارد کیهان‌شناسی را الزامی می‌کند و درک ما از سرنوشت نهایی جهان را تغییر خواهد داد. نقشه ۵.۶ تریلیون پیکسلی تضمین می‌کند که اخترشناسان مختصات دقیقی را برای ادامه این تحقیقات در اختیار دارند، در حالی که گنجینه‌ای عمومی را نیز برای دانشمندان شهروندی که به دنبال ابرنواخترها و عدسی‌های گرانشی هستند، فراهم می‌آورد.[1][3][4]