استقرار سامانه دفاع موشکی مبتنی بر گنبد آهنین توسط تفنگداران دریایی آمریکا در ژاپن، در بحبوحه تنش‌های تایوان

سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده رسماً سامانه جدید رهگیر میان‌برد (MRIC) خود را در اوکیناوا، ژاپن مستقر کرده است. این اقدام نشان‌دهنده تشدید قابل توجه تلاش‌های پنتاگون برای مقابله با قدرت نظامی چین در اقیانوس آرام است. این استقرار، سامانه‌های پیشرفته دفاع هوایی – که بر اساس فناوری اثبات‌شده گنبد آهنین اسرائیل ساخته شده‌اند – را مستقیماً در «زنجیره جزایر اول»، تنها در چند صد مایلی تایوان قرار می‌دهد.[1]

سامانه MRIC یک جهش تکنولوژیک حیاتی برای تفنگداران دریایی محسوب می‌شود. این سامانه، رادار موجود سپاه (AN/TPS-80 G/ATOR) و سیستم‌های فرماندهی را با موشک اسکای‌هانتر (SkyHunter)، که نسخه ساخت آمریکا از رهگیر اسرائیلی تامیر (Tamir) است، یکپارچه می‌کند. هر پرتابگر متحرک، ۲۰ موشک اسکای‌هانتر را در خود جای داده که قادرند موشک‌های کروز، پهپادها و هواپیماهای بال ثابت را در بردی تا ۷۰ کیلومتر خنثی کنند.

زمان‌بندی استراتژیک این استقرار همزمان با افزایش نگرانی‌ها بر سر تایوان است. در ماه‌های اخیر، پکن کارزار فشار نظامی خود را تشدید کرده و به طور مکرر دسته‌هایی از جت‌های جنگنده، بمب‌افکن‌ها و شناورهای دریایی را از خط میانی تنگه تایوان عبور داده است. مقامات دفاعی آمریکا به صراحت استقرار MRIC را اقدامی ضروری برای تضمین بقا و عملیات نیروهای آمریکایی در داخل مناطق درگیری تسلیحاتی چین، در صورت وقوع یک درگیری منطقه‌ای، عنوان کرده‌اند.[2]

برای دهه‌ها، ارتش آمریکا به شدت بر فرض برتری مطلق هوایی تکیه داشت و برای حفاظت از نیروهای زمینی به ناوشکن‌های ایجیس نیروی دریایی و اسکادران‌های جنگنده نیروی هوایی وابسته بود. با این حال، گسترش سریع زرادخانه‌های موشک‌های کروز دوربرد و پهپادهای چین، یک بازنگری استراتژیک را تحمیل کرده است. سپاه تفنگداران دریایی متوجه شد که برای محافظت از پست‌های فرماندهی، نقاط سوخت‌گیری و سامانه‌های موشکی ضدکشتی مستقر در خط مقدم، به دفاع هوایی متحرک و بومی نیاز دارد.[1]

استقرار در اوکیناوا پس از آزمایش‌های عملیاتی دقیق در اقیانوس آرام صورت می‌گیرد. تنها ماه گذشته، تفنگداران دریایی از نیروی اعزامی دریایی سوم، سامانه MRIC را طی رزمایش «سپر شجاع ۲۰۲۶» (Valiant Shield 2026) در گوام ارزیابی کردند. در طول این آزمایش‌های آتش زنده، سامانه با موفقیت چندین هدف هوایی مادون صوت را که نقش موشک‌های کروز نیابتی را داشتند، ردیابی و منهدم کرد و کارایی خود را در سناریوهای عملیات جزیره‌ای اثبات نمود.[3]

در توکیو، ورود MRIC به طور ضمنی مورد استقبال برنامه‌ریزان دفاعی قرار گرفته است که به سرعت در حال گسترش توانایی‌های نظامی خود ژاپن هستند. دولت ژاپن حضور تقویت‌شده آمریکا را به عنوان یک لایه حیاتی بازدارندگی در برابر تجاوز احتمالی چین می‌بیند. ارتش‌های آمریکا و ژاپن به طور فزاینده‌ای در حال یکپارچه‌سازی شبکه‌های فرماندهی و کنترل خود هستند تا یک چتر دفاع هوایی بدون درز بر فراز جزایر ریوکیو ایجاد کنند.[3]

با این حال، این استقرار واکنش شدید پکن را برانگیخته است. رسانه‌های دولتی چین و سخنگویان وزارت دفاع این اقدام را محکوم کرده و آن را یک تحریک خطرناک دانسته‌اند که منطقه آسیا-اقیانوسیه را نظامی می‌کند. پکن استدلال می‌کند که ایالات متحده با قرار دادن رهگیرهای پیشرفته در نزدیکی تایوان، نیروهای طرفدار استقلال در تایپه را جسورتر کرده و تنش‌های منطقه‌ای را به طور مصنوعی افزایش می‌دهد تا حضور هژمونیک خود را توجیه کند.

در سطح محلی، این استقرار همچنین پویایی‌های سیاسی پیچیده‌ای را در اوکیناوا دوباره شعله‌ور کرده است. این استان در حال حاضر میزبان اکثر تأسیسات نظامی آمریکا در ژاپن است و ساکنان محلی مکرراً به سر و صدا، تأثیرات زیست‌محیطی و خطرات ایمنی مرتبط با این پایگاه‌ها اعتراض می‌کنند. برخی از رهبران مدنی اوکیناوا هشدار داده‌اند که میزبانی از دارایی‌های باارزشی مانند MRIC، جوامع آنها را در صورت وقوع جنگ چین و آمریکا، به هدف اصلی برای حملات پیشگیرانه تبدیل می‌کند.[2]

با نگاه به آینده، سپاه تفنگداران دریایی قصد دارد برنامه MRIC را به طور قابل توجهی گسترش دهد. پس از این استقرار اولیه با دوازدهمین هنگ ساحلی دریایی در اوکیناوا، قرار است سامانه‌های اضافی در هاوایی و گوام مستقر شوند. همانطور که پنتاگون به بازطراحی گسترده نیروهای اقیانوس آرام ادامه می‌دهد، توانایی ساقط کردن موشک‌های کروز ورودی از پاسگاه‌های جزیره‌ای دورافتاده، به یک ستون اساسی در استراتژی بازدارندگی آمریکا در منطقه هند-اقیانوسیه تبدیل خواهد شد.[1]