اعطای جایزه حقوق بشر اسکات کرازبی سال ۲۰۲۶ به نسرین ستوده

در حالی که برخی نهادهای رسمی در ایران تلاش می‌کنند فعالیت‌های وکلای مستقل را به عنوان اقدامات ضدامنیتی معرفی کنند، نهادهای حقوقی بین‌المللی روایت کاملاً متفاوتی ارائه می‌دهند. انجمن وکلای کیفری اروپا روز شنبه ۱۱ مهرماه، جایزه حقوق بشر اسکات کرازبی سال ۲۰۲۶ را به نسرین ستوده اهدا کرد.[1][2]

این جایزه معتبر در جریان کنفرانس پاییزی انجمن وکلای کیفری اروپا که در شهر تیرانا، پایتخت آلبانی برگزار شد، به این وکیل دادگستری تعلق گرفت. انتخاب یک وکیل ایرانی برای این جایزه، نشان‌دهنده توجه ویژه جامعه حقوقی اروپا به وضعیت وکلای مستقل در ایران است.[1][2]

از آنجا که نسرین ستوده به دلیل محدودیت‌های اعمال شده و ممنوع‌الخروجی امکان حضور در این مراسم را نداشت، نیما خندان، فرزند او، به نمایندگی از مادرش در این کنفرانس شرکت کرد. او این جایزه را از سوی انجمن وکلای کیفری اروپا دریافت نمود.[2]

جایگاه جایزه اسکات کرازبی

جایزه اسکات کرازبی یکی از نشان‌های معتبر در جامعه حقوقی اروپا به شمار می‌رود که به وکلایی اهدا می‌شود که در دفاع از حقوق بشر و حاکمیت قانون فداکاری ویژه‌ای نشان داده‌اند. این جایزه به نام اسکات کرازبی، وکیل برجسته حقوق بشر نام‌گذاری شده است.[1][2]

انجمن وکلای کیفری اروپا اعلام کرده است که جایزه اسکات کرازبی به وکلایی اهدا می‌شود که «در دفاع از حقوق بشر فداکاری نشان داده‌اند». این انجمن نهادی است که وکلای مدافع کیفری از کشورهای مختلف اروپایی را برای ارتقای استانداردهای دادرسی عادلانه گرد هم می‌آورد.[2]

اعطای این جایزه به نسرین ستوده، پیام روشنی از سوی این انجمن به شمار می‌رود. این نهاد با این اقدام تأکید می‌کند که دفاع از حقوق شهروندان و تلاش برای تحقق عدالت، مرزهای جغرافیایی نمی‌شناسد و وکلای تحت فشار نیازمند حمایت جهانی هستند.[2]

نسرین ستوده در طول سال‌های فعالیت حرفه‌ای خود، وکالت بسیاری از فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران و معترضان را بر عهده داشته است. او به دلیل همین فعالیت‌ها بارها با احکام سنگین قضایی، حبس و محرومیت از فعالیت حرفه‌ای مواجه شده است.[1][2]

واکنش‌ها به اهدای جایزه

انتشار خبر اعطای جایزه اسکات کرازبی به نسرین ستوده، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های مستقل و شبکه‌های اجتماعی داشت. بسیاری از فعالان مدنی این رویداد را نقطه عطفی در جلب توجه جهانی به وضعیت حقوق بشر در ایران ارزیابی کردند.[1][2]

رادیو فردا در گزارش خود اشاره کرده است که این جایزه در شرایطی به خانم ستوده اهدا می‌شود که فشارهای قضایی بر وکلای مستقل در ایران همچنان ادامه دارد. این رسانه تأکید می‌کند که دریافت جایزه توسط فرزند او، نمادی از محدودیت‌های اعمال شده بر این وکیل است.[2]

صدای آمریکا نیز در پوشش این خبر، به اهمیت برگزاری کنفرانس پاییزی انجمن وکلای کیفری اروپا در تیرانا اشاره کرد. این رسانه گزارش داد که انتخاب پایتخت آلبانی برای این رویداد و تقدیر از یک وکیل ایرانی، ابعاد بین‌المللی این حمایت را برجسته می‌کند.[1]

در سال‌های اخیر، نهادهای بین‌المللی متعددی تلاش کرده‌اند با اعطای جوایز مختلف، از فعالیت‌های نسرین ستوده تقدیر کنند. جایزه ساخاروف برای آزادی اندیشه از سوی پارلمان اروپا و جایزه حقوق بشر لودویک تریو از جمله این افتخارات پیشین هستند.[1][2]

اهمیت استقلال نهاد وکالت

استقلال کانون وکلا و آزادی عمل وکلای دادگستری، یکی از ارکان اساسی دادرسی عادلانه در هر نظام حقوقی محسوب می‌شود. نهادهای بین‌المللی همواره بر این نکته تأکید دارند که وکلای مدافع نباید به دلیل انجام وظایف حرفه‌ای خود مورد پیگرد قرار گیرند.[2]

در ایران، وکلای حقوق بشری غالباً با اتهاماتی نظیر اقدام علیه امنیت ملی یا تبلیغ علیه نظام مواجه می‌شوند. این رویه باعث شده است تا دفاع از متهمان سیاسی و عقیدتی با خطرات و هزینه‌های شخصی و حرفه‌ای سنگینی همراه باشد.[1][2]

با وجود این فشارها، چهره‌هایی مانند نسرین ستوده همچنان بر اصول حرفه‌ای خود پافشاری می‌کنند. ایستادگی آن‌ها نه تنها الهام‌بخش نسل جوانی از وکلای ایرانی است، بلکه تحسین و احترام جامعه جهانی حقوق‌دانان را نیز برانگیخته است.[1][2]

مراسم اهدای جایزه در تیرانا، فرصتی بود تا وکلای اروپایی بار دیگر همبستگی خود را با همکاران ایرانی‌شان اعلام کنند. سخنرانی‌های ایراد شده در این کنفرانس، بر لزوم تداوم حمایت‌های بین‌المللی از فعالان حقوق بشر در کشورهای تحت فشار متمرکز بود.[2]

چشم‌انداز فعالیت‌های مدنی

اعطای جایزه اسکات کرازبی سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که جامعه جهانی همچنان تحولات داخلی ایران را با دقت رصد می‌کند. این گونه حمایت‌های نمادین، هزینه برخوردهای قهری با فعالان مدنی را برای نهادهای امنیتی و قضایی افزایش می‌دهد.[1][2]

فعالان حقوق بشر امیدوارند که این توجه بین‌المللی بتواند به کاهش فشارها بر وکلای مستقل و بهبود شرایط دادرسی در ایران کمک کند. اگرچه مسیر تحقق عدالت طولانی و پرچالش است، اما همبستگی جهانی گامی مهم در این راستا محسوب می‌شود.[1][2]

نیما خندان در هنگام دریافت جایزه مادرش، پیام مقاومت و امید را به حاضران در کنفرانس منتقل کرد. حضور او به عنوان نماینده نسل جوان ایران، نشان‌دهنده تداوم مسیر آزادی‌خواهی و دفاع از حقوق بنیادین شهروندان است.[2]

در نهایت، جایزه اسکات کرازبی تنها یک تقدیر فردی نیست، بلکه نمادی از به رسمیت شناختن تلاش‌های جمعی تمامی وکلایی است که در شرایط دشوار برای احقاق حق تلاش می‌کنند. این رویداد، نام نسرین ستوده را بار دیگر به عنوان یکی از نمادهای جهانی حقوق بشر مطرح ساخت.[1][2]