پرتاب موفقیت‌آمیز تلسکوپ فضایی رومن؛ آغاز مأموریت ناسا برای کشف اسرار ماده تاریک

سازمان فضایی آمریکا (ناسا) نسل جدید رصدخانه‌های فضایی خود را با موفقیت روانه مدار کرد. تلسکوپ فضایی «نانسی گریس رومن» صبح روز یکشنبه، هشتم شهریور ۱۴۰۵، سوار بر موشک فالکون هوی متعلق به شرکت اسپیس‌ایکس از مرکز فضایی کندی در ایالت فلوریدا به فضا پرتاب شد. این پرتاب آغازگر مأموریتی تاریخی برای کشف ناشناخته‌ترین بخش‌های جهان هستی است.[1][2]

این پرتاب که نقطه عطفی در برنامه‌های اکتشافی ناسا محسوب می‌شود، با هدف رمزگشایی از پیچیده‌ترین معماهای کیهان‌شناسی از جمله ماهیت ماده تاریک و انرژی تاریک انجام گرفته است. تلسکوپ رومن اکنون در مسیر سفر طولانی خود به سمت نقطه لاگرانژی دوم (L2) قرار دارد؛ مداری در فاصله یک میلیون مایلی زمین که پیش از این میزبان تلسکوپ فضایی جیمز وب نیز بوده است.[3][4]

ویژگی متمایزکننده تلسکوپ رومن، میدان دید بسیار گسترده آن است. اگرچه آینه اصلی این تلسکوپ با قطر ۲.۴ متر هم‌اندازه آینه تلسکوپ فضایی هابل است، اما میدان دید آن دست‌کم ۱۰۰ برابر بزرگ‌تر طراحی شده است. این قابلیت منحصربه‌فرد به رومن اجازه می‌دهد تا بخش‌های عظیمی از آسمان را با سرعتی بی‌سابقه و دقتی خیره‌کننده نقشه‌برداری کند.[1][2]

دانشمندان ناسا تأکید کرده‌اند که رومن می‌تواند در عرض تنها یک ماه، گستره‌ای از کیهان را رصد کند که انجام آن برای تلسکوپ هابل حدود یک قرن زمان می‌برد. این سرعت بالا در جمع‌آوری داده‌های نجومی، امکان ایجاد یک اطلس سه‌بعدی و جامع از جهان هستی را فراهم می‌آورد که می‌تواند درک بشر از تکامل کهکشان‌ها را دگرگون سازد.[1][4]

یکی از مأموریت‌های کلیدی این رصدخانه فضایی، بررسی اثرات نامرئی ماده تاریک بر اجرام کیهانی است. با وجود آنکه ماده تاریک بخش عمده‌ای از جرم جهان را تشکیل می‌دهد، تاکنون به طور مستقیم مشاهده نشده است. رومن قرار است با بررسی توزیع سه‌بعدی ماده تاریک و اندازه‌گیری دقیق انبساط کیهان، داده‌های حیاتی برای فیزیکدانان نظری فراهم کند.[2][3]

علاوه بر کیهان‌شناسی در مقیاس بزرگ، تلسکوپ رومن به ابزارهای پیشرفته‌ای برای جستجوی سیارات فراخورشیدی مجهز است. این تلسکوپ دارای یک ابزار تاج‌نگار (کروناگراف) است که با مسدود کردن نور خیره‌کننده ستارگان میزبان، امکان تصویربرداری مستقیم از سیارات کم‌نورتر در مدار آن‌ها را فراهم می‌کند؛ گامی بزرگ در مسیر یافتن دنیاهای قابل سکونت.[1][3]

مأموریت اصلی تلسکوپ رومن برای یک دوره پنج‌ساله برنامه‌ریزی شده است، اما مقامات ناسا اعلام کرده‌اند که در صورت مساعد بودن شرایط فنی و تأمین سوخت، این مأموریت می‌تواند برای پنج سال دیگر نیز تمدید شود. در طول این مدت، انتظار می‌رود نور میلیاردها کهکشان و هزاران سیاره جدید ثبت و توسط جامعه علمی جهانی تحلیل شود.[2][4]

پرتاب موفقیت‌آمیز رومن همچنین نشان‌دهنده تداوم همکاری‌های استراتژیک میان ناسا و شرکت‌های فضایی خصوصی مانند اسپیس‌ایکس است. استفاده از موشک قدرتمند فالکون هوی برای انتقال این محموله سنگین و ارزشمند، بار دیگر اتکای فزاینده برنامه‌های علمی دولتی به زیرساخت‌های تجاری و کاهش هزینه‌های پرتاب را برجسته کرد.[1][2]

با استقرار کامل تلسکوپ رومن در مدار نهایی خود طی ماه‌های آینده و آغاز ارسال داده‌ها، دوره جدیدی از همکاری میان رصدخانه‌های فضایی آغاز خواهد شد. ترکیب میدان دید وسیع رومن با قابلیت‌های رصد عمیق جیمز وب، ابزارهای بی‌نظیری را برای پاسخ به پرسش‌های بنیادین درباره منشأ و آینده کیهان در اختیار بشر قرار خواهد داد.[3][4]